VOV4.K’ho – Ơ làng bol mờ gơ\p bơyô! Mìng gam mờr 20 ngai tai, Pơrjum dờng Đảng gùt lơgar dơ\ 12 ngan ngồn geh lơh. Tềng đap Pơrjum dờng do, kuang bàng, cau geh Đảng mờ làng bol gam kơ\p kơnờm mờ geh bơta pin dờn bơh Pơrjum dờng do geh sơlơ bơ\t bơtàu Đảng sàng goh, pràn kơldang kơ\ kơl jăp; brồ guh bơta pràn tam klac dờng gùt jơi bơtiàn mờ rài làng bol lơh tờm mpồl bơtiàn ring bal; lơh pràn tơl làm, dùl ròt bal dơ\ tam gơl pa; sền gàr kơ\ kơl jăp Dà lơgar. Kuơmàng, làng bol kơ\p kơnờm ngan Pơrjum dờng geh pồ geh ală cau geh nùs nhơm niam, bồ tơngoh jak, geh bơta kơlôi sơnơng jrô ơnàng tàm broă lơh dờng màng, geh bơta khin cha kơ\ nùs nàng ai dà lơgar sơrlèt gan jơh ală kal ke, bơta lòng tài bơh broă lơh bơ\t bơtàu dà lơgar, tài bơh rài kis làng bol mờ sền gàr tơl làm gơnoar tờm ù tiah bơh dà lơgar dê.

Sơnam neh dờng, mơya ồng Lê Đức Tiết là cau chài cah r`a kung gam ờ hềt tu\ lơi ơm rlô lơh broă sơl, ồng kung gam sùm sền gròi uă ngan tus bơta gơlik geh tàm lơgar. Ồng Lê Đức Tiết đơs là: Nam 2015, dà lơgar geh uă bơta [ươn, mơya kung geh uă sơl bơta lòng. Nàng brồ guh ală cồng nha lơh geh, sơrlèt gan jơh ală bơta lòng, làng bol kơ\p kơnờm ngan tàm Pơrjum dờng Đảng geh lơh geh gùng dà broă lơh tam gơl pa bè ù tiah, bơto bơtê, sền gàr dà lơgar- lơngăp lơngai mờ tiah ơm kis…Tềng đap Pơrjum dờng Đảng, làng bol sền gròi uă ngan bè bơta tam dră sa kuề sa kùa, hoàc hươr. Tài bơh bơta geh ngan geh bơta hoàc hươr uă ngan bè priă jền, phan bơna, ù tiah, pơhì pơhà bè tu\ jiơ mờ cau lơh broă. Jat ồng Lê Đức Tiết, yal bè broă cih yal jơtài phan bơna kung gam mìng geh lơh tàm uă kơnă lơm. Kuang bàng kơnă hơđang pal lam lơh lài nàng kơnă hơđơm in sền tàm hơ\ mờ lơh jat. Ờ duh kờn pal tam gơl broă cih yal jơtài phan bơna ờ, tài bơh adat boh lam kung neh cih loh làng. Lài ngan, tơl nă kuang bàng, cau geh Đảng pal cih yal, yal loh làng jơtài phan bơna tàm [òn he ơm kis nàng làng bol in geh gơnoar lùp. Mờ Pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê kung pal săc rơ wah geh cau jak là ală cau geh nùs nhơm niam, geh broă lơh jak mờ bơta kơlôi sơnơng jrô ơnàng, geh nùs nhơm khin cha kơ\ dơn nàng ai dà lơgar sơrlèt gan jơh ală kal ke, bơta lòng tài bơh broă lơh bơ\t bơtàu dà lơgar, tài bơh rài kis làng bol dê. “Tàm Đảng dơ\ do, săc rơ wah geh cau jak, ală cau jak pal là cau geh làng bol kờn gơboh mờ là cau tàm tơngai lài geh broă lơh bơceh pa ai dà lơgar bơtàu tơnguh. Cau jak ờ gơ jat tàm sơnam deh, ờ gơ jat tàm gơnoar broă lài do neh lơh broă lơi. Làng bol ờ go\ kơ\p kơnờm bơta lơi uă ờ mờ kơ\p kơnờm pal geh cau jak mờ cau jak jat làng bol dê gi\t là ală kuang bàng tàm Gah gùng dră bal dà lơgar, kuang bàng Dà lơgar pal lơh lài tàm broă yal loh làng song dơ pă jơtài phan bơna. Hơ\ là jơnau mờ làng bol kơ\p kờn ngan nàng lam lài tam dră wơl mờ jơnau sa kuề sa kùa”.

“Brồ guh bơta pràn tam klac dờng gùt jơi bơtiàn mờ rài làng bol lơh tờm mpồl bơtiàn ring bal” kung là jơnau mờ làng bol sền gròi uă ngan, mờ kơ\p kơnờm tàm Pơrjum dờng dơ\ do bơh Đảng dê. Ồng Đỗ Duy Thường kuang jat jơng atbồ Mpồl duh broă dong pơlam làng bol lơh tờm, kơrnoat boh lam di Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam dê, đơs là: Kơrnoat Pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê dơ\ do neh rề ơnàng rlau rài làng bol lơh tờm mpồl bơtiàn ring bal. Mơya, làng bol lơh tờm lài ngan là pal cèng wơl gơnoar ai làng bol in, brồ guh gơnoar lơh tờm ai làng bol in, cèng wơl bơta chờ hờp ai làng bol in. Kuơmàng, kờn pal rề ơnàng làng bol lơh tờm tàm Đảng, tàm Dà lơgar. “Làng bol kơ\p kờn Dà lơgar pơn jat tai rề ơnàng làng bol lơh tờm, kờn mu\t lơh làng bol lơh tờm den pal geh kơrnoat boh lam. A` dan mờ Dà lơgar geh ală adat boh lam geh gơrềng tus gơnoar lơh tờm bơh làng bol dê, gơnoar lơh tờm bơh làng bol dê mờ sơnoa boh lam neh cih. Gơnoar sền gròi broă lơh bơh anih lơh broă dà lơgar, kuang bàng làng bol pồ, kuang bàng lơh broă sa priă nhai dà lơgar dê, bè hơ\ tơngo\ bơta lơh tờm bơh làng bol dê tus bal bơ\t bơtàu Đảng, bơ\t bơtàu mpồl kuang bàng atbồ Dà lơgar”.

Jat bơta sền bơh dùl nă cau sùm lơh broă kòn cau tàm uă nam do, ồng Lù Văn Que, lài do là Kuang jat jơng atbồ Anih duh broă kòn cau dà lơgar dê đơs là: Kờn tam klac bal, gơ tàm sòr bal geh ală kòn cau mờ ală gah jat yàng den pal gi\t nền ngan ngồn mờ lơh niam ală bơta pal jat, broă lơh tam klac bal bơh Đảng mờ Bác Hồ neh bơto, pal ai jơnau kờn bal lơh tờm tàm pơndrờm ndrờm bal, pal jat tàm [òn lơgar bơsong bơne\ bơnà bơta gơrềng bơta kuơ đah ală cau tàm mpồl bơtiàn dê. Dilah tu\ lơi tàm tiah lơi ờ hềt bơsong bơne\ bơnài bơta kuơ , den kal ke ngan geh bơta ring bal mờ tam klac bal ngan ngồn. Mơkung pal gi\t ngan ngồn nùs nhơm làng bol dê, bơ\t bơtàu nùs nhơm tam klac dờng bơh Bác Hồ dê tàm nùs nhơm làng bol, tam gơl gơ gơs jơnau gi\t wa\ tam klac is, tu\ hơ\ den hơ\ sồng geh bơta pràn tam klac dờng ngan ngồn. Ồng Lù Văn Que, đơs: “Kờn tam klac dờng lài ngan pal lơh niam bơta làng bol lơh tờm, sền gròi, bơsong bơta kuơ làng bol. Bơsong bơta làng bol lơh tờm hơ\ sồng tam klac. Geh lơh tờm den hơ\ sồng dùl nùs ring bal, geh bơta ring dùl nùs bal den hơ\ sồng tam klac bal, mơya geh bơsong geh bơta kuơ den hơ\ sồng tam klac bal. Bơta pal bơsong bơne\ bơnài bơta kuơ đah ală cau tàm mpồl bơtiàn, đah ală kòn cau. Jat a` den do là bơta tờm kuơmàng ngan bơh bơta do dê”.

Nàng lơh geh ală gùng dà broă lơh kơrnoat boh lam bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn, jơnau kuơmàng, hơ\ là kờn pal geh ală kuang bàng geh nùs nhơm niam, bồ tơngoh jak, geh bơta kơlôi sơnơng jrô ơnàng tàm broă lơh. Bơh Pơrjum dờng, kơ\p kờn ngan rlau jơh bơh làng bol dê là sơlơ bơ\t bơtàu Đảng ngan ngồn pal sàng goh, pràn kơldang kơ\ kơl jăp; dilah ờ lơh niam broă do den hơ\ là bơta lòng dờng ngan rlau jơh tus mờ gơnoar broă đơng lam bơh Đảng dê. Tềng đap Pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê, làng bol tàm càr Bắc Ninh sền gròi ngan, mờ kơ\p kơnờm uă ngan tàm Pơrjum dờng lơh geh bơta tam gơl pa pơn jat tai bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn, kuơmàng pal sền dờng màng tàm broă sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn mờ sền gàr tiah ơm kis. Ồng Nguyễn Văn Hùng kuang jat jơng atbồ Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam càr Bắc Ninh, đơs bè do: “Bol a` kung kơ\p kơnờm ngan tàm Pơrjum dờng dơ\ 12 geh uă gùng dà broă lơh gơrềng tus sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn nàng bơtàu tơnguh rài kis làng bol in. Tàm hơ\, kuơmàng là pal sền gròi dong kờl tus mờ cau r[ah, ală cau ơm kis is dùl nă să, cau kal ke. Kơ\p kờn geh ală gùng dà broă lơh loh làng nàng bè tiah ơm kis nàng bơ\t bơtàu tiah ơm kis tơlir- kloh mờ niam tus mờ jơh tơl [òn làng bol ơm kis, tus mờ jơh tơl ală anih lơh broă”.

Tơnơ\ mờr 30 nam tam gơl pa, dà lơgar he neh lơh geh ală cồng nha dờng ngan, geh bơta kuơ kah yau tàm gùng lòt bơ\t bơtàu Rài làng bol lơh tờm mpồl bơtiàn ring bal mờ sền gàr Dà lơgar. Mơya, gùng lòt bơ\t bơtàu Rài làng bol lơh tờm mpồl bơtiàn ring bal tàm lơgar he kung gam jòng ngan mờ uă bơta kal ke. Ngan den tàng bè hơ\ mờ Pơrjum dờng dơ\ 12 bơh Đảng dê tàm tơngai mờr tus do, làng bol kơ\p kơnờm Đảng geh ai geh ală kơrnoat gùng dà broă lơh dipal, pờ tơlik bơta bơtàu tơnguh mhar ngan tàm bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn. Kuơmàng bơh Pơrjum dờng do săc rơ wah geh cau geh nùs nhơm niam, bồ tơngoh jak, kơlôi sơnơng jrô ơnàng tàm broă lơh dờng màng, geh nùs khin cha kơ\ nùs bơ\t bơtàu dà lơgar ngai sơlơ pas sơm pràn kơldang, bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến