VOV4.K’ho – Làng bol cau Thái bơh gi\t nđờ rài do sùm lơh broă sa sươn mìr. Uă ngan phan bơna geh bơh sươn sre, biăp bơkàu, nha chi che bơh sươn dòr geh làng bol pik rê gơm gơ gơs ală biăp sa bềng bơta [ô bơkah ngan bơh brê bơnơm tiah đah tô mat tơngai mu\t dà lơgar dê.  

Bulah biăp bon gam sơnđan là biăp trau geh gơm bơh ală biăp geh tàm sươn, mơya cau gơm biăp pal roh uă ngan tu\ jiơ nàng pik mờ plờs săc biăp. Tàm ală [òn làng bol cau Thái Sơn La dê, trau là biăp tờm nàng gơm biăp geh tiah gam sơnđan là tờm bùm dà. Trau lơngồt geh tềl klo\ dum jù tềng nha geh làng bol pik nha bơnung cèng rê hơ\ sồng ràu kloh, plờs klò sơrbì jơh kơmhò hơ\ sồng tram tàm dà nàng gơ dô jơh dà bơ sơ\t (gơtùi ngui bal rơyas bơnung bơh trau dê nàng gơm). Bơdìh mờ tờm trau, làng bol rơcang lài ală phan te\ bè dà màn, boh, bòk ngòk, biăp nha [ô tam tàm sươn, kuơmàng là ờ gơtùi ờ geh mắc khán ( do là tiêu brê geh bơta [ô bơkah is ngan). Biăp trau kung ờ gơtùi ờ geh kơltau rơpu halà kơltau kơnrồ. Làng bol tiah kơh bơnơm sùm lời prăp phan sa pơr ro tềng dra bềp. Ờs mờng den tu\ puăc rơpu halà puăc kơnrồ, kơltau rơpu, kơnrồ geh làng bol yồng tềng dra bềp nàng gơ in ro, tu\ kờ` ngui sa den he chu tus sin gơ prồ dờng, kồih jơh bơnah ồs sa gơtìp rơđồ jù nàng gơ in rơmi\t bơ`à, hơ\ sồng cèng tram tàm dà tơnơ\ hơ\ he gơm ryă nàng gơ in lề. Lài mờ tu\ ai glah gơm biăp trau, làng bol rơcang lài lòng. Làng bol sùm sing nrang lòng pa, dilah lòng gơ sa nggùl gơ sa jơh den ờ go\ di tuk tai lòng. Mò Lường Thị Quân, kis tàm [òn Tò Lọ, ntum Chiềng Đen, [òn dờng Sơn La, pà gi\t: “Dơ\ dùl là wèr ờ go\ tuk tai lòng, dơ\ bàr là ờ geh tam gơl lòng, dilah tam gơl lòng mờ tuk tai lòng, làng bol đơs là biăp trau tu\ sa den gơbàn dơ kiăt”.

Tu\ kơltau rơpu, kơltau kơnrồ geh gơm ryă sin lề jơh, làng bol srong trau neh jơh klò kơmhò tàm glah gơm pơgăp 15 phuk, tơnơ\ hơ\ srong tai ală biăp tàm bơrlu\, biăp nha [ô, blơn bơtang (gam sơnđan là blơn brê), tiêu brê…tàm glah. Tu\ biăp sin, ờ go\ di hiu\ klài dùl e\t bòk mbar mờ dà lời ngềt hơ\ sồng tuh tàm glah biăp nàng gơ in kơ\t lơiang rlau. Biăp neh gơm sin den [ô bơkah ngan bơh kơltau rơpu, kơnrồ, biăp nha [ô mờ geh bơta [ô thồm bơkah is ngan bơh tiêu brê dê. Mò Lường Thị Quân, pà gi\t tai: “Kờ` biăp trau gơ in bơkah den pal te\ ală phan te\ tàm hơ\, bè mre\, tiêu brê, tòih, mờ ală biăp nha [ô bè nha [ô lò, nha lốt, biăp mpiă”.

Lài mờ tu\ năc lòt còp hìu, làng bol tàm ală [òn cau Thái dê ờ go\ jà sa biăp trau ờ, tài bơh biăp do dilah gơm ờ chài digơlan sa gơbàn dơ kiăt ngko. Mờ kung tài bơh làng bol đơs là ngòt cau đơs do đơs dă digơlan lơh ờ niam tus bơta gi\t gơ\p đah năc mờ cau tờm hìu dê. Digơlan kung tài bè hơ\ mờ jat bơhiàn bơh cau Thái dê, ngai lơh yàng duh khuai mò pàng den cau tờm hìu ờ go\ gơm biăp trau. Mơya, tu\ do, biăp trau neh gơ gơs là phan sa bơh làng bol dê. Biăp trau neh geh tàm sơlàu phan sa pah ngai, sơlàu biăp piang wa\ rò yờ năc bơh làng bol dê. Bơh biăp sa tàm hìu tàm ală hìu bơnhă dê, biăp trau tu\ do neh gơ gơs là phan sa geh ală hìu kă bro phan `ô sa tàm tiah đah tô mat tơngai mu\t dà lơgar rơ wah lơh gơs dùl tàm ală phan sa tờm nàng yal tơngi\t mờ năc lòt nhơl bơh tiah rềp tiah ngài in. Bi ùr Nguyễn Thị Hồng, là dùl nă cau năc lòt bơh Hà Nội neh geh tu\ sa biăp trau bơh làng bol cau Thái Sơn La dê, pà gi\t: “Tu\ sa biăp trau do a` sền go\ gơ bơkah ngan. Gơ geh bơta bơtang bơh blơn bơtang dê, mờ ală bơta biăp nha [ô tàm bơrlu\ bal, lơh geh dùl bơta bơkah krơi is ngan, pơnrơ ngan bơh biăp trau cau Thái dê”.

Tus mờ ală [òn cau Thái tiah đah tô mat tơngai mu\t dà lơgar, kềng sơlàu biăp piang kòn cau, gơ gơs là niam ngan tu\ neh `ô tơrnờm mbar [ô bơkah, geh sa bal mờ biăp trau bơh bơta gơm chài ngan bơh ală mè, ală bi dê gơm. Phan sa ờs mờng tàm hìu bơnhă mơya ơn prăp nùs nhơm mềr năc uă ngan bơh làng bol dê geh gơ gơs là jơnau jà năc lòt nhơl bơh tiah rềp tiah ngài lòt còp tiah do ờ mìng dùl dơ\ lơm ờ! 

          Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến