VOV4.K’ho- Bè broă gơtìp roh brê uă ngan tàm Tây Nguyên, lơh pơhìn tus mờ broă tơnguh bơtàu kơl jăp tàm tiah do, moăt ngan là ală khà kờp ờ di bè brê gam geh ngui uă ngan bơh cau tòm brê tus mờ xã, kơnhoàl, càr mờ bộ, gah lơh broă dà lơgar, lơh ală broă lơh bè brê bơnơm bơh Dà lơgar gơtìp kal ke kờ` tơnguh geh cồng nha, geh tu\ gơtìp ờ di gùng.

Bơdìh mờ bơta tòm ờ pràn, ờ geh kơnòl, geh tơngu me broă lơh sa, hơ\ là jơnau yal sơlơ tìs, brê sơlơ gơtìp kơrian, den ù brê-phan bơta geh kuơ ngan [uơn gơtìp tus mờ ală cau, mpồl lơh sa kă bro.

Bơta ờ niam dờng màng ngan tơnơ\ mờ bơta do ờ mìng là tiah kis bơtìp aniai, pơhìn tus mờ broă tơnguh bơtàu kơl jăp, mờ tềng đăp măt, bơta lơngăp lơngai ờ do ờ dă tàm ală càr kung gơtìp ờ niam sơl.

99 lồ brê gơwèt bơnah ù tiah công ty TNHH Đỉnh Nghệ, xã Quảng Sơn, kơnhoàl Dak Glong, càr Dak Nông, tơnơ\ mờ rơlao 10 nam geh jào, tu\ do neh ờ geh brê tai. Gam tai tàm rơndăp broă lơh do là ală broă tam phà ờ g^t tu\ lơi jơh bơh làng bol kis tàm do neh geh tu\ blơi ù brê mờ mpồl lơh sa kă bro.

Broă mus kơl aniai brê biàng gơs ù biàng tàm Tây Nguên neh gơbàn tàm uă nam mờ broă lơh gơtìp hoàc huơr ngan lơh brê gơtìp roh jơh, ờ gơtùi brồ guh tai

Geh ờ uă làng bol kis tàm tiah geh rơndăp broă lơh do yal wơl bè bơta glar bòl uă ngan bơh să tờm tài ală broă tam phà neh gơs broă tam lơh, lơh rài kis làng bol, bơta lơngăp lơngai ờ do ờ dă tàm do gơtìp ờ niam:

-Ală bă ù Công ty ngòt ờ jai gàr den tăc. Hìu nhă a` neh blơi bơh Công ty Đỉnh Nghệ bơh nam 2013 tus tu\ do. Tus nam 2015 den công ty lài do neh tăc mờ Khanh, kuang atbồ công ty pa. Bơh nam 2015 tus tu\ do, ồng Khanh neh gơtìp tam phà uă mờ ală hìu blơi ù bè bol a`.

Gam do là dùl jơnau đơs bơh làng bol ndai:

-Phó kuang atbồ Công ty Đỉnh Nghệ, mùl màl là ồng Nguyễn Tiến Mạnh cuh bàr nai gar phào di tềng jơng a`, dùl nai di tềng jơng kiao, dùl nai di tềng pơnô ma, lơh hìu nhă a` gơtìp kal ke ngan. A` là cau lơh broă tờm tàm hìu nhă, tu\ do gơtìp rơ[ah, kal ke ngan. Bol a` gam ngòt rơngơ\t ngan.

Rơndăp broă bơh Công ty TNHH Đỉnh Nghệ mìng là 1 tàm g^t nđờ jơ\t rơndăp broă lơh gơtìp roh brê, gơtìp ờ niam tus mờ bơta lơngăp lơngai tài tam phà ù tiah tàm càr Dak Nông, mờ là 1 tàm g^t nđờ rơhiang rơndăp broă ndrờm bal tàm Tây Nguyên dê.

                          Tu\ brê neh roh, ù biàng gam tus tàm tê ală cau, mpồl lơh sa kă bro dê

Di lah ală nam lài, brê gơtìp roh, jơh ù brê gơs ù lơh sa suơn sre ha là ù lơh hìu ơm, khà priă tăc geh di pơgăp 20, 30 tơlăk đong tus g^t nđờ rơhiang tơlăk đong tàm tơl lồ ù, den 2 nam pa do, khà priă ù gơguh g^t nđờ jơ\t dơ\ kơnờm mờ broă bơcri priă lơh ồs đèng măt tơngai gơbàn uă ngan, broă kờ` geh hòn wơl brê sơlơ ờ geh, bơta kal ke tus mờ brê sơlơ uă.

Bè tàm kơnhoàl Buôn Đôn, càr Dak Lak, tơnơ\ mờ tu\ ală broă lơh ồs đèng măt tơngai geh lơh uă, tơl bă ù geh 2, 3 tơmàn đong tàm tơl MW, den jơh bă ù geh bơh ù brê tàm kơnhoàl kung gam geh cau tus dan blơi mờ khà rơlao 100 tơlăk đong tàm 1 sào, hơ\ là rơlao 1 tơmàn đong tàm 1 lồ ù:

-Gam bơh 4 tus 5 lồ ù rềp bal, cau ờ lơh sră ngui ù den mìng gam tàm gùl mơ. Khà priă den rơlao 100 tơlăk đong tàm 1 sào, uă rơlao 150 tơlăk đong tàm 1 sào mơ. Di lah geh cau lơi kờ` den tăc mơ.

Tàm 5 càr Tây Nguyên, Gia Lai lam lài bè broă brê biàng gơtìp roh-ù biàng tus tàm tê cau, tài tàm ală nam lài, càr ai mus kơl rơlao 50 rơbô lồ brê hòn is nàng tam cao su. Mơya rơlao 10 rơbô lồ  cao su tàm khà do ờ gơtùi hòn mìng gam gơlời ù gời mờ gam mờr tus phan bơna bơh mpồl lơh sa kă bro dê.

                      Geh ờ uă bă tàm 50 rơbô lồ brê sar càr Gia Lai tam gơl gơs sươn dờng tam cao su

Gơnoar atbồ càr Gia Lai gam dan mờ Dà lơgar cơ chế nàng ală mpồl lơh sa kă bro tam gơl rơlao 12 rơbô lồ ù brê nàng lơh broă ndai, mìng là ù tam tòm chi sa plai, ù lơh ồs đèng càl mờ ồs đèng măt tơngai. Jăt ồng Kpă Thuyên, Phó kuang atbồ UBND càr Gia Lai yal, geh tu\ càr gam dan mờ Dà lơgar ngui kơrnoăt neh jơh tơngai ngui ờ ngui kơrnoăt tu\ do nàng mpồl lơh sa kă bro geh ù uơn rơlao:

-Tu\ do, mpồl lơh sa kă bro kung kờ` tam gơl lơh broă ndai, mơya, adăt brê bơnơm pa den tam gơl lơh broă ndai, den 1 lồ brê pal tam wơl 3 lồ. Kung kơ\p kờ` là, ai tơl bơta niam nàng mpồl lơh sa kă bro lơh jăt Nghị định lài do, tam gơl 1 lồ brê den tam brê ala 1 lồ brê mơ.

Gùng dà mus kơl brê biàng gơs ù biàng tàm Tây Nguyên neh gơbàn uă nam mờ là broă lơh nền nòn ngan lơh brê gơtìp roh jơh, ờ gơtùi hòn gơs tai. Tu\ mpồl lơh sa kă bro [uơn ngan dờp brê, ù brê nàng mus kơl, tam gơl, kă bro neh gơs broă lơh ờ niam nàng làng bol ku ng tus bal mmus kơl brê, sơgràm ù brê.

 Broă mus kơl brê, sơgràm ù brê bè hơ\, geh tu\ geh lơh loh làng ngan, tơlòng adăt boh lam. Geh pơnrơ ngan tàm khà do là ală broă mờ anih jơnau đơs Việt Nam neh go\ tàm tiah brê xã Cư\\ Pui, kơnhoàl Krông Bông, càr Dak Lak.

Tàm do, làng bol kis tàm [òn Ea Rớt, xã Cư\\ Pui Pui neh mus 37 lồ tàm 5 nhai bồ nam. Uă bă ù tàm do ờ hềt geh tam phan, mơya ờ bài dờp nàng jào wơl cau tờm brê in tam brê. Mờ cau ai jơnau yal do nàng dan mờ gơnoar atbồ, là ồng Nguyễn Văn Tâm, kuang atbồ UBND xã Cư\\ Pui:

-Ù làng bol sơgràm tu\ do làng bol đơs là ù lâm trường tus tam là ờ gơtùi. Dan mờ Công ty lâm nghiệp geh broă tam wơl brê tàm dòr `hoa. Broă công ty dong kờl bè lơi, tam pà bè lơi, di lah neh kơlôi sơng geh gùng dà broă lơh den yal gờ` nàng làng bol in.

“Brê là biàng, di lah he g^t sền gàr den brê geh kuơ ngan” là jơnau neh geh cih tềng jơnang tơn tào tàm uă tiah bơh 5 càr dê. Mơya bơta kuơ bơh brê gam gơtìp gơmù, mờ bơta kuơ biàng bơh ù brê gam rơhời guh, lơh ală broă sền gàr, tơnguh bơtàu brê sơlơ kal ke.

Trồ prang, dà cò, tơrlah ù neh bồr jơh cồng nha tơnguh bơtàu bơh uă nam, lơh gơtìp uă cau chơ\t, là jơnau yal lài pràn ngan bè bơta kuơ mùl màl bơh brê dê, mơya ală càr neh ờ sền gròi di pal.

Sền jơnau cih dơ\ sơnrờp mờ dơ\ bàr tềng do:

Jơnau cih gơl sơnrờp: http://vov4.vov.vn/Kho/chuyen-muc/bre-tay-nguyen-tam-bota-kon-jo-pal-la-biang-c162-348591.aspx

Jơnau cih gơl dơ\ 2: http://vov4.vov.vn/Kho/chuyen-muc/dah-tono-mo-ala-ba-bre-goi-c162-348812.aspx

Cau cih Công Bắc-Cau mblàng Ndong Brawl