VOV4.K’ho – Tu\ gam kis, Bác Hồ ờ dùl dơ\ lơi geh tu\ lòt còp làng bol ală kòn cau Tây Nguyên, mơya nùs nhơm bơh ồng dê sùm kah tus Tây Nguyên, kah tus tiah đah jum dà lơgar pròc mhàm tờm. Gơ wèt mờ ală cau Tây Nguyên lòt tơrgùm tus tiah đah tô dà lơgar geh bơta chờ hờp geh tìp mờ Bác Hồ, geh iăt Bác Hồ boh bơr yal jơnau den hơ\ là jơnau chờ hờp dờng màng ngan, là ală jơnau kir sơnrai mờ khi sùm sùm cih kah mờ yal wơl ai oh kòn kòn sau he dê in iăt dùl bă chờ hờp ngan.

            Neh 60 nam lòt gan kờp bơh tu\ geh tìp mờ geh Bác Hồ ku\p tê, oh ùr Rơđê ngai hơ\ tu\ do neh gơ gơs là mò bơh ală sau bơh kòn ùr mò dê, mơya tàm jơnau kah wơl bơh mò Linh Nga Niê Kdam là cau bơceh jơnau đơs crih dê, ală rùp hin mờ jơnau kah tu\ dơ\ sơnrờp geh tìp Bác Hồ kung gam sùm bè ờs. Mò Linh Nga Niê Kdam yal bè do, tu\ gam dềt, mò bơtuah ngan geh lòt jăt mè bèp (bèp mò dê là ồng Y Ngông Niê Kdam) lòt tơrgùm tus tiah tam lơh Việt Bắc. Tu\ hơ\ kis tàm brê, mò mìng kah rơ wing rơ wơng lơm là, tềng đah hơđang tiah lơh sàl geh dùl nơm hìu dềt bơh dùl nă ồng kra dê. Ồng kra hơ\ rềp mềl ngan, kung gam `o\ nhơl sùm bal mờ kơnòm dềt mờ sùm pà ală sau dềt in banh kèu, plai chi. Tu\ hơ\, mò ờ gi\t ồng kra hơ\ là cau lơi ờ, tus jo\ jòng tơnơ\ do mò hơ\ sồng gi\t hơ\ là Bác Hồ. Mò Linh Nga Niê Kdam, yal wơl bè do: “Nam 1955, tàm dùl dơ\ wa\ rò sơnam pa sa tềp bơh Gơnoar ala mat dà lơgar dê, geh jà jơh ală hìu bơnhă tus sa tềp bal tàm trồ mang den Bác Hồ tus. Bác Hồ lòt tus mờ lùp “Uih, Y Ngông làh, den do là kòn ùr Rơđê hah? Hơ\ sồng kung ku\p tê a` sơl bè cau dờng hơ\. Tu\ hơ\, bèp a` hơ\ sồng pà gi\t là cau do là Bác Hồ, kuang atbồ bơh dà lơgar he, bơh kăc màng dê, den tu\ hơ\ a` hơ\ sồng kơlôi, hơ\ sồng gi\t là Bác Hồ, mờ tàm pe puan nam ơm tàm brê a` ờ go\ gi\t hơ\ là Bác Hồ ờ, mìng sền go\ hơ\ bè là dùl nă cau ồng bơh he dê lơm, ồng rềp mềl ngan, mờ kờ` gơboh ngan. Mờ tu\ hơ\, hơ\ sồng kah là hơ\ là ồng kra ơm kềng gah dà croh ne mờ a`. Tu\ do a` sền wơl ală rùp hin hơ\, a` ờ kơlôi là a` chờ hờp ngan tus bè hơ\  ờ”.

Jơnau kah wơl bơh oh ùr dềt 6 sơnam tu\ hơ\ dê digơlan ờ tơl ngan dilah mò ờ geh sền wơl ală pang rùp tu\ gam dềt tàm tiah tam lơh Việt Bắc geh dùl nă cau lơh bău lơgar Tây chùp wơl. Mò gơlơh nisơna ngan mờ gơtìp nrơ\t ndơl tu\ sền go\ rùp ngai gam dềt bơh mò dê sùm geh ơm nggui rềp kềng Bác Hồ, geh Bác Hồ pà kèu, geh tu\ là geh ồng kơnđu. Gơ wèt mờ mò, hơ\ là bơta chờ hờp ngan mờ mò digơlan ờ tu\ lơi gơtùi hiu\ geh.

Ồng Rơ-ô Y Đô là cau Jarai, ơm tàm bòn M’Ghăn, ntum Cư\ Pui, kơnhoàl Krông Bông, càr Dak Lak kung gam kah sùm tàm bồ tơngoh ală jơnau Bác Hồ dê tu\ lòt còp mpồl ling Tây Nguyên rcang lòt gùng tus tam lơh dong lơgar gơ\p bơyô Lào. Ồng kah wơl, nam 1957, mpồl ling bơh ồng dê gam lơh pôs đồng tàm càr Nghệ An den geh kơrnoat sồr tam pà gơs 2 mpồl rcang lòt gùng tus tàm tiah tam lơh lơgar Lào. Tu\ hơ\, mpồl ling geh Bác Hồ lòt còp mờ pơndờm pơnđiang  ală oh mi cau ling. Bác Hồ rềp mềl lùp còp jơnau jơh tơl nă cau, sền gròi tus tơl dơ\ sa, àu mpha ram, tus nùs nhơm bơh jơh tơl nă cau dê tus mờ [òn tờm, tơngkah ală oh mi cau ling pal soh ram, sền gàr să ja` pràn kơldang, mờ tam lơh jak. Jơnau hơ\ lơh cau lơi cau hơ\ ndrờm ngoh rơngac ngan. Ồng Rơ-ô Y Đô, yal wơl bè do: “Geh dùl dơ\ Bác Hồ lòt còp mpồl ling Tây Nguyên, Bác Hồ lùp bè do “Cau ling Tây Nguyên sa geh hờm sơl? Soh ram sơl? Ală wa geh kah sơl tiah đah jum lah ờ? Tơnơ\ hơ\ Bác Hồ boh bơr mờ wa Giáp. Bàr pe jơnau đơs bơh Bác Hồ dê là bè lòng sing ồs ram ai cau ling in, hơ\ sồng àu mpha dò. Tu\ hơ\ bol a` ngoh rơngăc ngan, ngoh rơngăc uă ngan, mơkung kah tus jơnau đơs bơh Bác Hồ dê, dan hơ mờ Bác Hồ là tus tàm tiah đah jum nàng lơh gơs kơnòl broă geh jàu”.

Bơta pơndềt să, rềp mềl bơh Bác Hồ dê bè là dùl jơnau pơndờm pơnđiang nùs nhơm, dong ồng Rơ-ô Y Đô mờ ală mpồl ling Tây Nguyên dùl nùs tam lơh mờ ai geh bơta pha lin. Geh bal tàm tu\ tơnơ\ do, tu\ lòt tam lơh tàm tiah tam lơh H9 (kơnhoàl Krông Bông tu\ do), ồng Rơ-ô Y Đô kung gam kah sùm jơnau Bác Hồ dê bơto tơngkah, tam lơh tài làng bol [òn lơgar, tài tiah đah jum dà lơgar. Ală cau kòn ală làng bol kòn cau Tây Nguyên, bulah ờ hềt geh tu\ geh tìp Bác Hồ mơya tàm nùs nhơm bơh tơl nă cau dê ndrờm geh Bác Hồ lơm. Bi Y Kuet Liêng là cau M’nông ơm tàm [òn Krong, ntum Ea Trul, kơnhoàl Krông Bông, deh tàm rài ngăp lơngai, mìng gi\t tus Bác Hồ bơh ală jơnau yal wơl mờ mìng sền go\ Bác Hồ tàm tivi, sră bău lơm. Mơya, tu\ lùp bè Bác Hồ, ală bơta ngoh rơngăc tàm bi gơlơh uă ngan chờ hờp ngan mờ sền dờng màng ki ngàm ngan. Bi Y Kuet Liêng, đơs bè do: “A` deh tu\ dà lơgar neh ngăp lơngai mờ ờ hềt geh tu\ geh tìp Bác Hồ mơya a` kờ` gơboh Bác Hồ uă ngan, Bác Hồ là kuang đơng lam bồ dờng màng ngan bơh jơh gùt jơi bơtiàn dê. A` kơ\p kờ` geh bơsram ală jơnau dềt rơhền ngan rlau jơh tàm rài kis ồng dê, den tàng bè hơ\, tàm rài kis, mờ tàm broă lơh mờ làng bol tàm [òn mờ geh bal tàm hìu bơnhă he dê, a` sùm ai rài kis pơndềt să bơh Bác Hồ dê lơh broă lơh niam nàng bơsram mờ bơto tơngkah oh kòn kòn sau, dong kờl tơl nă cau gùt dar he”.

Tàm hìu bơnhă bi Y Kuet Liêng dê, rùp Bác Hồ geh prăp tàm khung mờ ơn dờng màng ngan tàm gùl hìu. Bi kung sùm kơ\p kờ` bơsram đòm jăt rài kis pơndềt să bơh Bác Hồ dê, dong kờl ală cau gùt dar he mờ bơto oh kòn kòn sau bơsram mờ đòm jăt broă lơh niam bơh Bác Hồ dê.

Bulah Bác Hồ ờ hềt geh dùl dơ\ lơi lòt tus Tây Nguyên, uă cau kòn Tây Nguyên ờ hềt geh dùl dơ\ lơi geh tìp Bác Hồ, mơya tàm nùs nhơm tơl nă làng bol dê, ală nùs nhơm lời ai Bác Hồ in kung gam kis sùm. Bác Hồ kung gam kis sùm tàm nùs nhơm tơl nă làng bol Tây Nguyên dê.

                                                 Cau mblàng Lơ Mu K’ Yến