VOV4.K’ho - Trồ prang soăt dà lơh ù tiah tam phan tàm Tây Nguyên gơtìp ro kơnra` mờ hoàc huơr uă ngan. Tàm ală ngai do, cau lơh broă sa tàm ală càr Gia Lai mờ Dak Lak gam lơh ngan jòi dà kờ` tuh tờm kơphe mờ kòi sre in.

Bè ờs, broă tuh dà dơ\ 2 tòm kơphe in neh jơh bơh bồ nhai 3. Bu\ lah bè hơ\, mờ trồ tiah prang uă 2014-2015 do, tu\ do, làng bol tàm càr Gia Lai gam ờ g^t lơh bè lơi kờ` jòi dà tuh tòm kơphe in. Tàm kơnhoàl Ia Grai, do là kơnhoàl tam uă kơphe càr Gia Lai dê, trồ prang sơlơ geh uă ngan.

Rơlao 20 nam lơh kơphe, ờ hềt nam lơi ồng Phan Thanh Hải kis tàm [òn 2, [òn drà Ia Kha, kơnhoàl Ia Grai sền go\ croh dà Ia Châm tềng gah suơn kơphe ồng dê gơtìp soăt dà bè nam do. Rơ\p rơcang tuh dà dơ\ 2, croh dà neh soăt. Măy [ồm dà lơh broă geh tu\ lơh geh tu\ ơm kờ` kơ\p dà, den tàng hìu nhă neh ai cau ơm tơn tàm suơn rơlao nggùl nhai do, kơ\p tus tàm croh tih hơ\ sồng [ồm tai, mơya kung mìng tơl ală tòm kơphe gơtìp chơ\t tài trồ prang lơh aniai. Ồng Phan Thanh Hải đơs: “Bơh tềng do tus hờ đah jum là ờ geh dà tuh tai. Rơ\p tuh dơ\ 2 là ờ tơl dà tuh tai. Ờ tơl dà den pal tuh rềp tềng tòm. Dà ờ tơl, he mìng tuh di pơgăp 30 phút, tus 1 jơ den gơsơ\t măy. Ală nam tơl dà, mìng tuh 5 ngai là jơh, nam do pal tuh tus 16 ngai. Tuh nggùl bơtô ờ tuh bềng bơtô bè ală nam. Hơ\ là tuh di mơ tòm kơphe in kờ` geh dà kis”.

Tàm croh dà Ia Châm soăt, broă tờ tơnao dà tàm croh dà tơn kung ờ geh dà sơl, bi Lê Bá Thảo kis tàm [òn 9, [òn drà Ia Kha pal ai ding dà jòng tus 1 rơbô 500 thơ\k, yòng tai 2, 3 nơm măy [ồm kờ` [ồm dà bơh tơnao dà hìu măy pờ tơl^k ồs đèng Ia Kha tuh suơn kơphe hìu nhă in. Priă bơcri tuh dà kơphe kung bè hơ\ tơnguh uă sơl. Bi Lê Bá Thảo đơs: “Di lah bơcri priă ai ding dà bơh croh dà hờ đah ne tus tàm do pal roh bơh 70 tus 80 tơlăk priă, tàm hơ\ geh bal gùng che ồs đèng, ding dà. Tu\ do he pal yòng ing ding dà mờ măy cau ndai kờ` geh dà tuh tus tàm croh, hơ\ sồng ai măy tòm bơh tàm croh tus tàm suơn. Bơh đah ne croh dà tus tàm do pal geh 30 ding, tơl nơm ding jòng 50 thơ\k. Bơh lài, ờ hềt tu\ lơi gơtìp prang bè nam do. He ai dà bơh đah ne den tàng priă tă kung uă rơlao. Di lah geh dà, mìng kờ` tuh bơh 3 tus 4 ngai den jơh, mơya tuh neh 10 ngai kung ờ hềt jơh sơl.

Jăt khà kờp bơh gah lơh sa suơn sre dê, tu\ do ờ hềt tus tơngai prang tòm ngan kàl prang dê, mơya gùt càr Gia lai neh geh 1 rơbô 85 lồ phan tam gơtìp prang lơh aniai, do là kàl prang geh sền là uă rơlao mờ ală nam. Jăt ồng Văn Phú Bộ, kuang atbồ anih lơh broă gah lơh sa suơn sre gơwèt gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu [òn lơgar càr Gia Lai yal, di lah tàm 10 ngai tai di lah trồ ờ mìu, càr Gia Lai geh tơl^k jơnau yal gơtìp prang. Tềng đăp măt, kờ` tơmù ờ uă ngan hoàc huơr bơh trồ prang, bơdìh mờ broă tam pà dà di pal bơh ală broă lơh bơtơ\t rơbòng dà, ală [òn pal tơl^k is broă lơh di pal mờ mùl màl: “Gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu [òn lơgar càr neh sồr ală kơnhoàl tơl^k gùng dà broă lơh bè: Toah wàs kloh niam rơbòng dà, tuh tềm pềr dà, tam pà dà di pal. Ală tiah lơi tờ tơlung dà ing den lơh gơs broă hơ\. Bơh tàm kơphe, kòi, rơwah phan tam lơi kờ` tuh dà sơndră mờ prang lài kung pal tam pà dà. Ală ntum, ală [òn, jăt mờ broă lơh di pal”.

Tàm càr Dak Lak, trồ prang kung gam gơl^k geh kal ke. Khà phan tam gơtìp prang gam tơnguh mhar ngan, di gơlan hoàc huơr neh rơlao 765 tơmàn priă. Ngai 24/3 lài do, anih duh broă càr Dak Lak kung neh bơyai lơh pơrjum mhar kờ` đơng lam broă sơndră mờ trồ prang.

Jăt jơnau yal bơh Gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu [òn lơgar càr Dak Lak yal, kờp tus ngai do, rơlao 24 rơbô lồ phan tam tàm càr do gam gơtìp trồ prang lơh aniai. Tàm hơ\, ù sre lơh kòi gơtìp ờ geh tơnhào là mờr 800 lồ. Mờr 20 rơbô lồ kơphe geh 10% khà ù tam kơphe càr dê gơtìp gơmù cồng nha tơnhào tài ờ tơl dà tuh. Kờp di gơlan hoàc huơr rơlao 765 tơmàn priă. Ală tiah gơtìp trồ prang uă ngan là kơnhoàl Krông Năng, Ea Kar, Krông Ana, Ea Hleo mờ Krông Buk.

Tu\ do, tàm càr Dak Lak mìng gam ală broă lơh bơtơ\t robòng dà dờng gam tơl dà tuh. Tàm ală bơtơ\t dơng dà di mơ mờ dềt, khà dà gam gơmù soăt mhar ngan. Geh uă dà dờng, dà croh bè dà dờng Krông Năng, croh dà Krông Păc, croh dà Ea Tul, croh dà Ea Hleo neh soăt dà. Di gơlan trồ prang tàm càr Dak Lak geh tơn jo\ di pơgăp 1 nhai tai, khà ù tam phan gơtìp prang geh tơnguh tai. Bơdìh mờ ală bơta bơh trồ tiah, broă ngui dà uă ir làng bol dê tu\ [ồm tuh dà kơphe in kung geh sền là bơta tòm lơh ờ tơl dà tàm gùt càr gơl^k geh kal ke. Ồng Lê Gia Dậu, gơnoar atbồ anih lơh sa kă bro 1 nă să lơh is sền gàr broă lơh bơtơ\t rơbòng dà càr Dak Lak pà g^t: “Tàm tơnao gam bềng dà, tơl dà tuh ală bă suơn in bè ală nam, mơya nùs nhơm ngòt trồ prang den tàng broă [ồm dà tuh uă ir jăt mờ broă kờ` ngui, du\t ndơl là să tòm he lơh gơl^k is trồ prang. Ală broă lơh mờ tuh dà kơphe in làng bol [ồm is bơh tơnao dà là geh uă bè hơ\, lơh ngan làng bol mìng tuh 10 jơ, den [ồm tus bơh 15 tus 20 jơ bè rơgơi”.

Jăt ồng Đinh Văn Khiết kuang jăt jơng atbồ anih duh broă càr Dak Lak yal, bu\ lah neh geh yal lài di pal, mờ đơng lam nền nòn bơh tàm bồ kàl prang, mơya broă sơndră mờ trồ prang càr dê gam ờ pràn, tu\ khà ù lơh sa kàl prang gam tơnguh rơlao mờ rơndăp broă geh ai, geh uă tơnao dơng dà ờ prăp dà. Broă lơh mhar tu\ do là, bơdìh mờ ală broă [ồm ntrờn dà bơh tiah ndai, lơh di pal ală broă lơh bơtơ\t rơbòng dà, ală gah lơh broă tàm càr pal chồl pràn tàm broă lam sồr kờ` làng bol in ngui dà di pal. Ală kơnhoàl tàm càr pal rơcang ngui ală broă pal lơh kờ` sơndră mờ prang, ba` kơ\p mờ khà priă dong kờl bơh dà lơgar, mờ rơcang g^t ală bơta gơl^k geh, di tu\ dong kờl phan sa ba` lời làng bol gơtìp jơgloh. Ồng Đinh Văn Khiết đơs: “Tu\ do, tơl kơnhoàl, tơl ntum, tơl anih lơh sa kă bro, tơl nă làng bol, he pal l^k lơh broă mờ pal đơng lam nền nòn, ai jơh pràn mờ lơh ngan. Ală kơnhoàl sền wơl kờ` g^t khà ù tam phan gơtìp hoàc huơr, khà aniai, tàm tơngu me hơ\ geh broă dong kờl di pal; kơlôi sơnơng, mblàng tus tơl bơta phan tam, lài jơh là ai dà ngui sa lài, ai kòn bơnus in, ai phan ròng in, ai phan tam jo\ nam in, hơ\ sồng tus mờ ală bơta phan tam ndai. Phan tam ờ jo\ tơngai den gơtìp di mơ, kơphe là hoàc huơr uă, roh gời phan bơna làng bol dê”./.

                        Cau mblàng Ndong Brawl