VOV4.K’ho-Tơngai lài, tàm gùt lơgar pơneh jơnau gơlik geh tàm Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà Đah tô mat tơngai lik Chư Păh, càr Gialai tu\ bàr pe nă kuang bàng, cau lơh broă bơh Mpồl do dê bal mờ gơ\p bơceh jơnau gơtìp boh koh kơl aniai brê tung kơ`au dơm chi, kờn pồn pơdơ\p jơnau lơh broă ờ jơh kơnòl, lơh roh te\ dơm chi ku\p tàm dùl dơ\ koh kơl aniai brê.

Bơta blơ\ blac mhar ngan gơtìp anih lơh broă kuang àng sền go\, neh lơh tơnguh tai bơta ờ gơn kơ nờm bơh làng bol dê bè jơnau ngòt kơnòl, bơta mờng quèng lơh broă ờ jơh nùs gam geh tàm dùl bơnah kuang bàng lơh broă sền gàr brê.

Tơnơ\ tu\ yal bè dơ\ tung kơ`au dơm chi ờ geh ngan ngồn geh yal tàm ală sră [ău, ti vi, rơdio, điện thoại ồng Nay Văn, Kuang atbồ Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Chư Păh dê tu\ lơi kung geh uă ngan cau hòi. Cau tus Mpồl sền gàr brê lơh broă, bulah ờ go\ gi\t tơl jơnau ală dơ\ hòi tus là bơta lơi, mơya kung đơs tus sơl ală jơnau gơrềng tus jơnau yal, tus brê, tus tung kơ`au dơm chi…kung là neh sền go\ gơlơh bòl glar ngan mờ dơ\ bơceh jơnau dờng ngan do bơh Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà Đah tô mat tơngai lik Chư Păh lơh gơlik. Ồng Nay Văn đơs, lời gơlik geh jơnau ờ niam ngan do, bơta tìs bơh mpồl sền gàr brê kơnhoàl dê là ờ hềt geh bơta lòt sền ngan ngồn neh gơ jă gơ jar mhar yal mờ kơnă hơđang tơn. Ồng Nay Văn đơs bè do:

“Mpồl sền gàr brê kơnhoàl mìng kơno jơnau bơh Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà đah tô mat tơngai lik Chư Păh dê yal lơm gời. Kung jat bơh jơnau yal hơ\ bơh mpồl atbồ brê dê den kung yal mờ kơnă hơđang in bè hơ\ sơl. Bè hơ\ lơm gời mờ bơta geh ngan là ờ gi\t loh jơnau lơi gơlik geh tàm hơ\. Geh drơng sền, geh bol koh kơl aniai brê, geh mu\t ngui phan tam lơh halà tam rah phàu lơi halà ờ kung ờ gi\t loh sơl”.

Anih lơh broă bơh Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà Tiah đah tô mat tơngai lik Chư Păh

Kung ơm tàm bơta gơtìp gơrềng uă ngan bè bơngă, gơnoar broă, là kuang đơng lam bồ Ủy ban Nhân dân kơnhoàl Chư Păh mờ Ủy ban Nhân dân càr Gialai, tu\ ồng Kpă Thuyên, Pho\ Chủ tịch Ủy ban Nhân dân càr Gialai, jat tàm jơnau yal bơh kơnhoàl dê, neh ki\ dùl kông văn yal bè dơ\ tung kơ`au blăc pơrlồm do, pơyua uă anih lơh broă geh gơnoar bơh càr dê in, kuơmàng là pơyua Ủy ban Nhân dân càr Kontum in, sồr bal càr do sơlơ lơh tai broă lòt sền, pơgồp bal nàng ku\p, lơh glài ală cau lam tung kơ`au phan ku\p. Ồng Nguyễn Ngọc Quang, Pho\ Chủ tịch Ủy ban Nhân dân kơnhoàl Chư Păh, đơs ngan bè do:

“Đơs bè dùl nă kuang bàng bè hơ\ là ờ go\ song dơ pă ờ. Lơh geh jơnau pơneh ờ niam tàm làng bol. Mờ jơnau pơneh tàm do là geh bal bơta đơng lam ờ go\ di là bơh mìng is kơnhoàl lơm gời mờ ală geh bal ală gah lơh broă geh gơnoar sơl. Jat a` do là lơh geh bơta kal ke ờ go\ lời gơlik geh ală jơnau ndrờm bè do”.

