VOV4.K’ho-Kơphê neh gơs là phan hùc mờng quèng ngan bơh uă cau dê, tài bơh bơta lơh gơkờn tàm kơphê dong kòn bơnus geh nùs nhơm ngac ngar àng sơndah lơh broă. Mơya, uă bơta kơphê tàm drà ờ geh lơh niam, lơh aniai tus bơta pràn kơldang să jan cau ngui sa dê…Pơnrơ ngan là tàm càr Daknông.

Nhai 10 pa do, Mpồl atbồ bơta niam Phan lơh geh bơh sươn sre, brê bơnơm, phan tàm dà di Gah Lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Daknông neh sền 8 bơta kơphê [òk tàm drà, den jơh ală ndrờm ờ geh niam.

Tàm khà do, geh 2 bơta kơphê [òk ờ sền go\ bơnah cafein; ală kơphê [òk gam wơl bơnah cafein ờ lơh geh di jơnau sồr. Mùl màl, bàr phan bơna “kơphê [òk” ờ geh bơnah cafein là bơh anih lơh gơlik kơphê [òk Nguyễn Vũ dê (anih lơh broă tàm ntum Ea Tu, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Daklak) mờ Mpồl lơh sa kă bro is dùl nă să drơng broă kơphê Việt Hoàng (anih lơh broă tàm ntum Hoà Khánh, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Daklak).

Do là nam dơ\ bàr sùm càr Daknông sền go\ kơphê [òk ờ niam tăc uă ngan tàm drà. Nam lài, Daknông kung neh ai nisơna 15 bơta kơphê [òk gam kă bro tàm drà nàng pơyua lòt sền. Cồng nha sền geh tus 14 bơta kơphê [òk ờ geh tơl niam.

Broă jơh ală 8 bơta kơphê [òk ai nisơna tàm drà tàm Daknông nam 2016 ndrờm ờ geh tơl bè bơnah cafein lơh uă cau ngui sa kơlôi rơcang ngan.

Mpồl atbồ bơta niam Phan lơh geh bơh sươn sre, brê bơnơm, phan tàm dà di Gah Lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Daknông yal lài cau ngui sa in kờn pal sac rwah ală anih lơh, mat phan kă bro geh bơngă pin dờn nàng blơi mờ hùc dà kơphê. Tơngai tus, Mpồl lơh broă do pơn jat tai pơgồp bal mờ ală mpồl lơh broă geh gơrềng ai bơta kơphê tàm drà nàng lòt sền, lơh glài kràn mờ yal ờ ndơ\p mpồn cồng nha tàm ală anih yal tơngi\t jơnau mpồl bơtiàn ală anih lơh gơlik kơphê blăc pơrlồm.

Nàng dong làng bol mờ gơ\p bơyô gi\t wa\ di mờ ngui kơphê bơkah kloh niam kờn sền gàr pràn kơldang să jan ờdo ờdă, tơnơ\ do, ồng Trần Văn Tùng, Kuang atbồ Mpồl atbồ bơta niam Phan lơh geh bơh sươn sre, brê bơnơm, phan tàm dà di Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Daknông geh đơs loh làng rlau tai bè bơta do.

Bè hơ\ ơ ồng, kơphê geh bơta kuơ lơi gơ wèt tus mờ bơta pràn kơldang să jan, mờ kờn pal ờ go\ di hùc uă kơphê tàm tu\ lơi ờ ồng?

Ồng Trần Văn Tùng: “Kơphê neh gơ gơs là phan nàng hùc pah ngai bơh cau Việt Nam dê. Rài kis ngai sơlơ bơtàu tơnguh den sơlơ hùc dà kơphê uă tai, tài bơh gơ lơh niam bồ tơngoh, lơh he in lơh broă ngac ngar àng sơndah rlau, lơh niam gùng lơh lề phan sa, lơh ờ huan gơdan bi\c. Mơya, ală cau tơnơ\ do den ờ go\ di hùc kơphê, hơ\ là: cau gơtìp gơguh gùng mhàm, gùng mhàm plai nùs, kòp as sồt klung mờ gùng pròc, tài bơh kơphê geh phan lơh lề phan sa, gơguh gùng mhàm mờ dilah hùc uă den digơlan lơh gơkòl è”.

Ơ ồng, tu\ do tàm drà geh ală bơta kơphê lơi?

Ồng Trần Văn Tùng: “Tu\ do, kơphê tàm drà geh uă ngan, bè: kơphê [òk lơm, kơphê klài bơrlu\ bal, kơphê klài lề, kơphê klài ơn tàm khàr, bơdìh hơ\ tai den bàr pe bơta phan bơna lơh tơn pràn să jan kung geh sơl bơnah cafein. Gơ wèt mờ ală cau chài hùc dà kơphê den khi kờn hùc dà kơphê mìng gơ lơm geh bơta [ô bơkah mùl go\ ngan bơh kơphê dê”.

Gi\t wa\ bè lơi bè jơnau đơs kơphê kloh, ơ ồng?

Ồng Trần Văn Tùng: “Jơnau đơs kơphê kloh halà kơphê [ơ\ là đơs jat bơta đơs pơn yơu. Mờ ngan ngồn, kơphê kloh là kơphê geh chàng, măy bơh gar kơphê ờ gơtìp bu\t bơ sềt, ờ gơtìp jù, geh sơrbì jơh phan tàm bơrlu\, ờ gơtìp kơmbih, bơtờp ală dà sơnơm mờ phan kis dềt” .

Hùc dà kơphê ờ kloh den gơ lơh aniai tus bơta pràn kơldang să jan bè lơi, ơ ồng?

Ồng Trần Văn Tùng: “Dilah hùc dà kơphê mờ phan lơh gơs ờ go\ lơh bơh kơphê, bè kơphê lơh pơrlồm bơh nsồp kơphê, [òk khuah tơngời, bùm, [òk khuah nành den kung ờ go\ lơh aniai ngòt rơngơ\t ir tus bơta pràn kơldang să jan, mơya bè hơ\ là blơ\ blăc kă bro. Pal ngòt rơngơ\t rlau là dà kơphê lơh pơrlồm geh klài bơh ală [òk ờ geh bơh bùm, khuah, tơngời bè [òk cơ, nsồp phan lơh geh bơh lơh sa mờ măy mok, dà sơnơm lơh sa mờ măy mok…”.

Tu\ sền go\ ală anih lơh gơlik kơphê ờ di bơta niam, den Mpồl lơh broă do neh geh ală broă lơh kơryan mờ lơh glài bè lơi, ơ ồng?

Ồng Trần Văn Tùng: “Tàm bàr nam rềp ndo mu\t lơh kơnòl broă atbồ, Mpồl lơh broă do kung sơlơ lòt sền uă tai ală anih lơh gơlik kơphê, mơya mìng lòt sền geh ală anih lơh sa dờng, ală anih lơh sa dềt, rah rài bơh ală hìu bơnhă dê tàm ală [òn lơgar den là kal ke ngan. Jat bơta jàu kơnòl atbồ, kơnă càr den mìng atbồ tus ală anih lơh sră cih mat dan lơh sa kă bro jat adat mpồl lơh sa kă bro, mpồl lơh sa bal lơm mờ geh Gah Rơndăp broă mờ bơcri priă càr dê ai sră lơh sa kă bro lơm. Ai ală anih lơh sa bơh kơnhoàl ai sră lơh sa kă bro, den jàu kơ nòl kơnhoàl halà jàu ntum in, tài bơh khi rềp mềl rlau mờ làng bol ơm kis tàm [òn lơgar. Anih lơh broă atbồ dà lơgar ờ hềt geh tơl priă jền nàng lòt sền jơh ală anih lơh sa. Mìng tu\ lơi geh làng bol yal wơl, halà cau ngui sa yal den tus tu\ hơ\, hơ\ sồng lam lùp khàu”.

Ồng geh bơta bơto pơlam lơi ai cau ngui sa in lah ờ?

Ồng Trần Văn Tùng: “Gơ wèt mờ cau ngui sa pal là cau ngui sa ngac ngar, gi\t geh anih lơh gơlik kơphê bơh anih lơh sa ờdo ờdă dê den pal rwah bơta kơphê hơ\ nàng ngui halà ală mat phan neh geh mat kă bro, bè: Trung Nguyên, Mêhicô, Mê Trang là ală anih lơh sa geh bơngă pin dờn. Niam ngan rlau jơh là mu\t tàm hìu tăc dà kơphê, tu\ do gam geh ală hìu tăc dà kơphê ngan den tàng hùc kơphê coh mờ măy tơn tàm hơ\. Ală anih lơh sa mờ anih lơh broă atbồ dà lơgar neh tơngkah ờ lơh geh di jơnau sồr den kung neh yal loh làng tàm ală anih yal tơngi\t jơnau mpồl bơtiàn nàng làng bol in sac rwah ngui ală phan bơna geh bơngă pin dờn. Kơryan ală anih lơh sa ờ song dơ pă mờ ờ huan niam phan bơna”.

Ơi, ưn ngài ồng uă ngan!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến mờ K’Brọp