VOV4.K’ho - Càr Kotum geh gùng nhàr lơgar jòng rlau 280 kơi sồ rềp mờ càr Attapư, càr Sê Kông, lơgar Lào mờ càr Rattanakiri, lơgar Campuchia. Tàm ală nam do, kơnờm lơh niam broă cribơyai mờ lơgar ndai sền gàr tiah nhàr dà lơgar, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kontum neh lơh jơh niam kơnòl dờng màng mờ dà lơgar jàu. Bal mờ broă sền gàr kơ\ gơnoar tờm ngap lơngai dà lơgar, kuang bàng, cau ling ală pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar neh lơh niam broă cribơyai mờ lơgar ndai sền gàr tiah nhàr dà lơgar, pơgồp bơnah kuơ màng tàm broă bơt bơtàu tiah nhàr lơgar ngap lơngai, tam klac, lơh bơyô mờ bơtàu tơnguh. Jơnau đơs cau ling wa Hồ Tây Nguyên ngai do bol a` yal bè broă lơh ngềt ngơt do bơh mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kontum dê. Mờ tu\ do mơ, bol he geh tus mờ pôs ling sền gàr tiah nhàr lơgar Rơ Long, ntum Đak Long, kơn hoàl Đak Glei, 1 tàm ală pôs ling geh pơn rơ lơh niam broă cribơyai mờ lơgar ndai sền gàr tiah nhàr dà lơgar:

Pôs ling sền gàr tiah nhàr lơgar Rơ Long, ntum Đak Long, kơnhoàl Đak Glei, càr Kontum geh kơnòl atbồ, sền gàr gơl gùng tiah nhàr dà lơgar jòng mờr 24 kơi sồ rềp mờ lơgar Lào. Ù tiah mờ pôs ling atbồ, sền gàr kal ke ngan, geh uă bơnơm jơnhua mờ tiah tàm dơlam ờ geh làng bol ơm kis. Đah lơgar Lào geh [òn Thoàng Kày Ooc, di mpồl [òn Văng Tắt, kơnhoàl Sản Xay, càr Attapư. Do là tiah tơrgùm uă mpồl lơh sa kă bro bơh 2 lơgar dê lơh broă tàm broă tơnhàu chi brê mờ phan kuơ tàm ù. Nàng mut lơh niam kơnòl atbồ, sền gàr gùng nhàr lơgar, `jrong tồt mờ tam dră bơta dô gan tìs tiah nhàr dà lơgar, pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long đal git broă lơh cribơyai mờ lơgar ndai sền gàr tiah nhàr dà lơgar là kơnòl kuơ màng ngan. Den tàng bơh uă nam do, kuang bàng, cau ling bơh pôs ling dê sùm bơyai lơh ală dơ\ lam sồr làng bol bơdìh tiah nhàr lơgar. Trung tá Hồ Sĩ Lâm, kuang atbồ pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long pà git: “ Bol a` pơgồp bal bơyai lơh lòt còp, kham sơm kòp làng bol tàm mpồl [òn Thoàng Kày Ooc in. Bol a` jàu ờ uă bơnah phan ală hìu nhă kal ke in, bơyai lơh pơs wàs tiah kis kloh niam. Bal mờ hơ\ bol a` gam bơyai lơh ală broă lơh cribơyai tìp mat chài rơgơi, tàp pràn să jan.”

Mìng kờp is bơh bồ nam 2015 tus tu\ do, kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long neh bơyai lơh 4 dơ\ kham sơm kòp tus mờ rlau 400 dơ\ cau in tàm [òn Thoàng Kày Ooc. Di sa tềp, ngai chờ, ngai tơngkah kuơ màng pôs ling ndrờm bơyai lơh ală mpồl tus còp, pà phan mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar mờ làng bol lơgar Lào in. Tềng đap bơta ngan ngồn rài kis bơh làng bol tàm [òn dê gam kal ke, pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long bơyai lơh mblàng yal, lam sồr, pà sơntìl chi tam, phan ròng, pơlam làng bol tam 500 lồ bùm blàng sơntìl pa nàng tac hìu mai\ lơh bùm blàng Đak Tô in, tơnguh tai priă jền lơh geh.

Neh geh uă jơnau yal ngoh rơngac ngan sùm geh làng bol tàm [òn Thoàng Kày Ooc tam yal bal mờ gơp pah tu\ đơs tus mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Việt Nam dê. Jơnau yal bè oh ùr Y Nọi Se Keo, 14 sơnam là dùl pơn yơu. Tồn lah broă tus hìu bơsram bơh oh Y Nọi Se Keo dê pal ơm wơl tu\ mè bèp oh ni sơna gơtìp chơt să. Mơya bơta chờ hờp neh tus wơl mờ oh tu\ kuang bàng, mpồl đơng lam bồ pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long git bè bơta kal ke, neh pà oh in priă dong kờl bơsram pah nam 500 rbô tus tu\ oh jơh bơsram ơdu\ 12. Bơta dong kờl di tu\ do neh dong oh sơrlèt gan kal ke, pơnjat tai geh lòt bơsram. Oh Y Nọi Se Keo chờ hờp yal: “ Mè bèp oh neh chơt den tàng 8 nă oh mi oh dê kal ke ngan. Oh ơm mờ kồ` mơya kồ` oh dê kung kal ke ngan. Ală cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Việt Nam neh pà oh in priă dong kờl bơsram, oh chờ hờp ngan. Oh geh lơh ngan bơsram jak nàng tơm wơl bơta dong kờl bơh ală cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long dê.”

Bơta sền gròi, dong kờl jơh nùs bơh kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long dê geh gơnoar atbồ tàm [òn lơgar mờ làng bol lơgar Lào cih dờp mờ đơs niam ngan. Ồng Sam Mãi, cau atbồ [òn Thoàng Kày Ooc pà git: “ A`  mờ làng bol tàm [òn do sền ngềr ngan cau ling bơh pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long, lơgar Việt Nam dê. Mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Việt Nam jak ngan, dong bol a` uă ngan, sền gròi bol a` niam ngan. Tu\ lơi kal ke, ngan là tu\ kòp jê, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Việt Nam ndrờm dong kờl. Bol a` ngoh rơngac ngan tềng đap nùs nhơm bơh oh mi cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Việt Nam dê.”

Geh sền go\ ală bơta tàm kup tê kơ\ ngan, sap `o\ chờ hờp ngan, ală dơ\ boh bơr rềp mềl ngan đah kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long mờ mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar mờ làng bol [òn Thoàng Kày Ooc, bol a` git là, nàng gơtùi geh nùs nhơm kuơ màng do, kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long neh mut lơh niam ngan broă cribơyai mờ lơgar ndai sền gàr tiah nhàr dà lơgar. Do là bơta kuơ màng nàng ală nam do, pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long sùm dờp geh bơta pơgồp bal, dong kờl bal pràn ngan, jơh nùs ngan bơh mpồl lơh broă geh gơ noar mờ làng bol lơgar Lào tàm broă sền gàr gơ noar tờm, ngap lơngai tiah nhàr dà lơgar.

Dilah kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Rơ Long tàm tiah nhàr lơgar rềp mờ lơgar Lào bơh ală broă lơh lam sồr làng bol bơdìh tiah nhàr dà lơgar, mut lơh niam broă cribơyai mờ lơgar ndai sền gàr tiah nhàr dà lơgar den kung tàm Kontum, tàm gùng nhàr lơgar rềp mờ lơgar Campuchia, kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy, tàm kơn hoàl Ia H’Drai den sền gàr mut lơh niam broă lòt sền, sền gròi bal, pơgồp bơnah tàm broă bơt bơtàu tiah nhàr dà lơgar ngap lơngai, tam klac, lơh bơ yô mờ bơtàu tơnguh:

Di mờ tơngai neh pơrgon, tàm `jrong tồt sồ 21 tàm gùng nhàr lơgar gơl lòt gan kơnhoàl Ia H’Drai, càr Kontum mờ càr Rattanakiri, lơgar Campuchia, kuang bàng, cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy bal mờ mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar lơgar Campuchia bơyai lơh lòt sền bal gơl gùng nhàr lơgar. Mờ nùs nhơm geh bal gùng nhàr lơgar, geh bal kơnòl, broă lơh lòt sền gròi 2 gah do neh geh 2 gah mut lơh sùm mờ geh cồng nha ngan bơh uă nam do. Thiếu tá Phạm Trọng Bình, kuang jat jơng atbồ pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy pà git: “ Broă lòt sền gròi 2 gah den lài ngan là gơnoar atbồ 2 gah mờ mpồl ling sền gàr tiah nhàr 2 lơgar bơyai lơh atbồ, sền gàr kơ\ gơnoar tờm ù tiah he dê. Dơ\ 2 là gàr niam ngap lơngai, gơnoar tờm ù tiah, gàr niam ngap lơngai ờ do ờ dă tiah nhàr dà lơgar, gàr niam làng bol kis 2 gah gùng nhàr lơgar iang nùs lơh broă sa mờ bơt bơtàu git gơp tam klac, lơh bơ yô, 2 gah bơtàu tơnguh bal.”

Bơh broă lòt sền gròi bal, broă cribơyai jơnau yal tơngit, git ală bơta gơlik geh bè ngap lơngai, ờ do ờ dă đah pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy mờ mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar Campuchia geh sơlơ tơnguh rlau tai. Kơnờm geh bơta pơgồp bal bơh lơgar Campuchia, tơngai lài, pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy neh git go\ mờ kup bàn 1 nă cau lơgar Campuchia pơndiang gan tiah nhàr dà lơgar rlau 18 gram ma tuý lu\, di tu\ kơryan, lơh glài ală broă lơh lơh tìs kơrnuat tiah nhàr lơgar mờ koh kơl kơ`au dơm chi. Kuơ màng, bơh broă pơgồp bal lòt sền gròi 2 gah, neh dong jơh 2 gah git tai bè gùng nhàr lơgar bal mờ bal mờ gơp bơsong niam ală bơta gơlik geh kờ` pal geh bơta pơgồp bal. Trung uý Rơ Man Khao, kuang atbồ cảnh sát sề gàr tiah nhàr dà lơgar Tà Ngà, càr Rattanakiri, lơgar Campuchia pà git: “ Mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy, lơgar Việt Nam dê neh dong kờl bol a` lơh jơh kơnòl lòt sền gròi bal. Dong bol a` mut lơh niam broă mblàng yal nàng làng bol bol a` dê git loh rlau tai bè kơrnuat tiah nhàr dà lơgar. Bơh tu\ bơyai lơh lòt sền gròi bal den bơta ngap lơngai ờ do ờ dă tiah nhàr lơgar đơs bal là niam uă rlau ngan.”

Kơnờm broă lơh sền gàr, pơgồp bal mut lơh broă lòt sền gròi bal, kuang bàng cau ling pôs ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Sa Thầy ờ mìng lơh niam kơnòl sền gàr gơnoar tờm, ngap lơngai gơl gùng nhàr lơgar jòng 12 kơi sồ mờ pôs ling geh jàu, mờ gam pơgồp bơnah sơlơ tơnguh rlau tai bơta tam klac lơh bơyô, git wă bal mờ gơp đah mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar 2 gah. Do là bơnàng jă kơ\ ngan nàng bơt bơtàu tiah nhàr lơgar ngap lơngai, tam klac, lơh bơyô mờ bơtàu tơnguh.

                      Cau cih mờ yal tơngit K’ Duẩn.