VOV4.K’ho - Càr Dak Lak tu\ do geh rơlao 20 rơbô nă kơnòm dềt koe\t kơl te mờ kơnòm dềt kòn đời, tơrgùm uă ngan tàm ală [òn, tiah sar lơgar ngài. Geh uă kơnòm dềt geh rài kis kal ke mờ kờ` ngan geh broă dong kờl bơh mpồl bơtiàn kờ` tơnguh tàm rài kis.

Nam do neh 13 sơnam, mơya oh Y Kiên Êban, kis tàm [òn 7, ntum Cư\ Êbur, [òn dờng Buôn Ma Thuột mìng `jơ\ 10 k^, să rơgai, jơng tê rơkồn, b^c ơm 1 bă tiah, ờ gơtùi ơwa` să. Lo\ H’ Duyl Êban mè oh Y Kiên Êban pà g^t, oh gơtìp bè do bơh tu\ pa deh, să jan rơgai ờ pràn, ală broă tàm rài kis oh Y Kiên ndrờm geh mè sền gàr. Bơh dềt tus tu\ do, nhai lơi lo\ kung pal cèng kòn tus hờ hìu sơnơm kờ` sơm kòp. Kòn dơ\ 2 lo\ dê kung gơtìp kòp tê jê să sùm sơl. Priă tàm hìu mìng blơi sơnơm, priă piam kòp tàm hìu sơnơm. Broă lơh sa hìu nhă kal ke ngan, bơklao lo\ lơh ală broă kờ` drơng geh tơl piang sào tơl dơ\. Lo\ H’ Duyl Êban đơs: “Kòn a` nam lơi kung tus piam kòp tàm hìu sơnơm, tu\ tus piam là ơm tơn bơh 1 tus 2 nhai, kòn bi kòp den kòn oh kung kòp sơl. Oh ơm tàm hìu rơgai să ngan. Ù tiah ờ geh lơh, 1 nă bơklao jòi sa ròng 3 nă mè mờ kòn a` ơm tàm hìu. Bơklao a` jòi geh ngai lơi sa ngai hơ\”.

Lo\ H’ Tlưc Ayun, kis tàm [òn Tah A, ntum Ea Drơng, kơnhoàl Cư\ Mgar kis kòn đời bơh dềt. Tu\ dờng, lo\ bao mờ deh 1 nă kòn klao. Mơya bơklao lo\ dô g^t tàm tiah lơi, lời is lo\ bal mờ Y Pin, kòn klao nam do neh mờr 3 sơnam mơya kung gam ờ hềt g^t đơs, g^t lòt, mìng b^c 1 bă tiah, `ìm sùm pah dơ\ jòi mè. Sơnđàc kòn, mơya lo\ kung pal pơyoa mờ cau rềp bal tàm [òn kờ` lòt lơh broă ơpah, jòi tơl dơ\ phan sa 2 nă mè mờ kòn. Lo\ H’ Tlưc Ayun đơs: “Tàm hìu mìng gam 2 nă mè mờ kòn. Kòn a` neh mờr tòm 3 sơnam mờ ờ hềt g^t lòt, ờ hềt g^t đơs. Geh dơ\ den a` cèng kòn lòt lơh broă bal, mơya tàm ală ngai do a` pơyoa mờ ală cau rềp tàm [òn bal kờ` lòt lơh broă ơpah. Kung kờ` geh rài kis niam, mơya kung ờ g^t lơh bè lơi, lòt lơh broă ơpah ngai lơi den niam ngai hơ\ mơ”.

Y Kiên mờ Y Pin mìng là 2 tàm uă ngan kòn dềt gơtìp koe\t kơl te geh rài kis kal ke tàm càr Dak Lak. Bu\ lah geh dong kờl bơh ală mpồl lơh broă dong kờl, gơnoar atbồ [òn lơgar, mơya rài kis hìu nhă ală kơnòm dềt do gam kal ke ngan.

Tơngai pa do, ală anih lơh broă sền gàr kơnòm dềt tàm càr bè: kes priă dong kờl kơnòm dềt, mpồl dong kờl cau koe\t kơl te mờ kơnòm dềt kòn đời, mpồl dong kờl sơnơm sơm ba phan bơna ală kơnă… neh pơgồp bal bơyai lơh uă dơ\ lơh broă mùl màl sền gàr, dong kờl kơnòm dềt geh rài kis kal ke, kơnòm dềt kòn đời, koe\t kơl te. Bè tàm nam 2014, kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak neh lam sồr dong kờl mờ phan bal mờ priă geh mờr 10 tơmàn priă, dong kờl reh ờ sa priă ai mờr 100 nă oh gơtìp kòp nùs bơh dềt, pờih mbùng; dong kờl rơlao 600 khà priă bơsram sơlèt mờ kal ke. Bơh nam 2010 tus tu\ do, mpồl dong kờl cau koe\t kơl te mờ kơnòm dềt kòn dời càr Dak Lak neh lam sồr dong kờl geh mờr 15 tấn phe, pà 15 nơm kơnrồ, g^t nđờ rơhiang nơm sur sơntìl ai ală hìu nhă rơ[ah ròng kòn dềt kòn kời, koe\t kơl te geh rài kis kal ke bơsram jăk.

Ală broă dong kờl bơh ală mpồl lơh broă mpồl bơtiàn neh dong kờl ai uă kơnòm dềt sơlèt mờ kal ke, kòp tê jê să, kis tơrgùm bal mờ mpồl bơtiàn. Bu\ lah bè hơ\, khà kơnòm dềt geh dong kờl, dờp bơta kuơ bơh ală broă lơh, rơndăp broă lơh ờ hềt uă mờ broă dong kờl do kung ờ uă jăt mờ broă kờ` mùl màl Mò Nguyễn Thị Vân, kuang atbồ mpồl dong kờl cau koe\t kơl te mờ kơnòm dềt kòn đời càr Dak Lak pà g^t: “A` go\ Đảng, Dà lơgar mờ ală mpồl lơh broă mpồl bơtiàn sền gròi ngan, drơng ngan, mơya mùl màl di lah pơndrờm mờ broă kờ` den kung ờ hềt tơl ngan sơl. Ală mpồl lơh broă, ală cau geh nùs nhơm niam là dong kờl uă ngan, mơya boă dong kờl tu\ do he dê là gam dong kờl ală bơta kờ` mùl màl, sào sa, dà hùc mơ, mờ ờ hềt dong kờl lơh bè lơi kờ` ală cau kal ke geh ròng kis is, bơta do neh geh mơya ờ hềt geh uă. Tu\ do, mpồl bơtiàn he den geh uă mpồl lam sồr ờ mìng geh 1 mpồl lơi. Den tàng, 1 nă cau geh nùs nhơm niam geh bơh 5 tus 7 mpồl lơh broă lam sồr den loh làng là broă dong kờl gơtìp kal ke”.

Càr Dak Lak tu\ do geh mờr 9 rơbô 700 nă kơnòm dềt kòn đời mờ mờr 11 rơbô nă kơnòm dềt koe\t kơl te, kơnòm dềt gơtìp sơnơm khih tàm rài tam lơh, lơh aniai. Tàm hơ\ mìng geh di pơgăp 1 rơbô nă kòn dềt geh mu\t tàm ală hìu ròng siam mờ ală anih sền gàr, dong kờl mpồl bơtiàn. Gam tai, ală kơnòm dềt ndrờm kis tàm hìu nhă tòm tàm ală [òn, tiah sar lơgar ngài mờ geh rài kis kal ke ngan. Den tàng, kờ` ngan geh broă tus bal bơh ală cau tàm mpồl bơtiàn kờ` dong kờl ală kơnòm dềt do geh rài kis niam bơne\ rơlao.

Cau mblàng Ndong Brawl