VOV4.K’ho- Tềng đap jơnau yal uă cau jak lơgar Lo đơs là, đờng bầu geh lơh bơh lơgar Lo mờ là lơgar Lo dê, uă cau kơlôi sơnơng gùng đơs crih, cau nhơl đờng bầu lơgar Việt Nam neh geh jơnau đơs đơs tờm: đờng bầu là phan bơna cau Việt Nam dê. Việt Nam kờn pal geh broă lơh yal tơngi\t pràn uă nàng tơnggo\ mờ dunia in là: Đờng bầu là phan ngui đơs crih ờs mờng bơh yau bơh jơi bơtiàn Việt Nam dê.

Cau Việt Nam bơh rài yô rài yau neh geh jơnau đơs: “Đờng bầu cau lơi pe\ cau hơ\ iat- là să kòn ùr den ờ go\ di iat đờng bầu”. Mìng dùl jơnau bơto tơngkah oh kòn, kòn sau mờ mò pàng he neh chài ngan yal tơngi\t ai bơta pràn lơh gơkờn bơh đờng dùl dang che [ươn boài ngan do dê. Bơta pràn tơnggo\ nùs nhơm bơh săp ntas đờng dê cèng huềng nùs Việt Nam hơ\ neh gơ lòt mu\t tàm nùs nhơm bơh gi\t nđờ rơnàng cau dê.

Nguyễn Tiến là cau chài Làng bol, đơs là: bơh jo\ ngan, đờng bầu neh gơ gơs là pròc mhàm bơh cau Việt Nam dê, dùl phan ala mat, dùl bơta pơryan bơta chài rơgơi bơh cau Việt Nam dê.

“Đờng bầu geh bơh tàm uă ngan tiah, bơh mpung gle, tờm kòi, bơh [òn lơgar, bòn ngài ngan cau kung geh sơl dùl nơm đờng bầu lơh mờ gle nàng nhơl. Tàm ală cau bơyô đờng, puan nă cau pe\, pram nă cau pe\, tàm mpồl pe\ đờng cải lương, mpồl pe\ đờng gùng đơs crih gơlang bơtau Huế den ndrờm geh lơm đờng bầu. Tơnơ\ Kăc màng Nhai 8 tus tàm tu\ do, den bol he lơh tam gơl wơl đờng bầu gơ gơs niam ngan, neh geh uă ngan jơnau đơs crih pơnrơ cih nàng ngui đờng bầu pe\. Hơ\ là bơta bơtàu tơnguh pràn ngan bơh phan ngui đơs crih đờng bầu”.

Bulah bè hơ\ tus tu\ do ờ hềt cau lơi gi\t ngan ngồn đờng bầu geh bơh tu\ lơi, mơya jơh ală cau Việt Nam lơi kung gơtùi đơs ngan đờng bầu là phan ngui đơs crih bơh cau Việt Nam dê, neh geh bơh jo\ ngan bơh rài yô rài yau. Gơ wèt mờ ală cau neh lòt gan 2 rài tam lơh dờng mờ jo\ jòng bơh jơi bơtiàn dê, săp ntas pe\ đờng bầu sùm geh kờn gơboh ngan rlau jơh. Lài mờ tu\ tam lơh, oh mi cau ling tam tiah tam lơh mìng kờn geh iat săp ntas pe\ đờng bầu. Bơh rơdio Anih jơnau đơs Việt Nam dê pờ tơlik, làng bol gùt lơgar, cau ling tàm tiah tam lơh neh gơlơh bè kờn ngan sap ntas đờng bầu bơh Đức Nhuận dê mờ “Pơnđiang kòn Tiah đah Jum dà lơgar”, “Hà Nội- Huế- Sài Gòn”, “Gùng đơs crih Tây Nguyên”, “{òn a` tơngklàs”…Săp ntas đờng bầu bơh cau chài jak ngan Mạnh Thắng dê mờ jơnau đơs crih “Tài bơh tiah đah jum dà lơgar” neh pơgồp bơnah tam klac bal nùs nhơm ling klàng mờ làng bol tàm ală nam nhai tam lơh tơngklàs tiah đah jum tơrgùm dùl dà lơgar. Gùng đơs crih jơi bơtiàn đơs bal mờ săp ntas pe\ đờng bầu đơs is neh lơh kòn bơnus he in sơlơ rềp mềl rlau tai. Thanh Tâm là cau chài Làng bol, đơs bè do:

“Gùng đơs crih ờ geh akhar, gi\t is bơh cau iat dê den tơl nă cau gi\t krơi is. Đờng bầu neh lơh geh jơnau kờn bơh cau bơceh đơs crih dê. Ală jơnau đơs crih pa, ală cau bơceh ndrờm cih jat rài kis tàm tu\ tơngai hơ\ dê den đờng bầu lơh geh niam ngan jơnau kờn bơh jơnau đơs crih bơceh pa dê”.

Săp ntas đờng bầu ờ mìng geh kờn gơboh tàm Việt Nam lơm gời mờ neh geh uă ngan cau tàm dunia tai kờn ngan. Rlau gùl rài do, kờp bơh tu\ cau chài pe\ đờng bầu Mạnh Thắng pe\ đờng bầu tàm anih lơh càr lơgar yau Yangon, lơgar Myanmar dê, tus ală dơ\ lòt lơh tàm làm gùt dunia bơh ală mpồl đơs crih tam ya Việt Nam dê, đờng bầu gơ gơs là phan ngui đơs crih geh dunia kờn gơboh mờ sền ngềr ngan. Uă cau chài nhơl đờng kòn cau lơgar Lo kờn ngan bơsram pe\ đờng bầu Việt Nam dê. Nam 1966, tu\ lòt lơh tàm lơgar Lo, cau chài pe\ đờng bầu Đức Nhuận neh bơto cau chài lơgar gơ\p bơyô Lo in gi\t pe\ đờng bầu Việt Nam dê tàm 45 ngai. Tus nam 1969, ală cau chài lơgar Lo bơsram tai pe\ đờng bầu bơh cau chài Đoàn Anh Tuấn…Đờng bầu Việt Nam neh lòt jat jơng ală cau chài lòt lơh tàm làm gùt dunia, dong gơ\p bơyô tàm dunia gi\t wa\ uă rlau tai bè dà lơgar, huềng nùs kòn bơnus Việt Nam dê. Cau bơceh đơs crih Đỗ Hồng Quân, Kuang atbồ Mpồl cau bơceh đơs crih Việt Nam, đơs:

“Gơlơh bè dùl bơta pal jat ờ gơtùi gơ tam gơl. Hơ\ là đờng bầu là dùl nơm đờng ờs mờng bơh yau geh bơh jo\ rài ngan, bơh gi\t nđờ rbô rài do bơh jơi bơtiàn Việt Nam dê. Mờ broă rơndăp lơh mờ lơh đờng bầu bơh mờ tê lơm lơh gơs bơh gle, đơr, nha, bơh ală phan lơh mùl go\ ngan bơh jơi bơtiàn dê kung bè bơta geh mat bơh đờng bầu dê gơ jat bal mờ rài kis [òn lơgar Việt Nam. Loh làng jơnau hơ\ là ờ gơtùi ờ dờp ờ. Ală bơyô dunia kờn gi\t nền, gi\t jrô rlau bè đờng bầu den pal tus tàm Việt Nam, mờ geh cau mờng chài, ală cau chài lơgar Việt Nam dê khi mblàng, bơto bơta chài pe\ den hơ\ sồng geh iat săp ntas pe\ đờng bầu ngan ngồn den khi hơ\ sồng sền go\ geh bơta niam, bơta geh mat jo\ jòng ngan bơh đờng bầu bơh jơi bơtiàn bol he dê”.

Bơh rài do tus rài ndai, bơh ală cau ờ gi\t muh mat tus cau geh muh mat…đờng bầu neh geh anih dipal tàm rài kis gùng đơs crih, rài kis mpồl bơtiàn Việt Nam. Broă dùl jơi bơtiàn halà dà lơgar lơi hơ\ iat kơno mờ ngui phan ngui đơs crih bơh dà lơgar ndai dê là jơnau bè ờs. Ndrờm bè ală rài bơtau Việt Nam iat, bơsram mờ ngui ală phan ngui đơs crih lơgar Lo dê, halà rềp ndo ngan rlau jơh là bol he iat, bơsram mờ ngui phan ngui đơs crih cau tàm tiah đah mat tơngai mu\t plai ù dê. Hơ\ là jơnau gơ bè ờs ngan tàm ală tu\ tìp mat lơh quèng, đòm jat bơta chài rơgơi. Mìng geh jơnau là kờn pal song dơ pă mờ loh làng bè anih lơh gơlik, sền dờng màng bơta geh ngan jơnau kah yau, sền dờng màng gơnoar tờm chài rơgơi bơh ală dà lơgar dê, ờ gơtùi tài bơh dùl jơnau kơ\p kờn lơi hơ\ mờ ndơ\p mpồn ờ loh làng jơnau đơs, đơs tìs jơnau kah yau, bulah hơ\ mìng là jơnau kah yau bơh dùl phan ngui đơs crih ờs mờng bơh yau!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến