VOV4.K’ho - Tàm ală nam do, srơh cau lơh broă sa tàm pơr lòng lơh sa kă bro jak, tam klăc bal tơn jơh jơgloh tơr mù rbah neh gơ gơs là broă lơh sùm tàm ală tu\ lơh broă bơh mpồl cau lơh broă sa ală kơnă tàm ù tiah càr Dak Nông dê mờ geh bơta pràn lơh gơ rề uă gơ dờp niam ngan tus uă broă tàm bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre bòn lơgar. Bơh srơh do, neh geh uă cau lơh broă sa tam gơl pa bồ tơngoh jơh nùs kơlôi sơ nơng đòm jăt ngui bơta jak chài pa tàm broă lơh sa, sơr lèt gan kal ke lơh pas dipal.

Bi Phạm Văn Quân, kis tàm [òn 1, ntum Dak Bu So, kơnhoàl Tuy Đức mìng rơ\p 29 sơnam, mơya neh geh pơnrơ jăk tus mờ gùt tiah bè nùs nhơm khin kơlôi, khin lơh, lam lài tàm broă ngui broă lơh sa pa tàm broă bơ\t bơtàu broă lơh pa, cèng cồng nha tàm broă lơh sa uă.

Nam 2008, bơh tàm 1 lồ suơn kơphe neh kra, bi neh tus càn priă kờ` lơh niam wơl suơn kơphe hìu nhă tòm bi dê. Suơn kơphe tơnơ\ mờ tu\ neh lơh niam wơl neh geh cồng nha uă rơlao 3 tấn tàm 1 lồ, priă geh bơh tơnhào kơphe, bi blơi tai 3 lồ kơphe neh kra ndai mờ khà priă ờ kas kờ` tam gơl. Mờ bơta mờng chài neh geh tơnơ\ mờ 5 nam lơh broă, 4 lồ kơphe hìu nhă bi pah nam geh tơnhào rơlao 12 tấn gar.

Ờ ơm tàm khà hơ\, bơh tàm broă jòi sền kờ` g^t bơh tàm sră, [ăo mờ tus sền mùl màl tàm ờ uă càr tiah đah tô, bi neh blơi 40 yô ntờp sơntìl bơh lơgar Tây mờ Mỹ cèng ròng, mờ tus tơn tàm càr Bắc Giang kờ` sền g^t bè broă mờng chài ròng mờ blơi rơlao 100 nai tăp ơra dà cèng tơnpơn tơlòng phan ròng pa do. Bơh tàm rơlao 1 nam sền gàr, tus tu\ do, mpồl ntờp ròng neh deh kòn niam, neh geh kòn tăc, mờ ơra dà bi neh tơnpơn mờ ròng geh cồng nha, tu\ do mpồl ơra dà do gam tàm tơngai deh tăp. Jăt jơnau kờp bi dê, bơdìh mờ cồng nha geh bơh broă lơh kơphe, mpồl ntờp ròng kung geh di pơgăp 150 tơlăk priă tàm 1 nam, mờ broă ròng ơra dà, di lah geh anih tăc den tu\ do broă lơh sa bi dê kung geh uă ngan. Lơh sa hìu nhă tơnguh bơtàu mờ ring niam, bi Phạm Văn Quân neh uă nam tơn geh khà là cau lơh sa ka bro jăk khà kơnhoàl. Bi Phạm Văn Quân pà g^t:“Kơphe nam do tơnhào ờ uă, mơya geh khà priă, mìng să tòm a` den gam wèt ròng ơra dà mờ ntờp”.

Broă ròng be, rờng il kờ` ai mung, tam kơphe ồng Nguyễn Văn Tạo kis tàm ntum Dak Sak, kơnhoàl Dak Mil kung geh cồng nha tàm broă lơh sa uă. Nam 2009, tơnơ\ mờ tu\ neh tus sền ală broă tơlòng lơh tàm càr Đồng Nai, go\ ròng be geh cồng nha uă ồng neh tam gơl tus mờ broă ròng be, lài ngan mờ 26 nơm be. Tơnơ\ mờ hơ\ 1 thoa, ồng neh pờ ơnàng wàng kờ` ròng tus 100 nơm be me, pah nam be me deh 2 dơ\, tơl dơ\ deh bơh 3 tus 4 nơm kòn. Tơnơ\ mờ 3 nhai, 1 nơm be tăc geh 2 tơlăk priă. Bơdìh hơ\ tai, ồng gam bơcri priă ròng 10 nơm il kờ` ai mung mờ kung geh cồng nha mờ phan ròng bơh tàm brê do. Bơdìh hơ\ tai, ồng gam bơsram tàm broă lơh phơng vi sinh bơh kơmhò kơphe mờ phơng be kờ` tuh phan tam in, kơnờm mờ hơ\, den tàng suơn kơphe hìu ồng sùm hòn gơs niam mờ geh tơnhào rơlao 4 tấn tàm 1 lồ. Tu\ do, pah nam neh kờp jơh ală broă bơcri priă, hìu nhă ồng Nguyễn Văn Tạo gam geh mờr 1 tơmàn priă.  Jăt ồng, kờ` geh cồng nha tàm broă lơh sa là ba` ngòt jơgloh, rơ[ah, lơh ngan kờ` sơlèt mờ kal ke, tơnguh ală bơta geh pràn bè ù tiah neh geh lài, lơh broă, càn priă kờ` tơnguh bơtàu lơh sa geh cồng nha. Ồng Nguyễn Văn Tạo đơs:“A` neh blơi geh 11 lồ ù, bơh tu\ hơ\ phan tam ờ jo\ tơngai kung bè ròng phan tơn tàm bă ù hơ\, tơnơ\ mờ hơ\ a` dan lòt bơsram tàm hìu bơsram dà lơgar 2 geh bơyai lơh tàm càr Đồng Nai, rê bơsram a` ngui tàm broă tam phan mờ ròng phan”.

Tàm kơnhoàl Dak Mil, broă lơh sa neh hòi jà geh gal cau tàm mpồl lơh sa tus bal mờ lơh pràn ngan tus mờ broă tam gơl phan tam, phan ròng tơnguh bơtàu jăt broă lơh sa lơh gơs phan kă bro, wèt tus tơmù rơ[ah kơl jăp. Cồng nha geh sền jăt khà pa bè khà hìu làng bol lơh sa geh khà lơh sa kă bro jăk ală kơnă nam 2014, gùt kơnhoàl geh rơlao 50% khà cau geh khà cau lơh sa kă bro jăk. Kung kơnờm bơh mpồl lơh sa kă bro jăk do, geh uă cau tàm kơnhoàl Dak Mil neh lam lài tàm broă pơgồp bal lơh jăt broă lơh khà dà lơgar bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Kờp tus tu\ do, kơnhoàl Dak Mil neh hòi jà ală cau 1 nă să tă geh rơlao 32 tơmàn priă, 36 rơbô ngai lơh broă mờ rơlao 30 rơbô thơ\k ơnàng ù kờ` lơh ală broă bơ\t bơtàu [òn lơgar. Ồng Phạm Hữu Thọ kuang atbồ mpồl cau lơh sa kơnhoàl Dak Mil pà g^t:“Gơwèt mờ mpồl cau lơh sa tàm kơnhoàl Dak Mil, sùm sền kuơ broă lam sồr lơh sa kă bro jăk, dong kờl bal tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah kơl jăp, tàm broă lơh mpồl dê mờ geh gal ală cau tàm mpồl tus bal uă. Mpồl cau lơh sa kơnhoàl kung ai tơl bơta niam kờ` ală hìu làng bol in geh tìp mờ broă lơh sa pa kờ` ngui tàm broă lơh sa mờ ròng phan, bơdìh hơ\ tai, mpồl kung neh dong kờl càn priă bơh anih priă jền dong kờl cau rơ[ah, kes priă mpồl dê kờ` dong kờl làng bol, kờ` lơh jăt ờ uă rơndăp broă lam lài kờ` làng bol lơh sa bơsram mờ lơh uă rơlao tai”.

Tus tu\ do, gùt càr Dak Nông neh geh 23 rơbô hìu geh khà lơh sa kă bro jăk ală kơnă. Bơh tàm broă lơh do, neh gơl^k geh uă broă lơh sa geh pơnrơ ngan tus mờ broă geh tơnhào rơlao 500 tơlăk priă pah nam rơlao hờ đang. Ồng Nguyễn Văn Xá kuang jăt jơng atbồ mpồl cau lơh sa càr Dak Nông đơs:“Nam 2014 là nam mờ bol a` tơrgùm chồl pràn broă làng bol pơlòng lơh sa kă bro jăk, tus tu\ do, 12 rơbô hìu làng bol neh geh dờp, bơh tàm kơnă ntum, kơnhoàl tus mờ càr mờ tus nam 2015 bol a` geh bơyai lơh pơrjum dờng mpồl cau lơh sa pơlòng lơh sa geh pơnrơ jăk dơ\ sơnrờp, pơn jăt tai là pơrjum mpồl cau lơh sa jăk chài mờ cau lơh sa jăk chài gùt lơgar, pal đơs ngan là 1 tàm ală mpồl lơh broă mờ tus tu\ do, geh uă hìu làng bol tus bal pràn ngan, chồl pràn broă tơnguh bơtàu lơh sa suơn sre mờ tơnguh bơtàu [òn lơgar”.

Gơtùi đơs, mpồl cau lơh sa kă bro jăk tàm càr Dak Nông neh ai tơl^k nùs nhơm pơlòng uă ngan tàm kuang bàng, cau tàm mpồl lơh sa tàm gùt càr dê. Mpồl cau lơh sa neh chồl pràn làng bol bơceh pa mờ ngui broă lơh sa pa tàm broă lơh sa, rài kis làng bol sơlơ ngai sơlơ pas gơs, pơgồp bal tàm broă tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah, chồl pràn broă lơh sa suơn sre tàm càr tơnguh bơtàu.

                                                        }au mblàng Ndong Brawl.