Mờ ală hoàc hươr aniai uă bè bơngă bơh kuang bàng, cau lơh broă sền gàr brê dê đơs is, kuang bàng, cau lơh broă dà lơgar dê đơs bal, anih lơh broă geh gơrềng bơh mpồl lơh broă lơh tìs dê gam geh nùs nhơm lơh broă kràn cê jơh nùs ngan. Kơ\p kờn bơta lơh kràn do geh gơ gơs là jơnau bơto bơtê bal ai jơh ală gah sơnah lơh broă atbồ brê tàm càr in. Ồng Trương Phước Anh, Kuang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển nông thôn càr Gialai, pà gi\t:

“Tu\ do pal lơh jat broă lơh bơh adat boh lam dê. Dilah tơl lùp khàu den lùp khàu cau yal blăc hơ\ sồng yal tơngi\t jơnau kuang đơng lam bồ in ờ di tu\, ờ tus gùng tus dà. Sở gam tơrgùm ală anih lơh broă geh gơnoar bơh Sở dê nàng lơh loh broă do, mblàng ală broă mblàng ală jơnau pal jat, broă do bơceh is, lơh blac pơrlồm is nàng lơh tìs bơta geh ngan den pal lơh glài, dilah tơl bơta lùp khàu den pal lùp khàu”.

Tus tu\ do, anih lơh broă gơnoar bơh 2 càr Gialai mờ Kontum dê kung gam tơrgùm lơh loh, 45 dơm chi ku\p tàm dơ\ lơh tìs koh kơl aniai brê tàm bă brê dềt 174 gơ wèt ù tiah xã Hà Tây, kơnhoàl Chư Păh, càr Gialai gam ơm tàm tiah lơi, mờ cau lơi là cau lơh tìs ngan ngồn. Mơya, uă cau đơs là, broă lơh loh kơnòl bơh ală cau dùl nă să is mờ jòi tus ală dơm chi gơtìp roh, ờ go\ kuơmàng mờ broă kơryan jơh jơnau ngòt kơnòl, gơlam tus ờ song dơ pă bơh mpồl kuang bàng lơh broă sền gàr brê dê. Bal mờ hơ\ là ai jơnau bơto tơngkah uă bè bơta mờng quèng lơh broă ờ jơh nùs ờ song dơ pă, sồr đơng lam uă ngan jat tàm jơnau yal, ờ go\ lòt sền, sền sơ wì.

Kung kờn pal sền go\ loh làng là, jơnau ngòt kơnòl, mờ bơta mờng quèng lơh broă ờ jơh nùs ờ song dơ pă tàm atbồ, đơng lam, ờ go\ di mìng là jơnau tàm càr Gialai dê lơm gời ờ. Brê Tây Nguyên gơtìp koh kơl aniai uă ngan tàm uă nam do sùm; jơnau koh kơl, kă bro, pơrdu\ pơndiang dơm chi tìs mờ adat boh lam ờ hềt tu\ lơi jơh kal ke. Thủ tướng Chính phủ, Kuang đơng lam bồ ală bộ, gah sơnah lơh broă dà lơgar neh uă dơ\ tơngkah ală càr Tây Nguyên bè kơnòl bè mpồl lơh broă geh gơrềng dê. Mơya, mờ dơ\ bơceh jơnau tung kơ`au dơm chi pa gơlik geh, mờ lài hơ\ rlau gùl nhai, sră [ău sền go\ dùl [làng dơm chi dờng kơ`au tìs mờ adat boh lam, geh sùm uă ngai tàm ù tiah [òn dờng Kontum dê tơn mờ mpồl sền gàr brê sền bè là ờ go\ gi\t dùl êt lơi; halà pơgăp mờ do nggùl nam là dơ\ mpồl “Hà đen” koh kơl dơm chi tìs mờ adat boh lam jo\ jòng sùm tàm dùl tu\ tơngai, tàm tiah brê rơcang gàr bồ tô dà Hìu măy pờ tơlik ồs đèng Đồng Nai 5, càr Lâm Đồng…cau lơi kung gi\t lơm, broă rơ\p mìng pal lơh glài jat bè lơh đah bơdìh lơm. Lơh broă ờ jơh nùs, ờ song dơ pă, ngòt kơnòl tàm mpồl lơh broă geh gơnoar atbồ, sền gàr brê kung gam là dùl jơnau ờ niam ngan bơh jo\, kờn pal geh kơryan mờ lơh glài kràn rlau!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến