VOV4.K’ho - {òn Đak Vớt lài do la [òn yau Hơ Moong, la tiah ơm kis jo\ rài ngan bơh cau Bahnar sơne\ Rơngao, di [òn drà Kon Tum, tơnơ\ geh cah is mut tàm kơnhoàl Đăk Hà, càr Kon Tum. Deh mờ dờng tàm bơta bơhìan chài rgơi bơhìan bơh kòn cau Bahnar, ồng A Thút gờ` kờ` ngan ala\ jơnau đơs pin đick, đơs crih kòn cau, kờ` sap ntas cing mồng bơh kòn cau he. Bơh dềt, ồng neh lòt jat bèp, dùl na\ cau chài ngan yal  yau pơnrơ ngan làm tiah cau Bahnar tàm Kon Tum, tàm ala\ mang đơs yal yau mang àng, mang àng.

            Bơh tu\ dà lơgar geh lơh hìu ma\y pờ tơlik ồs đèng Plei Krông, làng bol tàm [òn Đăk Vớt geh trờn tus kis hờ [òn pa di ntum Hơ Moong, kơnhoàl Sa Thầy, càr Kon Tum. Ala\ cau kra rhời chơt jơh, cau kơnòm kờ`  bơhìan niam pa rlau mờ mờ bơhìan yau kòn cau he dê. Bơta do neh chul ồng A Thút pal lơh dùl bơta lơi nàng sền gàr bơhìan chài rgơi, ala\ bơhìan niam bơh kòn cau gam gơbàn sang roh jơh:

            Tơnơ\ nam 1995, a` gơlơh go\ gơ tam gơl  dà lơgar dê,  rnàng kơnòm sa\ khi kờ` rài pa. Den tàng, a` neh tus cih jòi tàm ala\ [òn làng bol, lùp ala\ cau kra nàng he git hơ\ sồng cih wơl gơs jơnau. Tơnơ\ do, bơh nam 2000 den cau kơnòm sa\ geh khi trơ wơl  wơl, khi kờ` jơnau đơs crih yau,  cing mồng.  Gơ gam gàr geh ờs bơhìan yau he dê.

            -Geh git,  ồng gam jòi geh ua\ ngan jơnau yal  yau jòng bơh cau Bahnar tai,  bơta lơi geh lơh ồng kờ` mờ broa\ lơh do?

            A` tus bal mờ bơhìan chài rgơi yal yau Tây Nguyên, cih mblàng wơl ala\ jơnau yal yau Tây Nguyên bơh nam 2001 tus 2005. Kơnờm bơh yal yau mờ a` geh  git wa\ rlau tai. Tàm jơnau đơs yal yau gơ geh đơs nền nòn ngan den tàng he geh wa\ rlau tai bè bơhìan yau, mơ kung go\ bơta mùl màl bơh làng bol ơm kis,  rài kis pah ngai tàm [òn,  bơh tàm mìr, lơh mìr tus ơm kis ngui sa.

            -Broa\ jòi prap mờ cih wơl  bơhìan chài rgơi kòn cau he dê bè hơ\, den bòl ngan. Ồng gơtùi yal wơl bè ala\ bơta ờ gơtùi hiu\ tàm ala\ dơ\ lòt ngan  ngồn bè hơ\ mờ cau iat rơdio?

            Lơh dùl broa\ lơh lơi,  bơta sơnrờp he tam tìp mờ khi,  he kung pal geh  lơh tơ mềr. Rlau mờ hơ\ tai,  bơhìan bơh cau Bahnar, bulah êt hala ua\ kung pal geh jà dùl go\ jrào,  jơnau lùp lap sa\ ja` mờ jà khi hùc dùl li dà,  chu dùl go\ jràu. Lài jơh, la bè hơ\. Tơnơ\ do,  hơ\ sồng he geh mut tàm bơta tờm,  he pal đơs chài ngan, khi hơ\ sồng kờ` bal mờ he, khi hơ\ sồng yal jơnau he in, he hơ\ sồng gơtùi cih. Bòl glar ngan. Dilah he mờ ờ kèr,  khi đơs “Ơ a` neh hiu\, a` ờ ru nàng geh yal mê in ờ”. Kal ke ngan, he pal chài he dê, đơs nàng khi in sơnđàc, đơs nàng khi in kờ` den broa\ he hơ\ sồng gơtùi lơh.

            -Geh tu\ lơi tàm  tu\ lòt jòi bè hơ\, ồng gơtìp kal ke lơi hala gơbàn kòp tê jê sa\ gùl gùng?

            Broa\ hơ\ den geh. A` geh mblàng bơh [òn a` tus mờ [òn hơ\, cau chài đơs yal jơnau yal yau rlau 20 kơi sồ. Mut tàm nhai mìu, he lòt tàm nhai mìu dờng ngan. Tu\ tus tàm [òn hơ\, a`  mut lơh kup săp. He bic tơn  mang tàm hơ\, a` gơbàn  duh sa\.  Ngan la ồng cau chài đơs jơnau yal yau hơ\ geh sền gar a` wơl. Đơs “Ơ, a` yal, bi ờ kup sap ơ, bi ờ cih ơ, tơnơ\ do  đơs la gơ par dô jơh. Tu\ do,  a` wơl pal sền gàr bi nàng bi pràn, kờ` bi cih wơl. Tơnơ\ do,  kòn sau hơ\ sồng ồng khai, bèp khai, wa khai yal”. Khi geh đơs wơl bè hơ\, he gơ lơh chờ ngan.

            Ơi, ơ làng bol mờ gơp bơyô! Ala\ jơnau dròng cing yau bè “Chờ nac” jơnau cing  tàm cau chơt jê, jơnau cing gờm chờ kòi  pa…, ala\ jơnau đơs crih kòn cau pơnđiang oh, oh chờ piah kòi, tài ơlak a` roh tir… neh geh ồng cih wơl nền nòn ngan tàm ala\ dơ\ tus lòt jòi bè hơ\. Ala\ dơ\ lơh chờ bơhìan neh gơbàn hiu\ bè dơ\ lơh chờ kờ` ngap lơngai, dơ\ lơh chờ `ô lir bong… geh  ồng jòi geh mờ geh lơh bal mờ gơnoar atbồ [òn lơgar, gah lơh broa\ chài rgơi [òn lơgar dong làng bol geh lơh wơl. Kơnờm bơh hơ\ mờ rnàng kơnòm sa\ cau Bahnar tàm Đak Vớt geh gơtùi git tus ala\ bơhìan chài rgơi bơh kòn cau he dê.

                                      Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp.