VOV4.K’ho - Tàm ală nam tam lơh mờ ling Mỹ sò tơm, ntum Ea Kao là tiah pôs ling H6, do là tiah pồn kuang bàng lơh broă tàm [òn drà Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak. Do kung là 1 tàm ală tiah tơrgùm ală mpồl ling tòm tus sò tơm Buôn Ma Thuột nam 1968. Tàm broă bơ\t bơtàu mờ tơnguh bơtàu tu\ do, Ea Kao là ntum sơnrờp ngan tàm tiah làng bol kòn cau càr Dak Lak dê lơh gơs broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Pơgồp bal tàm ală cồng nha tàm tiah pôs đồng kăc màng do, ơruh pơnu ală kòn cau kis tàm ntum Ea Kao gam lơh ngan pơlòng tơnguh bơtàu lơh sa, lơh pas hìu nhă mờ pơgồp bal tàm broă bơ\t bơtàu [òn lơgar sơlơ ngai sơlơ pas gơs.

Geh pơnrơ ngan tàm broă ơruh pơnu lơh sa jăk tàm ntum Ea Kao là broă lơh suơn – tơnao – wàng bơh bi Hoàng Văn Quý, deh nam 1983, kis tàm [òn Tân Hưng. Lài ngan ờ geh cau lơi pin klao pơnru rơ[ah do gơtùi jai lơh tàm bă ù klàr hìu nhă dê gơs suơn tam biăp, tơnao ròng ka, wàng ròng iar, ơda. 10 nam lài, bơsram jơh kai bơsram 3, mờ nùs nhơm lơh ngan kờ` dong kờl hìu nhă klàs mờ rơ[ah, ơla mờ broă kờ` jăt ală bơyô bơsram guh rơlao tai, bi ơm tàm hìu, dan mờ mè, bèp càn priă bơcri priă tờ tơnao dà ròng ka, tam biăp kloh niam. Tài ờ hềt g^t tàm broă lơh, bơh tàm nam sơnrờp bi gơbàn hoàc huơr 30 tơlăk priă. Ờ dil, kơlôi sơnơng mờ tơriang tơriồng tàm broă lơh, ờ ngòt glar bòl, bi Hoàng Văn Quý neh jòi geh gùng dà tơnguh bơtàu lơh sa hìu nhă: “A` geh pơn jăt tai jòi gùng dà, jòi kờ` g^t tài bè lơi tàng ờ geh cồng nha mờ tam gơl phan tam, phan ròng ndai di pal mờ trồ tiah rơlao. Tu\ hơ\, tàm kàl mìu a` tam bù` bơtang, hòn gơs niam ngan. Tơnơ\ mờ hơ\ a` bơsram tai mờ ală oh mi ndai, ala cau neh tam geh cồng nha mờ rê lơh is, tơnơ\ mờ hơ\, rơhời a` neh lơh niam rơlao. Mpồl ơruh pơnu kung geh broă bơto sồr tàm broă ròng phan, bè broă tam phan jo\ tơngai, ală broă bè tam biăp den ờ hềt geh, mơya tus tàm hơ\, a` gơtùi lùp cau bơto sồr bè broă tam biăp bè lơi den cai bơto a`”.

Rơhòi sơlèt mờ kal ke, tơnguh bơtàu pờ ơnàng broă lơh sa, tus tu\ do, bă ù 1 lồ hìu nhă dê, bi Hoàng Văn Quý neh geh suơn tam biăp kloh niam, tam jăt kàl, ngui phan tơl^k bơh broă lơh sa suơn sre kờ` ròng ka, ròng iar, ròng tơhừn, ròng ơda deh tăp mờr 300 nơm, ròng kơnrồ deh kòn, kờp jơh khà priă pah nam tơnơ\ mờ tu\ neh kờp jơh priă bơcri gam geh priă cồng rơlao 200 tơlăk priă.

Kung mờ nùs nhơm kơ\p kờ` mờ bồ tơngoh kờ` tơnguh bơtàu bơh cau gam kơnòm să dê, lo\ H’ Noan Bkrông, deh nam 1985, kis tàm [òn Cư\ Ea Bông, ntum Ea Kao neh klàs mờ rơ[ah. Bơh 1 lồ suơn kơphe neh kra geh mè, bèp tam pà tu\ geh bao, lo\ neh bơsram sùm tàm broă sền gàr, sơnka kờ` tơnguh cồng nha tơnhào, tơnguh rài kis hìu nhă. Tềm pềr priă mờ càn tai priă bơh anih priă jền dong kờl cau rơ[ah, lo\ blơi tai ù tam tơngời, kòi, ròng kơnrồ deh kòn, ròng sur me, pah nam geh rơlao 200 tơlăk priă. Lo\ H’ Noan Bkrông pà g^t: “A` kung geh mpồl ơruh pơnu ntum bơto sồr bè broă sih phơng, sền gàr, sơnka suơn kơphe, kòi mờ geh bơsram tàm broă koh ntê kơphe. Nam lài, suơn kơphe hìu nhă a` tơnhào geh 3 tấn”.

