VOV4.K’ho - Sơnam pa tu\ trồ tiah ram mhu\, bơkàu pơlang gơ lì pơrhê niam ngan ù tiah brê bơnơm Tây Nguyên kung la tu\ cau ùr kòn cau Chru tàm kơnhoàl Đơn Dương, càr Lâm Đồng mut tàm nhai lòt lùp bau. Bơhìan lap bau sơnđờm bơh rài jat jơi đah cau ùr bơh kòn cau Chru dê. Sơrlèt gan tu\ tơngai kung gam geh sền gàr tus tu\ do. Tàm jơnau do, geh  yal bè bơhìan chài rgơi do.

Tu\ dùl nă ùr ơruh Chru kờn dùl nă klau pơnu lơi hơ\, den khai yal mờ mè bèp nàng lòt lùp bau. Tàm 3 nhai bồ sơnam pa, hìu đah ùr rơ wah ngai cèng plai đo, biăp rbài, sơnđan la phan lơh geh is tus hờ hìu đah klau mờ lùp bal mờ ală jơnau lùp bềng bơta pồn pơndơ\p bè do: Hìu bơnhă geh rơpu dam lơi gam jơngkah, gam rài, ờ hềt àn chi trua\, den ai hìu a` in apah dùl nơm dilah ờ? Kàl kòi do, hìu a` ờ geh rơpu lơ òr sơkam sre. Hìu bơnhă ai sơl lah ờ?

Dilah hìu đah klau ờ bài ai, den hìu đah ùr  rê mờ pơrgon là geh gam tus tai uă dơ\ tus tu\ lơi hìu đah klau hơ ai kòn klau in bau hơ\ sồng lời. Dơ\ tus tơ nơ\, hìu đah ùr geh lòt gal rlau mờ tàm trồ măng nàng pleh gơtìp pơn rơ ờ niam. Ùr ơruh ờ go\ lòt bal mờ cau tàm mpồl, ngòt dilah hìu đah klau cau ờ bài dờn tai, den làng bol bòn lơgar gi\t, geh gơtìp bàs sìl. Dơ\ do, hìu đah ùr jà mờ lơh ngan jòi gùng tơn dò sơmbiăt tàm tê tus geh hơ\ sồng di. Tu\ nau tê bơh klau pơnu dê neh geh sơmbiăt bơh hìu đah ùr dê, den klau pơnu ngan ngồn gơ gơs là kòn bơrtơu. Dilah ờ bài, klau pơnu hồ sơmbiăt mờ jàu wơl hìu đah ùr in ( halà gam sơnđan là òt sơmbiăt), den hìu đah klau geh pal rcăng lài rơpu, drăp tơr nờm nàng tơm hìu đah ùr in. Ai dilah tu\ bàr đah neh ring dùl nùs bal, den hìu đah klau geh rcăng lài tơl phan bơna nàng rơcăng ai ngai lòt rò kòn bơrtơu. Hìu đah klau rcăng lài dan phan kơ\t bau mờ geh 2 đah hìu dờp. Ồng Nguyễn Văn Phúc kuang bàng lơh broă tàm Anih tờm chài rơ gơi kơnhoàl Đơn Dương, càr Lâm Đồng pà gi\t:“ Bal mờ sơmbiăt, nhòng kòng mờ ală phan bơna ndai, gam geh tai chèu bò mờ chèu tơlir, chèu kò nàng lời ai cau klau in, chèu tơlir nàng lời ai ală mò, ală oh mi cau ùr in, geh uă bơta hìu đah klau dan phan kơ\t bau, hìu đah klau dan nđờ phan bơna, den hìu đah ùr pal geh tơl, den hìu đah ùr hơ\ sồng geh bau mờ kòn klau cau dê”.

Ngai `ô bau, bơh àng drim gờn, hìu đah ùr bal mờ hìu đah klau lơh ală broă lơh lòt rò kòn bơrtơu rê hờ hìu đah ùr. Tơ nơ\ dơ\ bơto tơngkah mờ tam pà phan bơh mè bèp dê ai ùr bơklau pa bau in, mè ùr ơruh tơn soh mờ kơ\t chèu kơ\t ùr bơklau pa bau wơl bal mờ gơ\p. Broă tơn pơn chèu tềng bồ ùr bơklau pa bau dê là dùl broă lơh dờng màng kơ\p kờn ùr bơklau pa bau ngăp lơngai chờ hờp, sùm ơm kis bal tàm bơta ngăp lơngai kung bè kal ke tàm rài kis. Tơ nơ\ dơ\ bơyai lơh tam bau, hìu đah ùr jà jơh 2 jơi nòi tus tàm gùl hìu dờng nàng `ô ơlak, đơs jơnau pơnđick mờ tàm pơr lòng dròng cing. Bơh do, ală bơta tàm gơ jra`, ờ ring bal đah 2 jơi nòi geh săng jơh te\. Bàr jơi nòi `ô sa bal chờ hờp mờ kơ\p kờn ùr bơklau pa bau in. Jăt bơhiàn ờs mờng bơh yau, bơklau geh ơm wơl hờ hìu pơ ùr dê, mờ bàr đah jơi nòi lòng bơta kờn gơboh bơh ùr bơklau pa bau dê tàm nam sơn rờp pa bau. Mò Ma Bio, cau Chru, ơm tàm kơnhoàl Đơn Dương, càr Lâm Đồng, pà g\t:“ Dùl nam tơ nơ\, hìu đah klau ai priă jền phan bơna ai kòn klau khi in, hìu geh rơpu den pà rơpu, geh phan lơi den pà phan hơ\, bè àu mpha, jơlu\ bơngàn. Tơ nơ\ hơ\, hìu đah ùr ai priă jền phan bơna ai ùr bơklau pa bau in, hơ\ sồng lùp bàr nă khi kờn lik ơm is halà ơm bal mờ mè bèp”.

Bulah ơm bal halà ơm is, den kòn bơrtơu kung gam jơh nùs dong broă ai hìu pơ ùr in, kis jăt bơhiàn ờs mờng bơh yau, tàm kờn gơboh, ròng siam sền gàr bal, kis gi\t jơnau sùm tus mờ jơi nòi mờ mè bèp bàr đah dê.

Jăt bơhiàn ờs mờng bơh yau bơh cau Chru dê tàm Lâm Đồng, cau ùr là cau lơh tờm jơh ală broă dờng dềt tàm hìu bơnhă. Mờ tàm broă tam bau tơn, cau ùr kung là cau rcăng lài mờ oh kòn tu\ deh ndrờm sơnđan jơi mè. Mơya, bơngă mờ gơnuar broă bơh bơklau dê ờ di bè hơ\ mờ gơtìp sền ờ sơ\p ờ. Dùl nă cau klau cau Chru, mat la Ya Lang, đơs bè do:“ Jăt bơhiàn kòn deh sơnđan măt jăt jơi nòi mè dê, cau Chru bol a` là pơ ùr ku\p bau den he rê ơm hờ hìu đah ùr. Ùr bơklau ndrờm gơ\p bal, bulah pơ ùr ku\p bau mơya kơ nòl kung là cau bơklau sơl, tài bơklau là geh kơnòl uă ngan tàm hìu bơnhă”.

Bơhiàn ku\p bau bơh cau Chru dê tu\ do kung gam geh lơh sùm tàm uă bòn lơgar Tây Nguyên, pơ gồp bơnah lơh gơs bơta niam bơne\ ngan, lơh gơkờn ngan cau mờ li la tàm bơta chài rơ gơi bơh kơnhoàl ù tiah do dê. Nàng hơ\ sồng, pah tu\ tus bồ sơnam pa, ală ùr ơruh cau Chru gơlơh duh hồl, chờ hờp chờ hờn rlau, kơ\p gơn tu\ jiơ geh tơn dồ sơmbiăt tàm tê mờ cau he kờn gơboh. Ù tiah trồ tiah kơh bơ nơm dờng gơlơh niam ngan tàm nùs gơlơh bơ`ul niam tai tàm dà tơrnờm `ô chờ hờp bal bơh ală ùr bơklau pa bau dê.

                   }au cih Đào Yến-}au mblàng Lơ Mu K’ Yến.