VOV4.K’ho – Hìu prăp gàr phan kuơ yau tam lơh pha lin kah yau Điện Biên Phủ là anih mờng quèng ngan tus mờ tơl nă cau pah tu\ geh dơ\ lòt còp càr Điện Biên. Do là ù tiah mpờl go\ ngan ngồn cih tềl bè tam lơh pha lin klo làm gùt dunia, lơh nrơ\t ndơl làm gùt plai ù rài yau bal mờ uă sră nggal, phan bơna mờ rùp hin kuơ rơndăp ơn ràng tơlik uă ngan.

 Sơnđờm mu\t lơh bơh nhai 10 nam 2012 lài do tàm bă ù ơnàng 2 lồ 2 sàu, mờ kờp jơh priă bơ]ri lơh là 211 tơmàn, Hìu prăp gàr phan kuơ tam lơh pha lin Điện Biên Phủ là broă lơh dờng màng chờ gờm tơngkah 60 nam Ngai tam lơh pha lin Điện Biên Phủ. Do là broă lơh dờng, niam mờ pa ngan rlau jơh tàm ]àr Điện Biên tus tàm tu\ do.

Hìu prăp gàr phan kuơ yau tam lơh pha lin Điện Biên Phủ geh rơndăp lơh bè rùp đuan ờ geh cồng, bơnah bơka gùt dar geh lơh rùp plai trám pơrya tus pang jàl tà` glòm sơgơn cau ling dê, tàm hơ\ geh dùl cờn tàm ù mờ dùl cờn mpờl hơđang ù. Tàm hơ\, cờn tàm ù là tiah wa\ rò nac lòt nhơl tus còp sền, anih bơsram sră, tàm pơndrờm, mờ ală broă lơh ala nhơl chờ lơh rài bồ tơngoh. Cờn mpờl hơđang ù là anih rơndăp ơn sùm ràng tơlik bè tơngume tam lơh pha lin kah yau Điện Biên Phủ, anih jơh ală ù tiah mờ anih lơh broă. Kuơmàng ngan rlau jơh là jơh ală tàm dơlam cờn 2 bơh Hìu prăp gàr phan kuơ yau dê geh rơndăp lơh bè pang rùp wil. Do là broă lơh kuơmàng ngan rlau jơh tàm dùl ròt tơngume rơndăp ơn ràng tơlik phan bơh Hìu prăp gàr phan kuơ yau dê, là pang rùp wil bơh sơnrờp geh mu\t lơh tàm lơgar Việt Nam. Pang rùp wil geh lơh tơngo\ wơl dùl bă song dơ pă ngan rlau jơh tiah tam lơh Điện Biên Phủ rài yau.

Hìu prăp gàr phan kuơ yau gam rơndăp ơn ràng tơlik mờr 1000 pang sră nggal, rùp hin, phan bơna kuơ ngan, pơgồp bơnah lơh tơngo\ wơl dùl bă ngan ngồn, mpờl go\ loh làng ngan dơ\ tam lơh tam dră wơl mờ bol sò tơm lơgar Tây sơgràm phà bơh ling klàng mờ làng bol he dê, tàm hơ\, uă ngan là 56 ngai mang kùal bơnơm, bi\c tàm gùng brong, mìu ji\t mìu jir, sa piang păt bơh dơ\ tam lơh Điện Biên Phủ kah yau dê, lơh khăt dùl nă ]au lơi tus ]òp ndrờm gơlơh ngoh rơnga] ngan mờ rơm nùs ngan.

Ồng Vũ Quang Thành là dùl nă ]au ling yau ơm kis tàm kơnhoàl Lục Ngạn, càr Bắc Giang, pà gi\t: “Tus còp dơ\ sơnrờp, mơya a` sền go\ Hìu prăp gàr phan kuơ yau bơh Điện Biên Phủ dê dờng ngan mờ niam ngan. Sền go\ geh ờ uă phan bơna kuơ, kung bè ală tiah, ală anih kir sơnrai tàm dơ\ tam lơh Điện Biên Phủ, a` chờ hờp ngan mờ ngoh rơnga] ngan”.

Ai ồng Monique là dùl nă nac nhơl chờ tus bơh lơgar Tây den đơs bè do: “A` chờ hờp ngan tu\ geh lòt ]òp Điện Biên Phủ. Kuơmàng geh tus còp Hìu prăp gàr phan kuơ yau tam lơh pha lin, a` sền go\ do là dùl broă lơh dờng ngan mờ niam ngan. Ală phan bơna tàm do ndrờm rơndăp ơn ràng tơlik niam mờ mblàng yal loh làng ngan. Tu\ rê wơl hờ lơgar Tây, ngan ngồn là a` geh đơs mờ ală cau bơyô bơh a` dê bè broă rơndăp ơn, kung bè broă rơndăp ơn ràng tơlik phan bơna tàm do”.

Kơnờm bơta sơmbăt tê bal tơrgùm bal pràn bơh ală mpồl cau, cau dùl nă să dê tàm làm gùt ù tiah dà lơgar, kuơmàng là ală ]au ling yau tàm dơ\ tam lơh Điện Biên Phủ dê mờ Hìu prăp gàr phan kuơ yau geh đau uă phan bơna kuơ, bè rơndeh kút kít bơh Trịnh Đình Bầm dê là ]au jun phan bơna, mờ dùl bơnah ko\ng rơndeh geh lơh bơh jơnang duh khuai mò pàng dê, rơndeh gơtùi pơndiang tus 280 ki\ phan sa pah dơ\, kơnờm bè hơ\ mờ mìng tàm pơgăp 4 nhai, mờ gùng bòl glar kal ke jòng 20 kơi sồ, ồng Bầm neh jun geh rlau 12 tấn phan sa drơng tiah tam lơh in; hơ\ sồng pềs gơtùi ngui tàm uă broă bơh Thiếu uý Nguyễn Dũng Chi dê jòi bàn tàm gùng brong Christian de Castries; Phào rơndeh kơnrồ 75 ly bơh cau khin cha jak chài Phùng Văn Khầu dê; Ngkơr phào 105 ly neh ]uh dùl ròt tàm dơ\ tam lơh bơh sơnrờp tàm Him Lam, sơnđờm ai dơ\ tam lơh Điện Biên Phủ in…

Gơ wèt mờ ală kuang bàng mờ cau lơh broă tàm Hìu prăp gàr phan kuơ yau, jơh ală ndrờm geh deh mờ dờng tàm rài ngăp lơngai, mơya ndrờm là ală ]au neh geh tu\ iăt yal uă bè dơ\ tam lơh pha lin Điện Biên Phủ, tu\ do să tờm geh tus bal prăp gàr, sền gàr mờ yal tơngi\t ală bơta kuơ kah yau dờng màng ngan hơ\ ngan ngồn là bơta chờ hờp mờ pơnìơ să dờng ngan. Bi Nguyễn Ngọc Linh là dùl nă cau mblàng jơnau tàm Hìu prăp gàr phan kuơ yau tam lơh Điện Biên Phủ, đơs bè do: “A` là dùl nă cau kòn bơh kơnhoàl ù tiah Điện Biên dê. Ồng deh bèp a` kung neh geh tu\ tus bal tam lơh tàm kơnhoàl ù tiah Điện Biên Phủ dê. Bơh dềt tus dờng, a` kung neh geh iăt ồng yal uă ngan ală jơnau yal bè ală dơ\ tam lơh pha lin bơh ồng dê tàm Điện Biên. Bơh sơnrờp tu\ gam dềt a` kung ờ gi\t sơl là a` geh lơh broă là cau pơlam nhơl chờ, mơya bơh ală jơnau yal bơh ồng dê bè hơ\, den sơlơ ngai sơlơ dờng a` neh đơs is a` in là pal bơsram bè gah nhơl chờ, mờ tus tu\ do den a` neh jơh bơsram mờ neh rê wơl lơh broă tàm [òn lơgar tờm bơh a` dê. A` gơlơh chờ hờp mờ pơnìơ să ngan”.

Hìu prăp gàr phan kuơ yau tam lơh pha lin Điện Biên Phủ tu\ do pa jơh lơh tơngai dơ\ dùl, mơya neh wa\ rò uă ngan cau nac lòt nhơl tus còp sền. Tàm hơ\, mìng is nam 2014, rlau 570 rbô nă nac mờ ală nhai bồ nam do là mờr 70 rbô nă nac.

Tàm tơngai pơn jăt tai, Hìu prăp gàr phan kuơ yau tam lơh pha lin Điện Biên Phủ geh pơn jăt tai lơh ală broă: Hìu ràng tơlik phan đah bơdìh, blàng nhơ\t, blàng gùng tàm dơlam…Jơh ală broă tàm tơngai dơ\ 2 bơh Hìu prăp gàr phan kuơ yau dê digơlan geh lơh gơs tàm nam 2016 tus do. Ồng Đoàn Văn Chì kuang jăt jơng atbồ Gah Chài rơgơi tàp pràn să ja` mờ nhơl chờ càr Điện Biên, pà gi\t: “Tàm tơngai tus, bol a` kung gam pơn jăt tai sồr Hìu prăp gàr phan kuơ yau lơh sùm tu\ tơngai pờ mpồng nàng drơng nac lòt nhơl tus ]òp sền. Dơ\ 2 là tơnguh jơnhoa bơta niam bơh ală ]au mblàng jơnau dê. Pa do, bol a` geh tơnguh tai ală kuang bàng cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar tàm gùt gah do, tài tàm bơta geh ngan mpồl cau lơh broă mblàng jơnau bơh Hìu prăp gàr phan kuơ yau dê dùl e\t ngan. Bol a` neh pờ dùl ơdu\ bơto pơlam, cau bơsram geh 60 nă, geh bal cau mblàng jơnau Hìu prăp gàr phan kuơ yau mờ kuang bàng, cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar tàm gùt gah do, bal mờ ală oh geh bơto bè broă lơh do tàm càr mờ bol a` sơnđan hơ\ là ală ]au lơh broă dong kờl is. Bơh ]ồng nha bơh ơdu\ bơto pơlam hơ\, kuơmàng là bơh dơ\ tơngkah 60 nam tam lơh pha lin Điện Biên Phủ, bol a` neh rơ wah geh tai ờ uă kuang bàng rê lơh broă tàm Hìu prăp gàr phan kuơ yau. Mờ tu\ do, bol a` neh iang nùs đau mờ cau mblàng jơnau Hìu prăp gàr phan kuơ yau”.

Bơta geh măt bơh dùl Hìu prăp gàr phan kuơ yau geh lơh dờng niam ngan, gơ cèng bơngă broă lơh kơnă I dà lơgar tàm càr Điện Biên neh mờ gam pơgồp bơnah pơn jờng bơta kuơ kah yau bơh jơi bơtiàn dê. Bơh ală rùp hin, sră nggal mờ phan bơna kuơ rơndăp ơn ràng tơlik, tơl nă cau tus tàm do geh sơlơ gi\t wa\ uă rlau tai, sơlơ pơnìơ să bè ală nam nhai pơnrơ ngan, khin cha jak chài, mờ pơnrơ ngan rlau jơh là tam lơh pha lin “Klo làm gùt dunia, lơh nrơ\t ndơl gùt plai ù” bơh jơi bơtiàn dê, nàng hơ\ sồng sơlơ lơh ngan jơh nùs tă pơgồp bơta pràn bơ\t bơtàu dùl Điện Biên Phủ mờ dà lơgar Việt Nam sơlơ ngai sơlơ niam bơne\ rlau tai.

   Cau mblàng Lơ Mu K’ Yến