VOV4.K’ho- Brê là bìang, ngan là bơta kuơ bè tiah ơm kis. Mơya ngan ngồn kung pà go\, tàm ală càr Tây Nguyên, bơta roh brê geh yal sùm bơh ua\ nam do. Nàng pơgồp jơnau yal, jơnau đơs nàng kờ` kơryan broă sơ gràm aniai brê, pơgồp bơnah sền gàr, bơtàu tơnguh brê, cau lơh ba\o Anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh geh dùl ròt jơnau cih “Brê Tây Nguyên tàm bơta kơn jơ\ pal là bìang” đơs ală bơta ờ niam, sền ờ sơ\p mờ ală broă lơh rơ hời gơlik geh, digơlan dong sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê kơ\ kơl jap tàm bơnàng jă ring bal geh bơta kuơ lơh sa- tiah ơm kis, ring bal đah kơnòl broă sền gàr bơh cau tờm brê mờ bơta kuơ lơh sa mờ khi lơh geh.

Trồ mờr mang, mìu dờng kung gam ua\ tàm tiah nhàr lơgar càr Dak Lak dê. Hìu bơnhă bi Y Sken Siu lòt tàm mìu, rơndap sơ[at, bơ ìa, yoas mra ơn tàm rơndeh công nông nàng rê tàm hìu, ngài pơgap mờ hơ\ rlau 20 kơi sồ. Tàm ngai, 6 nă cau tàm hìu bơnhă bi dê neh lơh sir broă tam bùm blàng tàm bă ù pơgap 1 lồ, mờ jat bi Y Sken yal là ù bơh koh kơl brê bơh 3 nam lài do dê.

Brê tàm uă tiah tàm kơnhoàl Ea Sup neh gơbàn koh kơl jơh

Jat UBND kơnhòal Ea Súp, gùt kơnhòal tu\ do geh pơgap 76 rơbô lồ brê, chi che jơm glòm 42%. Kung jat sră nggal bơh kơnhòal dê, tiah jat kềng gah gùng dờng 29, bơta jòng mờr 30 kơi sồ lòt gan ù tiah xã Chư KBang mờ Ea Bung, kung là brê, tàm hơ\ geh bal ù mìr mờ Y Sken mờ ală hìu bơnhă ndai gam lơh broă sa.

Ồng Nguyễn Như Hoàng, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm kơnhòal Ea Súp pà g^t, tàm sră nggal, tàm 10 nam (tơngai bơh nam 2009-2019), brê geh is tàm Ea Sup gơmù bơh 130 rơbô lồ gam rlau 60 rơbô lồ, chi che jơm glòm gam 42%. Tàm bơta geh ngan, khà gơ mù gam ua\ rlau ngan. Geh tu\, Ea Sup neh sền bal là ờ gam brê tai.

Tu\ do, lòt pơrjum, 2,3 nă bi đơs sùm 42% mơ ya sền sơ lơ\u wơl là 24%. Tu\ do ală bă brê kấp xã ai khà kờp mơya mut tàm hơ\ ờ go\ di brê ờ, brê neh jơh bloh, ờ gam brê tàm hơ\ tai. Tu\ mờ rê dờp sền gàr Hạt kiểm lâm do den mìng is khà kờp brê là he ờ go\ dờp, he ờ ring bal mờ khà kờp hơ\. Tài bơh tàm bơta geh ngan brê neh jơh bloh, ờ go\ gam tai.

Ù brê tam gơl gơ gơs ù lơh sa suơn sre mơya tàm sră pơ àr kung gam brê

Jat ồng Lưu Trung Nghĩa, Kuang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn Gia Lai đơs, rơ\p mìng sền tơr gùm kờp geh 2,3 nam mờ brê geh ngan krơi is uă ngan. Anih lơh broă geh gơ noar neh lơh loh 2,3 nă cau tờm brê mpồn khà kờp brê là nàng pơn jat tai dờp priă tă tơm priă sền gàr brê mờ priă kes priă lời rcang broă sền gàr rcang sơn dră ồs sa brê. Kuang bàng lùp sền ală công ty lâm nghiệp tàm Gia Lai tàm 2 nam pa do, tàm mpồl lơi kung sền go\ brê ết rlau mờ bơta geh ngan g^t nđờ rơhiang lồ tus g^t nđờ rơbô lồ. Den tàng bè hơ\, ala mờ hơ jơnau lùp “Gia Lai tu\ do gam nđờ lồ brê” ồng Nghĩa pà g^t, Sở gam lơh dơ\ lùp sền mờ jòi gùng dà broă lơh nàng bơsong broă yal jơnau tìs ờ di, neh gơ gơs là ờs mờng pah nam bơh ală cau tờm brê dê.

Ma\y mok ờ đơs blăc. Tìs là tìs tàm tiah cau lùp sền wơl, bơsong khà kờp tàm broă lơh. Geh dùl nùs nhơm là cau lơi kung rơngòt khà kờp ết rlau mờ khà cau dờp geh là gơbàn lơh glài, tài bơh hơ\ là yal ờ di. Gơ gơs là khà kờp tơnơ\ do ờ di pal halà ờ hềt di pal mờ digơlan sơn đan là khà kờp ờ pin dờn ngan. Geh tu\ 2,3 tu\ đơs kơn jơ\ rlau là ờ gơ tùi ngui ờ.

Khà kờp yal bè bă brê gơtìp roh th^t ờ di pal

Jat Bộ Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn, Tây Nguyên gam pơgap 2 tơlak 500 lồ brê, chi che jơm glòm mờr 46%. Mơya ală càr Tây Nguyên gam ờ dòn ală jơnau yal bơh he dê, Bộ Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn sơlơ ờ geh bơnàng jă nàng dòn. Ồng Nguyễn Xuân Cường Bộ Trưởng Bộ Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn pà g^t, jơnau brê dùl ết, khà kờp ua\ geh bơh jơnau yal bơh kấp hơ đơm tus dà lơgar, lơh ală rơndap ù brê, jơnau kờp du\ lài mờ ai gùng dà broă lơh atbồ brê lơh ờ geh cồng nha:

Pah dơ\ yal den krơi is, tài bơh geh bơh bơta geh ngan gơ ờ di bè hơ\ ờ. Hơ\  jơh dơ\ do tus dơ\ ndai, tàm kơnă hơ đơm jun tus dà lơgar gơ gơs là dùl bơta khà kờp bè hơ\. Dilah tiah do bol he ờ sền song tàm bơta geh ngan, sùm sùm bol he geh dùl  khà kờp ờ di pal ngan.

Ua\ dơ\ lơh broă mờ kuang đơng lam bồ ală càr Tây Nguyên,  ồng Nguyễn Xuân Phúc Thủ tướng Chính phủ sùm tơngkah kơnòl broă lơh niam wơl brê, đơs sùm bơta lơh nền bơh broă lơh jat do gơ wèt mờ broă bơtàu tơnguh brê kơ\ kơl jap. Lơh geh bơta bơtàu tơnguh nàng lơh jat kơnòl broă hơ\, nam 2016, Thủ tướng sồr til mpồng brê geh is. Tus nam 2019, Thủ tướng ki\ ring bal Rơndap broă lơh sền gàr, lơh niam wơl brê mờ bơtàu tơnguh brê kơ\ kơl tàm tiah Tây Nguyên tơngai bơh nam 2016-2030 mờ priă mut lơh kờp du\ rlau 28 rơbô tơmàn đong. Mơya, dilah ờ lơh loh broă yal tìs tàm ua\ kấp, ală khà kờp bă brê pơn jat tai lơh kal ke ai ală broă lơh ngan bơh Chính phủ dê. Geh tu\, broă yal blăc pơr lồm gam gơtùi lơh gùng dà broă lơh bè brê bơ nơm gơtìp sơmờm mờ lơh tìs gùng, lơh gơbàn jơnau gơ lời wơl ờ gơtùi g^t lài ngan.

Cau cih Công Bắc- Cau mblàng K’ Hạnh