Việt Nam geh tai 2 phan lời wơl chài rơ gơi dunia: Ngai 23/6, tàm càr lơgar Doha, lơgar Qatar, Anih duh broă phan lời wơl dunia gơ wèt Mpồl Bơto bơtê, jak chài mờ chài rơ gơi bơh Anih duh broă dunia dê- UNESCO neh ngan ngồn cih măt Ală tiah nhơl chờ tiơng pơn rơ Tràng An tàm càr Ninh Bình bơh lơgar Việt Nam dê tàm sră cih măt Phan lời wơl dunia. Ală tiah nhơl chờ tiơng pơn rơ Tràng An, tàm hơ\ geh pe tiah ơm rềp bal là Tiah tềl lời wơl càr lơgar yau Hoa Lư, Tiah nhơl chờ brê bơ nơm tiơng pơn rơ Tràng An- Tam Cốc- Bích Động mờ Brê dờng gam bè ờs bơh yau dờng màng Hoa Lư. Bơta kuơ pơn rơ ngan gùt plai ù bơh Ală tiah nhơl chờ tiơng pơn rơ Tràng An geh Anih duh broă phan lời wơl dunia dờp, jăt tàm pe bơta tờm cih tàm Sră bơto pơlam mu\t lơh Kơr nuăt bè Sền gàr phan lời wơl chài rơ gơi dunia mờ brê bơ nơm geh is dunia dê.

Jơnau đơs pơnđik Ví, Giặm Nghệ Tĩnh geh UNESCO cih măt là Phan lời wơl chài rơ gơi ờ di mờ phan bơna ala măt bơh kòn bơnus gùt dunia dê tàm dơ\ pơrjum ngai 27/11/ 2014, tàm Paris, lơgar Tây. Tàm bơnah sền bè sră nggal jơnau pơnđick Ví, Giặm bơh lơgar Việt Nam dê, ala măt Mpồl sền sơ wì wơl sră nggal đơs tờm: Phan lời wơl lơh geh ală jơnau kờn bơh UNESCO dê sồr; phan lời wơl geh pràn kis mờ pràn lơh gơ rề uă, geh ală bơta kuơ uă ngan tàm làng bol bòn lơgar Việt Nam, geh lơh tàm uă broă lơh bơh rài kis dê bè tam kòi, tàn biài, đơs pơnđiang kòn…

Sră pơ àr rài bơtau Nguyễn geh cih mat tàm sră cih mat phan lời wơl sră pơ àr kuơ Broă lơh Jơnau kah wơl dunia tiah châu Á- Thái Bình Dương bơh UNESCO dê. Ngai 14/5/2014, tàm pơrjum bal dơ\ 6, Broă lơh jơnau kah wơl dunia tiah châu Á- Thái Bình Dương, sră nggal “ Sră pơ àr rài bơtau Nguyễn”, ngan ngồn geh cih măt tàm sră cih mat Phan lời wơl sră pơ àr kuơ Broă lơh jơnau kah wơl dunia tiah Châu Á- Thái Bình Dương bơh UNESCO dê. Sră pơ àr rài bơtau Nguyễn là ală sră pơ àr kuơmàng lơh broă dà lơgar geh bơh broă lơh ătbồ dà lơgar bơh rài bơtau Nguyễn dê bơh nam 1802 tus nam 1945, tàm hơ\ geh ală sră pơ àr bơh Ală bơtau dê ai, sră pơ àr bơh ală anih lơh broă tàm ală gơnuar ătbồ dê jun yal tus bơtau in ki\ mờ dà mờng pơr hê, mờ ờ uă sră pơ àr lơh broă mờ lơgar ndai. Sră pơ àr la ală sră pơ àr tờm kuơ bơh sơn rờp, dùl lơm geh tềl ki\ lời wơl bơh ală bơtau rài bơtau Nguyễn dê mờ ală broă lơh ki\ măt li la mờ krơi ngan, bè: sră sơnio sồr, sră ki\ bơh bơtau dê, sră bơto pơlam, sră lơh glài, sră cih wơl ală bơta…Sră pơ àr rài bơtau Nguyễn ờ mìng geh bơta kuơ bè bơta chài rơ gơi, mờ gam geh bơta kuơ kah yau dờng màng ngan bè gơnuar tờm ù tiah, tiah nhàr lơgar, dà lềng bồt bơlào bơh dà lơgar he dê, broă sră pơ àr rài bơtau Nguyễn geh UNESCO dờp là phan lời wơl sră pơ àr kuơ dunia dê sơlơ lơh tơnguh tai bơta kuơ bơh sră pơ àr rài bơtau Nguyễn tàm broă đơs tờm gơnuar tờm bơh Việt Nam dê tus mờ bồt Hoàng Sa mờ Trường Sa.