Bi Y Ser Bkrông, kuang jăt jơng atbồ mpồl ơruh pơnu ntum Ea Kao pà g^t, mờ khà cau tàm sơnam ơruh pơnu geh di pơgăp 40% khà kờp làng bol tàm ntum dê, do là mpồl cau lơh broă kuơ màng pơgồp bal tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa ntum Ea Kao dê. Mpồl ơruh pơnu ntum Ea Kao lam sồr ơruh pơnu tơnguh biơhiàn jăk chài ntum pôs đồng kăc màng dê, tơnguh uă ală broă lơh neh geh, mờ jòi gùng dà pa tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa hìu nhă. Mpồl ơruh pơnu ntum Ea Kao kung sùm pờ ơdu\ bơsram, cri bơyai, bè broă tam phan, ròng phan, yal ală broă lơh pa tus mờ ơruh pơnu tàm ntum in. Mờ mpồl ơruh pơnu kung dong kờl ơruh pơnu in càn priă mờ priă cồng ờ uă kờ` dong kờl tơnguh bơtàu lơh sa, mờ dong kờl ală hìu kal ke lơh ngan klàs mờ rơ[ah. Bi Y Ser Bkrông pà g^t: “Mpồl ơruh pơnu ntum Ea Kao pơgồp bal mờ mpồl ơruh pơnu càr, dong kờl bè broă tam [ơ ai ơruh pơnu tàm ntum in kờ` lơh sa tơnguh bơtàu. Ơruh pơnu tàm ală [òn ndrờm lơh ngan tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa. Tàm broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, ơruh pơnu tàm ntum lơh jơh nùs. Pa do, 50 nă ơruh pơnu neh dong kờl làng bol lơh gùng dă mờ bêtông tàm [òn, lơh tàm 7 ngai. Bu\ lah glar bòl mơya chờ hờp ngan, lơh ngan lơh gơs gờ` kờ` làng bol geh gùng lòt niam”.

Ea Kao là ntum geh tus 60% khà kờp làng bol là kòn cau. Kơnờm mờ broă sền gròi bơh Đảng, Dà lơgar bal mờ nùs nhơm ring bal bơh làng bol dê, muh măt [òn lơgar tàm tiah pôs đồng kăc màng do gam sơlơ ngai sơlơ tơnguh bơtàu. Ea Kao là ntum sơnrờp ngan tàm tiah làng bol kòn cau càr Dak Lak dê geh khà dà lơgar bè broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Tu\ do, khà hìu rơ[ah tàm ntum mìng gam 3% jăt khà rơ[ah pa. Ồng Phan Văn Trường, kuang atbồ anih duh broă làng bol ntum Ea Kao pà g^t: tàm broă tơnguh bơtàu bal ntum dê, geh ală broă pơgồp bal kuơ màng bơh mpồl ơruh pơnu dê: “Mpồl cau kơnòm să tàm mpồl ơruh pơnu ntum tus bal `hăp `har ngan tàm ală gah broă lơh bè: lơh gùng lòt tàm [òn mờ tơnguh bơtàu lơh sa, ha là lơh ờ uă broă lơh geh jàu ơruh pơnu in lơh, den neh lơh niam kơnòl tơnguh bơtàu lơh sa tàm ntum dê. Geh ờ uă kơnòl mờ mìng geh ơruh pơnu lơh neh geh ală broă lơh niam ngan bè pơlam ơruh pơnu in càn priă bơh anih priă jền dong kờl cau rơ[ah, ờ lời geh dồs uă ir tơngai, lam sồr ơruh pơnu lơh sa jăk…”

Ơruh pơnu ală kòn cau kis tàm ntum Ea Kao, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak gam pơlòng tơnguh bơtàu lơh sa, lơh pas hìu nhă mờ mpồl bơtiàn, pơgồp bal tàm broă lơh niam bơne\ rơlao bơhiàn kăc màng tàm ù tiah khin cha jăk chài do.

 Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl