Pah drim gờñ, bi Đặng Văn Khanh, tàm ƀòn Bình Hoà, sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng ờ ru ngan mờ broă pơs wàs wàng, rơcang phan sa ai rơlao 400 nơm rơpài in. Bi pà git, tŭ lài lơh sre, broă lơh sa hìu nhă gơtìp kal ke, tŭ do tam gơl ròng rơpài gŏ broă lơh do gơdờp ngan mờ hìu nhă dê. Tiah lơh wàng ròng geh bi lơh kơl jăp. Bơh 30 nơm rơpài ròng lài ngan, tus tŭ do hìu nhă bi neh geh rơlao 400 nơm. Bơdìh mờ broă ròng rơpài New Zealand, hìu nhă bi gam ròng tai rơpài jù.
Ờ mìng tăc rơpài sơntìl, wàng ròng bi Khanh dê gam tăc rơpài poăc mờ khà bơh 80 tus 90 rơbô đong tàm 1 kĭ mờ 140 rơbô đong tàm 1 nơm rơpài sơntìl. “Làng bol tus blơi sơntìl añ dê kung gam tăc, mờ priă 140 rơbô đong tàm 1 nơm. Rơpài kò do sơntìl New Zealand, gơdờp ngan mờ broă ròng uă, tơngai dờng mờ bơtàu tơnguh kung ờ jŏ, ala mờ 6 nhai bè rơpài ờs mờng, gam sơntìl do mìng 4 nhai”.
Tŭ do, drà kă bro rơpài bơh hìu nhă bi geh niam, tiah tăc mìng là Phan Thiết, Phan Rang – Tháp Chàm… pah nhai bi Khanh geh rơlao jơ̆t tơlăk đong. Rềp mờ hìu bi, geh broă lơh, kă bro poăc kơnrồ 1 ngai bơh hìu nhă bi Bá Hữu Nhi dê kung gam lơh ngan mờ broă tah poăc mờ ìs poăc, rơcang tăc di tàm Satềp mờr tus. Bi yal, kờñ lơh poăc kơnrồ 1 ngai ìs bơkah, den broă lơh sơnrờp ngan là rơwah poăc pa tah, tơnơ̆ mờ hơ̆ tram mờ ìs. Mờ bơta kwơ màng ngan là pal kloh niam tàm phan sa. Jăt mờ bơta poăc kơnrồ mờ priă tăc krơi is, ờ uă ngan 400 rơbô đong tàm 1 kĭ mờ kas ngan là 650 rơbô đong tàm 1 kĭ. “Lài ngan he ìs tơrlòng lài, tơnơ̆ mờ hơ̆ geh cau tus blơi den he yal rơhời, bơtoah ngan tăc geh uă ngan cau blơi, pah ngai ai bơh rơlao 10 nơm bồ mờ git nđờ jơ̆t kĭ poăc tai, mơya kung ờ tơl nàng tăc sơl. Tŭ do, lơh tai bơnah poăc pơnô nàng tơnguh bơta kwơ phan geh lơh bơh añ dê”.
Tàm gùng ƀòn Bình Hoà, sàh Bắc Bình, săp hòi bal bơh ală kơnòm dềt lòt bơsram; ngài ngài là ală rơndeh lơ-òr gam rơcoh ù nàng rơcang sih kòi kàl prang… Jơh ală bơta lơh geh dùl pang rùp niam bơnĕ ngan bè rài kis pa tàm ƀòn kòn cau Prum dê. Pa do, bơdìh mờ broă geh bơh broă tam tờm thanh long, lơh sre, ròng kơnrồ, be… làng bol kòn cau Prum tàm sàh Bắc Bình gam bơsram, kơlôi sơnơng, tam gơl bồ tơngoh “lơh bơta geh” tus mờ “lơh bơta geh drà kờñ”; lơh uă broă ròng phan, pờ hìu tăc phan… cèng geh priă, pơgồp bal tàm broă tơnguh priă geh hìu nhă, rài kis kơl jăp. Lòt bal mờ broă bơtàu tơnguh lơh sa, làng bol kòn cau Prum gam prăp gàr mờ ngui ală bơta kwơ niam chài ờs mờng, bơhiàn niam bơnĕ bơh kòn cau Prum dê, bơh broă prăp gàr ală phan lời wơl rài lài do (gơlang Pô Patao At, gơlang Pô Nit, gơlang Pô Klaong Kasait…). Geh sùm lơh chờ ờs mờng (Ktê, Ramưwan, Rija Negar…), sền gàr broă lơh (tàñ ồi, lơh ù buh), phan soh… mờ pơgồp bơta niam chài mờ bơtàu tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn.
Ồng Hắc Văn Quang Huy, Kwang lam bồ cơl dŭ Lơh sa sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng pà git, sàh pơn jăt tai dan mờ càr tơnguh broă lơh chờ Katê tàm gơlang Pô Nit. Mờ tus bal lơh Rơndăp broă Prăp gàr mờ bơtàu tơnguh broă lơh ù buh ờs mờng kòn cau Prum dê: “Gơwèt mờ kơnòl sàh dê, bol añ kung neh mblàng yal nàng ală cau chài in git bơta kwơ màng bơh broă prăp gàr mờ ngui niam broă lơh bơh mò ồng lời wơl. Broă do ờ mìng là dùl broă lơh nàng geh priă mờ gam geh nùs nhơm là bơta niam chài mpồl bơtiàn dê. Jăt rơndăp broă lơh bơh càr den sàh dan geh ờ uă khà broă, broă lơh tàm broă rơndăp geh ai bal, broă ngui ù tus nam 2030, wèt tus nam 2050 mờ neh geh càr kĭ ai. Bol añ neh dan ai ù tiah lơh Anih tờm Ràng tơlik phan ù buh cau Prum pơgồp bal mờ lơh ù buh bal mờ jơnau đơs pơn đik tamya cau Prum dê”.
Sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng geh mờr 19 rơbô nă kòn cau Prum, geh mờr 37% khà kờp làng bol. Tus tàm ƀòn kòn cau Prum, sàh Bắc Bình, càr Lâm Đồng tŭ do, bơta jơgloh rơƀah, bơngơr gơla neh mùl màl ờ geh ai, ala tàm hơ̆ là rùp rài bơh dùl tiah ƀòn lơgar niam bơnĕ, pas gơs mờ ală tam gơl tơl ală bơta bè rài kis lơh sa, mpồl bơtiàn. Hơ̆ là cơng tàng pà gŏ broă dùl nùs bal mờ lơh ngan brồ guh bơh làng bol dê nàng ai ƀòn kòn cau Prum bơtàu tơnguh kơl jăp bal mờ dà lơgar dê.
Viết bình luận