1. Nam 2017 geh sền là nam kuơmàng lơh broă mờ lơgar ndai bơh lơgar Việt Nam dê bơh tu\ do tus nam 2025, tu\ Việt Nam là Kuang atbồ Mpồl lơh broă bal lơh sa châu Á- Thái Bình Dương (APEC) mờ drơng lơh Pơrjum kuang bàng dờng màng APEC dơ\ 25. Do là pơrjum dờng, geh bơta kuơ ờ mìng gơ wèt tus mờ lơgar Việt Nam lơm gời ờ mờ gam geh kuơ bal ai jơh kơnhoàl ù tiah châu Á- Thái Bình Dương nhhap nhhar duh hồl in tai, mơkung geh bơta kuơmàng gơrềng tàm broă tàm tơrbo\ bal tàm tiah do mờ tàm dunia. Nam 2017 kung là nam lơh tềl 19 nam Việt Nam mu\t bal tàm mpồl APEC mờ ală tă pơgồp kuơmàng tàm ală broă lơh tàm tơrbo\ bal tiah do mờ khat gơboh kă bro gùt plai ù. Broă Việt Nam dờp lơh gơnoar broă lơgar drơng lơh Nam APEC 2017 tơngo\ bơta pin dờn uă bơh mpồl bơtiàn dunia dê. Mờ tơngume “Lơh geh pràn chồl pa, bơ\t bơtàu bal rài tơnơ\ do” Việt Nam kơ\p kờn tă pơgồp uă ngan tàm ală broă lơh APEC, pơgồp bơnah ai châu Á- Thái Bình Dương ngai sơlơ bơtàu tơnguh, pas sơm jak chài.
2. Tơnơ\ mờ khà ai càn 30 rơbô tơmàn priă dong kờl broă lơh ù lơh hìu, hìu ơm, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc neh tơl^k tai khà priă ai càn 50 rơbô tơmàn priă ai broă tơnguh bơtàu lơh sa suơn sre công nghệ cao in. Bơh nam 2017, mờ kơrnoăt ai càn geh [uơn niam, ală anih lơh gơs phan ngui sa kloh niam mờ công nghệ cao geh càn mờ priă cồng ờp uă, mìng geh bơh 0,5 tus 1,5%. Bal mờ broă ai càn priă, geh crơng gơs broă tơnguh bơtàu ờ uă kes priă bảo hiểm lơh sa suơn sre, kes priă dong kờl làng bol lơh sa, anih lơh sa kă bro gah lơh sa suơn sre in.
3. Nam do, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam ngan ngồn ai ngui lơh broă ală anih lơh broă “Dùl mpồng điện tử tơrgùm bal”. Ală anih lơh broă do dong jat sền broă lơh dờp sră nggal sră nggal mờ jàu cồng nha sră nggal hành chính bơh gah Bảo hiểm xã hội dê tàm làm gùt lơgar. Ală anih lơh broă do kung ai ală phan ngui jat sền gùng lòt bơh sră nggal dê, gròi sền geh tơngai pơrgon lơh sră nggal bơh ală cơldu\ lơh broă gơ wèt Bảo hiểm xã hội càr mờ ală quận, kơnhoàl dê. Bơh hơ\, kờn broă lơh sră nggal hành chính geh lơh song dơ pă, loh làng, jak chài. Mơkung dong lơh mhar tơngai pơrgon lơh sră nggal mờ sră nggal hành chính, lơh tơn lơyah tu\ jiơ, lơh geh bơta [ươn [oài ai cau lơh broă mờ ai ală mpồl ngui cau lơh broă in tu\ lơh broă mờ anih lơh broă bảo hiểm xã hội.
Pơn jăt tai, bol a` dan yal wơl ờ uă jơnau bal mờ broă lơh geh pơnrơ ngan ală càr Tây Nguyên tàm nam 2017 do:
4. Bơh ngai 8 tus ngai 10 nhai 3, tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak geh ơyai lơh nhơl chờ kơphe Buôn Ma Thuột dơ\ 6 mờ pơlòng bơta chài rơgơi cing mồng Tây Nguyên. Mờ tơngu me: “Tơrgùm bơta niam chài rơgơi – Tơnguh bơta chài rơgơi – Pơgồp bal tơnguh bơtàu, nhơl chờ”, ală broă lơh tàm nhơl chờ di gơlan geh cèng wơl ală cau năc bal mờ làng bol ală kòn cau Tây Nguyên in geh ală bơta sền go\ niam bơne\ ngan bè bơta niam chài rơgơi kơphe Buôn Ma Thuột, bè bơta niam bơh bơta chài rơgơi cing mồng mờ broă tus bal bơh ală mpồl đơs crih tamya bơh lơgar Lào, lơgar Campuchia… Nhơl chờ dơ\ do gam geh bơta kuơ di tơnkah 42 nam ngai tam lơh pha lin Buôn Ma Thuột, tơnklàs càr Dak Lak (10/3/1975 – 10/3/2017).
5. Nam 2017, geh càr Gia Lai rwah là nam lơh tam gơl pa hành chính mờ sơlơ lơh glài lơh tìs adat boh lam. Kờn lơh geh jơnau do, càr Gia Lai neh sồr ală sở, gah sơnah lơh broă, ală anih lơh broă, mpồl cau, gơnoar atbồ ală kơnă tàm càr tàm nam 2017 pal lơh kràn cê jơh nùs ală broă lơh tam gơl pa hành chính mờ sơlơ lơh glài lơh tìs adat boh lam. Mờ ală gah, ală kơnă lơh broă tàm càr kung pal gròi sền kràn broă lơh sa, kă bro nàng pleh ală broă lơh tìs, gơrềng uă tus tiah ơm kis, mpồl bơtiàn, kờn gàr bơta bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp. Nam 2017, càr Gia Lai kung geh jơnau kờn khà gơguh tai kờp jơh phan lơh geh (GRDP) tàm nam pa geh 7,52%, priă lơh geh kờp bal dùl nă cau geh 41 tơlak 500 rbô đong dùl nă. Gơ wèt mờ broă lơh jơnau kờn dà lơgar bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, càr Gia Lai geh jơnau kờn là geh 20 xã lơh geh tơl khà tàm nam 2017 do, tơnguh jơh khà xã lơh geh tơl khà tàm càr là 50 xã.
6. Càr Dak Lak pơn jăt tai chồl pràn broă bơcri priă lơh sa kă bro. do là jơnau đơng lam bơh kuang bàng đơng lam càr mờ geh lơh nền nòn tàm nam do. Kờ` hòi jà ală anih lơh sa kă bro, uă broă lơh neh geh càr ai tơl^k, tàm hơ\ sền kuơ ngan là broă chồl pràn broă lơh niam sră nggal, lơh jăt gơnoar atbồ điện tử, gàr niam gơnoar kă bro, gơnoar ring bal geh tìp mờ bơta pràn mờ bơta niam kă bro bơh anih lơh sa kă bro dê… Mờ tơngu me lơh ngan tus nam 2020, gùt càr geh bơh 10 rơbô tus 12 rơbô anih lơh sa kă bro lơh broă, pơgồp bơh 30 tus 35% khà phan geh lơh tàm mpồl bơtiàn, geh 80% khà priă bơcri gùt mpồl bơtiàn, tus bal pơgồp bơh 50 tus 55% khà tă dia tàm kes priă dà lơgar càr dê.
7. Ủy ban Nhân dân càr Dak Nông gam lơh ală sră nggal nàng crơng gơs 5 [òn tàm 2 xã Quảng Trực mờ Dak Ngo, kơnhoàl Tuy Đức kờn kơ\ kơl jăp làng bol ơm kis tàm tiah nhàr lơgar. Di gơlan broă do geh lơh tơn tàm ală nhai bồ nam do. Quảng Trực mờ Dak Ngo là 2 xã tiah nhàr lơgar gơwèt kơnhoàl Tuy Đức, càr Dak Nông. Tiah do tu\ do geh mờr 1600 hìu làng bol, mờ pơgăp 5 rơbô nă làng bol, uă ngan là cau kòn cau, gam ai sơgràm tìs mờ adat boh lam pơgăp 3800 lồ ù. Tài bơh [òn lơgar dờng ơning ơnàng, gùng lòt gơtìp kal ke, den tàng broă atbồ là kal ke ngan. Do kung là tiah sùm geh bơta tam lơh tài bơh tam pìt ù tiah. Càr geh bơcri 6 tơmàn priă nàng lơh ồs đèng mờ dà sàng kloh; mơ kung atbồ kràn mpồl làng bol geh ai ơm kis, rơndăp tăp sèng.
8. Tàm 4 nam tus, càr Lâm Đồng geh tam 27 rơbô 600 lồ kơphe geh cồng nha tơnhào tơnguh bơh 3,2 tus 3,5 tấn tàm 1 lồ. mìng is nam 2017, ală kơnhoàl lơh jăt broă tam wơl, bơkiar geh di pơgăp 2 rơbô 800 lồ kơphe neh kra, cồng nha tơnhào ờ uă. Kờ` lơh gơs khà do, càr dan mờ Bộ Nông nghiệp mờ Phát triển nông thôn bal mờ Ngân hàng Dà lơgar tơnguh khà ai càn bơh tơl lồ kơphe bơkiar mờ tam pa bơh 120 tus 260 tolăk priă, priă cồng ai càn ờ uă ir 7% tàm 1 nam. Mờ bơtơl cau geh càn là ală anih lơh sơntìl kơphe tam wơl. Đah Tam phan mờ sền gàr phan tam càr Lâm Đồng kung tơnguh broă sền gròi sơntìl di khà geh ai, gàr niam bơta geh uă mờ bơta niam sơntìl kơphe kờ` ai tăc di mờ broă kờ` cau lơh sa dê.
9. Ủy ban Nhân dân càr Dak Nông pà gi\t, nam do, càr do geh lơh jơh broă lơh sră ngui ù rlau 63 rbô lồ ù geh bơh ù ai sơgràm ù brê, geh ai wơl bơh ală anih lơh sa sươn dờng tam mờ sền gàr brê dê jàu tus tiah do in atbồ mờ ai ngui (đơs lơyah là broă rơndăp lơh 437). Nàng lơh mhar tơngai pơrgon lơh sră ngui ù, ală tiah gam tơrgùm lơh uă broă lơh mblàng yal làng bol in, mờ lơh glài kràn ală cau tờm ù lơi ờ cih yal lơh sră cih mat jat di jơnau sồr bơh adat boh lam dê…
10. Nam 2017 do, gah Lao động – Thương binh xã hội càr Kon Tum lơh ngan bơsong ai broă lơh pa di pơgăp 1 rơbô 600 nă, rơwah pa bơto broă lơh 3 rơbô 600 nă; hìu geh sră dong kờl bơh dà lơgar, cau geh màng mờ dà lơgar geh rài kis ndrờm ha là uă rơlao mờ rài kis bal làng bol tàm [òn dê; khà hìu rơ[ah gơmù bơh 3 tus 4% tàm 1 nam… Bal mờ hơ\, gah lơh broă do lơh ngan gàr niam ală cau ờ pràn, cau kal ke geh dờp broă dong kờl bơh mpồl bơtiàn mờ dờp ală broă lơh gơrềng bal; lơh sùm mờ tơnguh cồng nha ală broă lơh, khà broă neh geh tàm ală gah sơndră mờ ală bơta ờ niam tàm mpồl bơtiàn, kơnòm dềt mờ ring bal cau klao mờ cau ùr…
Cau cih mờ yal tơnggit Ndong Brawl mờ Lơ Mu K’ Yến
Viết bình luận