VOV4.K’ho – Geh pơnyơu ndrờm bè Dà Làc dơ\ 2, tiah kơh bơnơm Kon Plông, kơnhoàl Kon Plông, càr Kontum geh phan brê, mờ chi che brê bơnơm tiah duh sùh ìo uă ngan mờ chi chê geh tàm brê gơguh tus rlau 82%. Sền gi\t do là bơta pràn nàng bơtàu tơnguh nhơl chờ, tàm ală nam do broă atbồ sền gàr brê tàm kơnhoàl do geh ală kơnă gơnoar atbồ tàm tiah do sền dờng màng ngan. Mơya, bơta geh ngan ai go\, uă bă brê tàm Kon Plông gam gơtìp koh kơl bơh uă broă lơh ndơ\p mpồn kung geh mờ bơcrì bơcrà kung geh sơl.

Rê bơh tiah tờm kơnhoàl Kon Plông, lòt jat gùng càr 676 tus tàm ntum Măng Cành, tus kơi sồ 12 pleh đah ma lòt gan tiah lơh lu\ bơh dùl mpồl lơh sa kă bro bơ\t bơtàu dê tàm bă brê dềt 474 tơn. Lòt gan gùng kơh jòng di pơgăp 100 thơk kơh ngan mờ gùng ntiar tai tàm gùng mu\t tàm bă brê den neh bàn tơn tềl sồt bơh ală tờm chi dờng gơtìp koh kơl jơh. Ală chi dờng, geh priă jền uă ndrờm mìng gam gơlời gời wơl tờm nggu lơm, ntê cồng mờ ală pang mpàn bì.

Ală dơm chi dờng tăc geh uă priă jền tàm brê là ală dơm chi mờ bol koh kơl kơ`au brê rwah nàng koh kơl.

Ồng Võ Minh Văn, Kuang atbồ Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Kon Plông, pà gi\t: Bă brê dềt 474 là brê lơh sa neh geh jàu Anih duh broă làng bol ntum Măng Cành in atbồ. Gơnoar atbồ ntum Măng Cành tơnơ\ hơ\ jàu wơl 900 lồ ai 150 hìu làng bol tàm pe [òn là Kon Tum, Tu Ma mờ Tu Rằng in sền gàr brê jat Kơrnoat 30a bơh Gơnoar atbồ lơgar dê. Bè bơta geh ngan brê den gam mơya ờ gam uă tai chi che, ồng Văn đơs là, uă ngan là tài bơh làng bol tàm tiah do. “Bè broă brê gơtìp koh kơl aniai den bàr pe nă làng bol tàm tiah do. Đơs ngan là tàm tiah do. Cau lơi kung kờn ai lơm dùl e\t dơm chi, tơl nă cau koh kơl bàr pe tờm chi nàng cèng rê lơh niam wơl hìu ơm, ngan là hìu bơyai tơr`a [òn, den dơm chi nàng lơh gơ là uă ngan. Dùl hìu bơyai tơr`a [òn jơh tus 30 khối chi. Dùl hìu ơm làng bol dê geh lơh jơh 10 khối dơm chi wil den hơ\ sồng lơh tơl dùl nơm hìu ơm. Wàng rơpu, wàng kơnrồ pal geh rlau 5 khối dơm chi dùl nơm wàng rơpu, wàng kơnrồ. Hơ\ là bơnah dơm chi gơtìp koh kơl te\ là uă ngan”.

Ală dơm chi dờng là ală dơm chi mờ bol koh kơl aniai brê rwah nàng koh kơl.

Krơi wơl mờ jơnau mblàng bơh ồng Văn dê bè jơnau tờm ngan lơh gơbàn brê gơtìp koh kơl jơh chi che, ồng A Ninh kuang atbồ Anih duh broă làng bol ntum Măng Cành, đơs là: làng bol tàm ntum mìng koh kơl bơnah dơm chi tơl nàng lơh 10 hìu bơyai tơr`a [òn, 8 hìu tam klac dờng mờ wàng rơpu kơnrồ lơm. Broă lơh hìu bơyai tơr`a [òn kung neh jơh lơh bơh nam lài sơl. Den tàng bè hơ\, bol koh kơl kơ`au chi brê hơ\ sồng là cau tờm koh kơl lơh aniai uă chi che tàm brê. Ồng A Ninh kung pà gi\t tai, bơh bồ nam tus tu\ do, ală hìu làng bol dờp bă sền gàr brê mờ mpồl ling griăp [òn ntum dê neh ku\p bàn 5 dơ\, ku\p ai 10 nơm rơnđòt măy mờ 5 nơm măy yờ dơm chi bơh bol koh kơl kơ`au dơm chi brê dê. Nàng kơryan bol koh kơl kơ`au chi che tus òt dơm chi ntrờn lik dô bơh brê, gơnoar atbồ ntum neh pal rơ sìh đing tàm ală tiah kuơmàng, ngui chi căng kơryan bơkang gùng mơya kung gam ờ gơtùi atbồ sơl bơta do. “Bol koh kơl aniai brê uă ngan là sơmờm tàm ală ngai mờ mpồl lơh broă geh gơnoar ờ lòt sền ờ lòt jòi ku\p. Bol koh kơl aniai brê tu\ do rơlăc rơliang ngan, măy mok koh kơl den pa ngan, geh rơndeh lơ òr, rơnđòt măy. Bol khai mu\t tàm brê mìng di bơh 1 jiơ lơm là bol khai òt mờ pơrdu\ rê tơn, den tàng tàm broă lơh atbồ sền gàr brê là bòl glar kal ke ngan”.

Sơlơ mu\t jrô tàm bă brê dềt 474, jơnau koh kơl aniai brê sơlơ geh bàn uă ngan. Tàm toạ độ X-00583591; Y-01623618 mìng ngài mờ gùng dờng lòt tàm mu\t tàm brê di pơgăp 50 thơk lơm, geh dùl anih ơn tơrgùm dơm chi bơh bol koh kơl aniai brê dê. Tàm tiah ơn tơrgùm dơm chi gam wơl là rlau 10 nơm dơm chi, tơl dơm chi jòng rlau 2 thơk, ơnàng pơgăp 30 phơng mờ bol koh kơl aniai brê lời sơr bì wơl. Bal mờ ală tờm chi gơtìp koh kơl neh jo\ hòn bềng nhơ\t, tàm uă tiah tàm brê là jơnau dùl ròt chi dờng pa gơtìp koh kơl tờm kung gam gơhòr bơ sơ\t sơl. Jơnau do tơngo\ là brê tàm do neh gơtìp koh kơl tàm dùl tơngai jo\ jòng ngan. Ồng Lê Đức Tín kuang jat jơng atbồ Anih duh broă làng bol kơnhoàl Kon Plông, đơs: bơta geh ngan brê tàm bă brê dềt 474 gơtìp koh kơl, cau tờm koh kơl tàm hơ\ geh bal cau geh jàu sền gàr brê bal mờ bol koh kơl aniai brê mờ kơnhoàl gam geh jơnau sồr lơh loh broă do: “Kung geh sơl bàr pe jơnau bă brê neh jàu ai làng bol [òn lơgar in atbồ sền gàr, làng bol kung gam uă ngan kal ke sơl, den tàng khi kung koh kơl sơl bàr pe dơm chi nàng lơh hìu, lơh wàng ròng phan. Bal mờ hơ\ kung geh bàr pe nă cau sơmờm, cau lơh tìs bè adat boh lam brê bơnơm. Kơnhoàl neh geh sră sồr jal mhar sồr mpồl sền gàr brê, mờ kuang àng lòt sền wơl gơ in loh làng”.

Ală dơm chi mờ bol koh kơl kơ`au brê lời sơrbì wơl tàm brê.

Tàm tu\ Anih duh broă làng bol kơnhoàl Kon Plông gam sồr ală anih lơh broă geh gơrềng tàm tiah do lơh loh dơ\ koh kơl aniai brê gơlik geh tàm bă brê dềt 474, ntum Măng Cành, den tàm uă bă brê ndai tàm kơnhoàl do, geh bal làng bol mờ bol koh kơl kơ`au brê gam ngai kung bè mang ndơ\p mpồn mu\t kơ`au tàm brê nàng koh kơl dơm chi brê. Broă koh kơl aniai dơm chi brê jat broă lơh mìng rwah ală dơm chi dờng, tăc geh priă jền uă nàng koh kơl geh làng bol tàm tiah do ờ suk mờ gơjra` ngan mờ tơ`o\ tơnhial là “koh kơl brê sùm sùm”. Dilah ờ geh kơryan jơh, mờ di tu\ den Tiah kơh bơnơm brê Kon Plông, tiah geh đơs pơnyơu ndrờm bè Dà Làc dơ\ 2 geh mìng gam wơl tàm mat sơnđan là jơnau kah wơl lơm gời!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến