VOV4.K’ho - Bơh nam 2007, tu\ tơngai cao su tac gam yòm ngan, càr Kon Tum neh  mut lơh ua\ ngan broa\ tam gơl rlau 39 rbô lồ ù brê ờ gam  chi mờ ù chi brê gơs tam cao su. Gơya  bè hơ\, bơta gơbàn gơmù khà pria\ tơnơ\ hơ\ bơh bơsơt cao su neh lơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro tus bal tàm broa\ lơh do gơmut  tàm  dồs, kòl yan  kal ke ngan. ờ ua\ mpồl lơh sa ka\ bro ờ gam bơta sơng ka sền gàr, sang git đờ rbô lồ cao su. Lồi dut la bal mờ suơn  cao su gơbàn aniai ua\ ngan. Pah prang tus, ala\ suơn cao su neh gơ bàn ồs sa mờ gơ gơs la bơta kơnjơ\ bơh gơnoar atbồ [òn lơgar.

            Pơgap mờ do 4 nam,  anih duh broa\ làng bol càr Kon Tum neh ho ai tus mpồl lơh broa\ sa dùl na\ sa\ lơh sa  bơceh gơs chi brê Nghĩa Phát geh ngui 400 lồ ù chi brê tàm ntum Đak Pơ Si, kơnhoàl Đak Hà gơs tam cao su. Geh sra\  tàm  tê, mpồl do neh mhar lơh gơs broa\ tơnhàu jơh chi hơ\ sồng tam geh 300 lồ cao su bal mờ 80 lồ bời lời. Mơya tu\ do,  tơnơ\ nđờ nam Nghĩa Phát ờ gam pràn tai nàng sền gàr, jơh ala\ ba\ cao su gơbàn lời srau, gơbàn chi ce hòn cat glòm jơh. Bơh nhơt tàm  ala\ suơn cao su ua\ ir neh gơlam tus dùl dơ\ ồs sa dờng jo\ jòng tàm 4 ngai, bơh ngai 29 nhai 3 tus ngai 1 nhai 4 pa do, geh  lơh ồs sa mờr 50 lồ cao su. Ồng Trần Việt Hoà cau lơh broa\ sền gàr mờ kung la mìng dùl na\ ồng do lơm bơh mpồl dê geh tus tu\ gơlik geh ồs sa, ai git:“A` geh yal tus mờ kuang atbồ. Gơbàn ồs sa bơh đang bơnơm jơnhua, jơnhua ngan rlau jơh mpồl dê. Mpồl đơs la tu\ do ala\ bi pù chơt ồs mơya bol a` neh bal mờ  cau rcang lài la ờ gơtùi pù chơt ồs tàm mpồl cau crùh ồs êt  ir cau, mìng git yal rê  lơm. Tus ngai dơ\ 2, dơ\ 3 bol a` geh tus còp dơ\ gơbàn ồs sa slơ dờng rlau,  yal tus kuang atbồ,  kuang atbồ ai mpồl cau mờ phan bơna crùh ồs sa. Ai bal cau gah  brê rcang lài tus, khi  tus kung mìng sền lơm ờ lơh bơta lơi. Ồs sa tus ngai dơ\ 4 den bơtuah đau ngai hơ\ la ngai mìu. Dilah ờ mìu den gơbàn ồs sa jơh”.

Ala\ lô cao su bè do bơh mpồl Nghĩa Phát di gơlan gơbàn ồs sa tu\ lơi ờ git lài.

            Bulah ba\ ù tam cao su pa geh lơh tơnơ\ geh ai ù ờ gam brê, êt brê mờ ù chi brê tàm Kon Tum drờm la phan bơna bơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro, kơnòl atbồ, sền gàr la bơh mpồl lơh sa ka\ bro, gơya tu\ do den gam gơ gơs la  broa\ kơnjơ\ ngan tus mờ gơnoar atbồ [òn lơgar mờ loh ngan la tàm broa\  lơh rcang sơndra\ ồs sa. Mo tơn bơh bồ nhai prang nam do, anih duh broa\ làng bol càr Kon Tum neh  geh sra\ đơs lài mờ geh ai git rlau 20 rbô lồ cao su,  ua\ ngan tàm kơnhoàl pa Ia H’Drai la tiah  di gơlan geh gơbàn ồs sa ua\ ngan, kờ` gơnoar atbồ kơnhoàl mờ gah lơh broa\ geh gơnoar lơh ngan rcang lài. Mơya, mìng tàm rlau 1 nhai pa do,  neh gơlik geh 3 dơ\ ồs sa tàm ala\ kơnhoàl: Kon Braih, Ia H’Drai mờ Đắc Hà mờ kờp jơh hoàc hươr geh tus mờr 100 lồ. Ồng Đinh Văn Hùng kuang atbồ anih duh broa\ làng bol ntum Đak Pơ Si, kơnhoàl Đak Hà ai git: Bulah cao su la phan bơna  bơh mpồl lơh sa ka\ bro, gơya gơnoar atbồ [òn lơgar ờ di la ờ sền tài tu\ gơbàn ồs sa cao su den bươn ngan  gơbàn sa rề, pơhìn brê mờ làng bol tàm do:“Nđờ nam do khi ờ pès nhơt kơryan ồs sa rê.  Digơlan khi kung ờ kờ` ngan mờ phan bơna do. Dilah ờ rcang lài den bơta gơbàn ồs sa tài tiah khi dê geh dùl gùng lòt tus hìu ma\t pờ tơlik ồs đèng 3, ồs đèng 4 tus hờ ntum  Đak Hà bơh kơnhoàl Tu Mơ Rông. Làng bol lòt rê di lah he ờ sền den  gơlik mo ồs sa”.

Slơ rbah rlau dilah tam cao su bè do.

            Mùl màl geh ai go\, tus bal broa\ lơh tam gơl brê  ờ gam chi mờ ù chi brê gơs tam cao su tàm Kon Tum, gơ lơh jơh bè mìng  ala\ mpồl, mpồl lơh sa ka\ bro dà lơgar geh bơta bơcri di pal ngan, geh kơnòl ua\ bơh mpồl bơtìan. Ua\ ngan ala\ mpồl lơh  sa ka\ bro gam wơl neh ờ geh ai go\ ngan bơta pràn he dê  mờ  bơta mờng chài kờ` pal geh. Gơbàn aniai la, mpồl lơh sa  tam cao su den gơbàn ờ gam bơta lơi,  cau lơh broa\ tam cao su den bòl glar kơp pria\ nhai,  cao su den khat bè lời. Sùm gơbàn mpồl lơh sa ka\ bro sơnơm kơnuh Ngọc Linh  dồs pria\ kong nhơn sền gàr  cao su bơh nam do tus nam tơnơ\,  dùl na\ cau kis tàm [òn ơruh pơnu ơm kis lơh broa\ sa di  mpồl ơruh pơnu lơh broa\ lam lài càr kon Tum tàm ntum Ia Dom, kơnhoàl Ia H’Drai đơs:“Sùm ho la lồi nam jàu pria\, a` ờ git bè  lơi geh jàu pria\ ngan lah ờ. Tài bơh mpồl lơm gơ dê. Gah ơruh pơnu den đơs la bơh gah mpồl, gah mpồl  đơs la bơh  đah ơruh pơnu lam lài. Gah do  kung lơh bơh mpồl, tu\ do mpồl  đơs la pal kơp. Tus tềng lơi kung ờ gơtùi mờ lùp pria\ kung ờ gơtùi sơl”.

            Ờ sền gròi, sơng ka, git nđờ rhiang lồ cao su tam bơh broa\ tam gơl ù ờ gam chi mờ ù chi brê neh gơbàn ồs sa.

            Kal ke gơbàn la bè hơ\ bơh gơmù pria\ bơsơt cao su dunia la bơta  lòng dờng ngan  tus mờ broa\ tam gơl rlau 39 rbô lồ brê êt chi mờ ù  chi rê gơs tam  cao su tàm càr Kon Tum. Tàm  dùl bơta lơh ngan bơsong kal ke tus mpồl lơh sa ka\ bro, pa do,  càr Kon Tum neh  pal lơh dùlk broa\ nisơna, hơ\ la dờp mờr 1 rbô lồ cao su tơmut dôs bơh mpồl lơh sa pơ gồp bal bơcri mờ bơtàu tơngguh Duy Tân, tài mpồl do ờ gam  jai  jào  pria\ tai rlau 100 tơmàn pria\ ngui brê, mờ ba\ ù mờ ala\ mpồl lơh sa ka\ bro neh tam gơl. Bulah bè hơ\, mùl màl geh ai go\,  nàng  sơrlèt kal ke tu\ tơngai do,  ala\ mpồl lơh sa ka\ bro gam kờ` ua\ ngan  bơta dong kờl bè  broa\ lơh bơh gơnoar atbồ [òn lơgar mờ ala\ mpồl ai càn pria\. Tàm bơta bè tu\ do,  pal lơh ngan bơsong kal ke, tam pà mờ mpồl lơh sa ka\ bro kung  la mìng dùl lơm nàng càr Kon Tum gơtùi tơmù bà ala\ bơta gơbàn aniai tơnơ\ geh tam gơl brê ờ gam chi mờ ù chi brê gơs tam cao su gam kơp tus pria\ bơh  bơsơt cao su lơh geh gơguh wơl.

                   Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp