VOV4.K’ho – Tàm ală jơnau đơs lài, bol a` neh yal cồng nha bơh sơn rờp bơh broă mut lơh rơndap broă bơtàu tơnguh Đảng tàm tiah cau jat yàng mờ cau geh Đảng là cau jat yàng tus bal pơrjum gah jat yàng tàm Tây Nguyên. Bơh hơ\, git nđờ rhiang mpồl duh broă Đảng pa neh geh crơng gơs tàm [òn làng bol jat yàng. Tàm ală tiah hơ\, uă bơta pơn rơ bè lơh sa - mpồl bơtiàn mờ sền gàr dà lơgar, sền gàr ngap lơngai neh mờ gam geh crơng gơs. Mơya bơdìh mờ ală cồng nha, ală mờng chài niam neh ai geh, broă lơh do kung gam uă bơta kòl yan, ờ niam pal geh bơsong. Jơnau cih lồi dut tàm ròt bơta do geh tơngume “ Bơt bơtàu Đảng tiah jat yàng: Mờng chài mờ jơnau dan bơh [òn lơgar dê”:
Là tiah tàm gùl kuơ màng bơh càr Kontum dê, [òn dờng Kontum kung là tiah geh gal cau jat yàng, tàm hơ\ geh 62 [òn làng bol kòn cau, mờr gùl khà cau tàm ală [òn geh cau jat yàng. Tus rài 21, ală [òn do kung gam ờ tam gơl, gam geh bơta kòn bơnus mờ phan ròng ơm kis bal tàm dùl hìu. Pờ phan ròng lik bơh hơ đơm hìu rơng tu\ hơ\ là bơta lam sồr bềng kal ke, mờ mìng lơh geh cồng nha tu\ jơh mpồl gùng dră bal [òn dờng lơh broă bal dùl bă krà` cê, bal mờ hơ\ là bơta dùl nùs bal dong kờl bơh ală cau kơđơng yàng dê. Tu\ do, bal mờ bơta dờng ơnàng, tam gơl pa bơh tiah drà tàm gùl dê, ală [òn kòn cau jat yàng tàm [òn dờng Kontum neh tam gơl tơl làm, geh ntum neh lơh jơh broă lơh bơt bơtàu [òn lơgar pa mờ ờ uă ntum mờr lơh jơh broă do. Ồng Phan Thanh Minh, kuang jat jơng atbồ mpồl đơng lam Đảng [òn dờng Kontum pà git, nàng lơh geh bơta tam gơl do, mpồl đơng lam Đảng [òn dờng sền gròi uă ngan tus broă lơh bơtàu tơnguh Đảng, sền cau geh Đảng mờ mpồl duh broă Đảng tàm [òn lơgar là mpồl lơh broă gùng dră bal ngan ngồn tàm [òn lơgar. Ală kuang geh jơng mpồl đơng lam Đảng [òn dờng Kontum, kuang geh jơng tàm mpồl đơng lam Đảng ală ntum, sơnah [òn geh sồr sền gròi nền nòn [òn lơgar, tus bal pơrjum, cribơyai mờ ală mpồl duh broă Đảng, bal mờ ală jơnau kờ` geh ai krà` ngan. Ồng Phan Thanh Minh pà git: “ Bol a` sồr ală kuang geh jơng tàm mpồl đơng lam Đảng drơng broă tơn tàm ală mpồl duh broă Đảng tàm [òn lơgar; pah nam ai cồng nha bơt bơtàu Đảng tàm [òn lơgar nàng sền sơwì ală kuang geh jơng. Jơnau sồr bơh lơh broă sùm Mpồl đơng lam Đảng [òn dờng dê là pah nhai, ală kuang geh jơng pal rơndap tu\ tơngai nàng tus bal pơrjum mờ mpồl duh broă Đảng tàm [òn, git loh ală bơta gơlik geh tàm [òn lơgar mờ bơyai lam lơh niam ală srơh pơr lòng nàng làng bol in lơh ngan brồ guh, ai tơnggo\ bơta pràn jak, nùs nhơm, nàng bơh hơ\ ală mpồl duh broă Đảng tàm [òn lơgar lơh geh bơta pràn nàng bơtàu tơnguh Đảng. Bơh hơ\ pơgồp bơnah bơt bơtàu mpồl duh broă Đảng tàm [òn lơgar pràn kơldang, kơ\ kơljap.”
Kung ndrờm bè [òn dờng Kontum, càr Kontum, kơnhoàl Đơn Dương là dùl tàm ală tiah tơr gùm cau jat yàng gal ngan rlau jơh tàm càr Lâm Đồng. Bơdìh mờ ală jơnau kờ` jơnhua, kơnòl broă ngan ngồn, ală kuang bàng gơnoar atbồ, mpồl bal kơnhoàl, ntum tàm do ndrờm geh mblàng jơnau đơs boh bơr niam, sền ngềr cau jat yàng mờ ală cau kơđơng yàng, lơh geh bơta ringbal, dùl nùs bal. Mờ ală mpồl duh broă Đảng pràn, kơnă Đảng pràn tàm [òn lơgar, Đơn Dương gơs là kơnhoàl sơn rờp tàm Tây Nguyên lơh jơh broă bơt bơtàu [òn lơgar pa. Ồng Trương Văn Bình, kuang jat jơng atbồ mpồl đơng lam Đảng kơnhoàl Đơn Dương tam pà: “ Mpồl ală kuang geh jơng, hơ\sồng kơnă [òn lơgar, ală cau geh Đảng ndrờm pal mblàng nùs nhơm, gùng dà, broă lơh, jơnau kờ` bơh Đảng dê bè bơtàu tơnguh Đảng tus mờ cau jat yàng, nàng làng bol in git loh mờ lơh ngan geh mut Đảng. Bal mờ hơ\ den pal sền dờng màng ală gah pin dờn jat yàng. Den tàng tơl nă cau geh Đảng là cau jat yàng geh pơnjat tai brồ guh, lơh ngan lơh jơh ală kơnòl broă geh jàu, gơtùi lam sồr hìu nhă mờ ală cau dong broă tàm hìu yàng. Den tàng broă lơh bơtàu tơnguh Đảng ală nam pa do kung [uơn ngan.”
Bulah neh geh bơta ngan ngồn niam ngan tàm uă tiah, mờ uă mờng chài bơt bơtàu – bơtàu tơnguh Đảng tàm tiah jat yàng, mơya broă lơh do tàm Tây Nguyên kung gam uă ngan bơta ờ niam. Ờ hềt đơs tus cồng nha lơh broă bơh mpồl Đảng tàm [òn lơgar, broă tơmut Đảng tàm uă mpồl Đảng tu\ do kung ờ gơguh tài ờ geh cau tơl khà. Jòi git bè bơta do, kuang đơng lam bồ mpồl Đảng uă tiah pà git, bulah chài bơsram sră ngai sơlơ gơguh uă, uă ơruh pơnu jơh bơsram kai 3, cao Đẳng, kai bơsram dờng, mơya ndrờm pal lòt lơh broă ngài. Khà gam wơl chài bơsram sră ờ hềt tơl khà, deh uă kòn, ờ tơl bơta nàng geh tơmut Đảng. Mò Tạ Thị Huần, kuang jat jơng atbồ mpồl đơng lam Đảng ntum Cư\ Jôr, càr Gialai đơs: “ Mpồl đơng lam Đảng ntum kung lơh ngan tơmut Đảng cau jat yàng in, gơ ya pa do cau kơnòm să jơh bơsram dan broă lơh ờ geh, pal lòt lơh broă ngài. Mờ bol a` den ờ gơtùi tơmtu Đảng cau ờ ơm kis tàm [òn lơgar in ờ, den tàng cồng nha broă lơh do gam ờ niam.”
Ai do là jơnau đơs bơh ồng Lê Anh Tuấn, kuang atbồ mpồl đơng lam Đảng ntum Ea Ktur, càr Daklak dê: “ Mùl màl den khi geh kơnòl ngan, mơya geh uă kòl yan. Kòl yan lài ngan là khi deh uă kòn, jat kơrnuat sồ 173, den cau deh kòn dơ\ 3 ờ geh ai tơmut Đảng. Dơ\ 2 là chài bơsram sră. Kơrnuat sồ 123 bơh dà lơgar dê den ờ cih bè chài bơsram sră, mơya mpồl đơng lam Đảng càr den sồr chài bơsram sră pal jơh kai 3, hơ\ là pal jơh bơsram ơdu\ 12.”
Tây Nguyên là tiah tơr gùm ơm kis bơh rlau 5 tơlak 500 rbô nă cau, di rlau 40 jơi bơtìan kòn cau tàm gùt lơgar, là tiah tơr gùm bơh uă gah jat yàng, mờ pơgap 1 tơlak 800 rbô nă cau jat yàng, tàm hơ\ geh uă ngan làng bol kòn cau. Den tàng, broă lơh bơt bơtàu Đảng tàm tiah jat yàng tàm Tây Nguyên sơlơ kuơ màng mờ jal mhar. Ală Mpồl Đảng pràn, mpồl duh broă Đảng pràn tàm [òn lơgar geh bơt bơtàu tàm ală tiah do, geh pơgồp bơnah bơsong niam dùl dơ\ le\ 2 bơta jat yàng mờ kòn cau. Geh mpồl Đảng tàm [òn lơgar đơs là, pal bơyai lơh pơrjum sền sơ wì 12 nam lơh jat kơrnuat sồ 123 bơh dà lơgar dê, bơh hơ\ tam gơl, bơ tơl, pơlam gơ in dipal mờ bơta geh ngan. Bơta do dong ală tiah tàm Tây Nguyên sền tơl làm cồng nha bơh sơn rờp mờ ală bơta ờ niam, mblàng loh làng jơnau lơh gơbàn mờ broă bơsong kal ke; rề ơnàng cồng nha neh lơh geh mờ lơh ngan lơh geh tai cồng nha pa.
Cau cih mờ yal tơnggit K’ Duẩn.
Jà làng bol mờ gơp bơyô sền jơnau cih dơ\ 1 “Bơt bơtàu Đảng tiah jat yàng”
Jà làng bol mờ gơp bơyô sền jơnau cih dơ\ 2 “Bơt bơtàu Đảng tiah jat yàng”
Viết bình luận