Yal  rơ gồng bơ nơm ồs dờng ngan rlau jơh tiah đah jum măt tơngai lik Châu Á tàm càr Dak Nông:.

Mpồl lơh broă kơlôi sơ nơng bơta tàm dơlam ù phan kuơ tàm ù mờ Mpồl lơh broă trồm rơ gồng bơ nơm ồs lơgar Nhờk neh yal dùl tàm ală phan lời wơl bơta tàm dơlam ù niam ngan mờ geh bơta kuơ mờ Mpồl neh sền go\ mờ lùp sền tàm tơngai lài. Hơ\ là ală  rơ gồng bơ nơm ồs tàm ntum Buôn Choah, kơnhoàl Krông Nô, càr Dak Nông. Ală  rơ gồng bơ nơm ồs tàm Dak Nông tàm hơ\ geh trồm rơ gồng dờng dềt krơi is. Tu\ do, mpồl lòt sền neh lòt sền geh 3 trồm rơ gồng lơh lềt là C7, C3, mờ A1. Tàm hơ\, rơ gồng C7 la rơ gồng bơ nơm  ồs gơlơh bè gùng brong mờ jòng ngan geh đơs là jòng ngan rlau jơh tiah đah jum mat tơngai lik châu Á- bal mờ bơta jòng là 1066, thơk nggùl. Do geh sền là ală  rơ gồng dờng ngan rlau jơh tiah đah jum mat tơngai lik Châu Á mờ bơta jòng là 25 kơi sồ. Tàm rơ gồng geh uă bơta krơi is tàm ală tu\ bruh ồs rơnga, bè: ală cờn ồs rơnga kơmbuh ồs, gùng ồs rơnga bruh, bơ tô gơmù ù, ală tiah tềl lời wơl chi che geh pơgăp mờ do git nđờ tơlăc nam. Bơh hơ\, ai go\, ală trồm rơ gồng Dak Nông cèng uă bơta kuơ bè bơta kơlôi sơ nơng mờ nhơl chờ dilah he geh gùng dà ngui dipal..

Ală càr tàm Tây Nguyên pơ gồp bal bơyai lơh geh cồng nha Nam nhơl chờ dà lơgar 2014-Tây Nguyên- Dà Làc:

Nam nhơl chờ Dà lơgar 2014 Tây Nguyên- Dà Làc neh tơn jơh bơh dơ\ lơh tơn jơh geh lơh tàm blàng dờng Lâm Viên, bòn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng tàm măng ngai 27/12. Tàm dơ\ bơyai lơh tơn jơh, ồng Hoàng Tuấn Anh kuang atbồ Gah Chài rơ gơi tàp pràn să jan\ mờ nhơl chờ dà lơgar mơkung là Kuang atbồ Mpồl bơyai lơh Nam nhơl chờ dà lơgar 2014 Tây Nguyên-Dà Làc neh đơs wơl jơh ală cồng nha mu\t lơh. Jăt hơ\, neh geh jơh ală 74 broă lơh bơh Gah Chài rơ gơi tàp pràn să ja` mờ nhơl chờ dà lơgar pơ gồp bal mờ ală gah sơnah lơh broă dà lơgar; ală broă lơh bơh càr Lâm Đồng mờ ală broă lơh bơh ală càr Tây Nguyên bơyai lơh geh lơh sùm tàm nam 2014. Mờ tơngume “ Brê nơm Tây Nguyên dờng ơning ơnàng”, nam nhơl chờ dà lơgar 2014- Tây Nguyên- Dà Làc neh pơ gồp bơnah yal tơngi\t rùp hin, bơta pràn nhơl chờ ală càr Tây Nguyên mờ nhơl chờ Việt Nam tus mờ gơp bơ yô tàm lơgar mờ dunia. Uă phan bơna nhơl chờ pa neh geh lơh mờ geh ngui, ngui geh cồng nha, cèng bơta pơn rơ is bơh Tây Nguyên dê kung bè cèng tềl go\ pơn rơ is bơh tơl tiah dê, bơh hơ\ lơh geh bơta tàm tơrbo\ bal mờ ală càr, bòn dờng tàm tiah do nàng bơt bơtàu phan bơna nhơl chờ tàm tơrbo\ ală tiah. Jăt kờp du\, khà năc nhơl chờ tàm nam 2014 tus mờ ală càr Tây Nguyên kờp du\ geh pơgăp 6 tơlăc nă cau, gơguh 14%, priă lơh geh bơh nhơl chờ rlau 10 rbô tơmàn. Mìng is bòn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng, kờp du\ geh 4  tơlăc 800 rbô nă năc tus còp, gơguh rlau 14%.

Jơnau Hìu bơnhă dờng ală jơi bơtiàn Việt Nam mờ broă lơh bơ\t bơtàu mờ sền gàr Dà lơgar nam 2014 tàm Bòn chài rơ gơi nhơl chờ ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam.

Do la broă lơh kờn mu\t lơh Kơrnuat sồ 33 bơh ki\ ai ngui ngai 9/6/2014 bơh Mpồl duh broă Đảng dà lơgar kơnă 11 dê, bè bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh chài rơ gơi mờ kòn bơnus Việt Nam, lơh geh jơnau kờn bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp dà lơgar. Mờ do kung là broă lơh geh bơta kuơ ngan ngồn, pơ gồp bơnah lơh kơ\ kơl jăp mờ sơlơ tơnguh tai mpồl tam klăc dờng gùt làng bol tàm broă bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar; sơlơ tơnguh tai broă lơh yal tơngi\t bè dà lơgar mờ kòn bơnus Việt Nam đơs bal, mờ Bòn chài rơ gơi nhơl chờ ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam- Hìu bal bơh 54 jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam đơs is. Ală broă lơh tờm, tàm hơ\ geh: broă lơh đơs crih tam ya: Hìu bơnhă dờng ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam mờ broă lơh bơt bơtàu mờ sền gàr Dà lơgar. Bal mờ hơ\, gam geh ală dơ\ lơh chờ ờs mờng bơh yau bơh ala mat làng bol bòn lơgar ală jơi bơtiàn kòn cau Việt Nam wèt tus dà lềng bồt bơlào, tiah nhàr lơgar mờ gơnuar tờm dà lơgar; ràng tơlik sră pơ àr kuơ, sră, rùp chul chồl, rùp bè tiah nhàr lơgar, bồt bơlào mờ gơnuar tờm dờng màng bơh dà lơgar dê pơ gồp bal mờ ràng tơlik lu\ gơnuar tờm Trường Sa…

Pơr lòng mblàng yal làm bă tiah “ Tiah nhàr lơgar mờ bồt bơlào Việt Nam”.

Rlau 2000 nă cau tus bơh 11 càr mờ bòn dờng tiah tàm gùl lơgar mờ 14 kơnhoàl, [òn dờng tàm càr Quảng Ngãi neh tus bal Dơ\ bơyai lơh ai cau lòt lơh broă pơr lòng mblàng yal làm bă tiah “ Tiah nhàr lơgar mờ dà lềng bồt bơlào Việt Nam” tàm ală anih tơr gùm ơ hò lơh ka ntum Tịnh Hoà, [òn dờng Quảng Ngãi, càr Quảng Ngãi. Do là broă lơh pal mờ dà lơgar kờn mblàng yal, đơs tờm gơnuar tờm dờng màng dà lơgar bè tiah nhàr lơgar, dà lềng bồt bơlào Việt Nam; tơngo\ nùs nhơm kờn gơboh dà lơgar, lơh jăt bơhiàn niam bơne\ bơh làng bol dê tàm ală tu\ bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar.

                                                            }au mblàng Lơ Mu K’ Yến.