VOV4.K’ho - Nam do, càr Dak Nông là dùl tàm ală càr geh càr Phú Thọ jà tus bal dơ\ bơyai lơh chu `àng duh khoai bơtau Hùng - chờ hìu duh khoai bơtau Hùng ngai 10/3 jat sră kờp nhai lơgar he dê. Den tàng, sơnđờm bơh mho ngai 19/4, hơ\ là ngai 1/3 jat sră kờp nhai lơgar he dê, mpồl kuang bàng, cau chài càr Dak Nông dê neh lòt gùng, mut lơh dơ\ rê mờ ù tiah dà lơgar ndu gơn rơh.

Mờ uă cau tàm mpồl lơh broă bơh càr Dak Nông dê, ngan là ală cau chài den do là dơ\ sơnrờp geh rê hờ ù tiah bơtau dà lơgar dê, den tàng cau lơi kung gơlơh ngoh rơngăc ngan tàm gùng rê hờ tơngu rơyas.

Tàm gùng lòt, tơl nă cau ndrờm kơp kờ` lơh bè lơi nàng mhar tus Phú Thọ, nàng di mờ bơta kơp kờ` bơh jo\. Kuơ màng, tu\ tus tiah tềl kah yau hìu duh khoai bơtau Hùng den cau lơi kung pơnjờng ngan bơta dờng ơnàng, ù tiah ndu gơnrơh bơh hìu duh khoai ală bơtau Hùng, là ồng git nđờ rbô rài bơh jơi bơtiàn Việt Nam dê.

Ồng Y Bai, kis tàm [òn 3, ntum Trường Xuân, kơnhòal Dak Song yal, “Nam do a` neh 58 sơnam, kơp kờ` 1 dơ\ geh tus còp ù tiah tờm dà lơgar, tơnơ\ uă nam tu\ do neh gơs ngan ngồn. Să tờm a` chờ hờp ngan mờ pơnyờ să ngan tu\ bal mờ làng bol tàm làm gùt ù tiah dà lơgar bơtòm tơr gùm rê hờ do nàng tus bal dơ\ bơyai lơh duh khoai bơtau dà lơgar. Tờm chi geh tơngu, dà geh tô, tơl nă cau lơgar Việt Nam ndrờm pơnyờ să tài geh ồng là bơtau Hùng, geh Bác Hồ kờ` gơboh tề lam. Den tàng rơnàng kòn sau bol he pal kis tam klăc bal, dong kờl bal nàng tă pơgồp jơh bơta pràn he dê, bu\ lah dềt rơhền ngan rlau jơh, bơt bơtàu dà lơgar ngai sơlơ pas sơm, bơtàu tơnguh.”

Kung geh nùs nhơm ngoh rơngăc, ồng K’ Măng, nam do 74 sơnam, ơm tàm [òn N’ jiêng, ntum Dak Nia, [òn drà Gia Nghĩa đơs: “Bu\ lah pal lòt tàm dùl gơl gùng jòng ngan, mơya tu\ tus tàm ù tiah tờm dà lơgar dê, sền mpồl cau bơh làm gùt ù tiah duh hồl tus chu `àng ală bơtau Hùng in, nùs nhơm gơlơh chờ hờp mờ hu^ jơh tơl glar bòl. Geh tus còp, sền go\ tơn ală nùs nhơm ngai rơcang lơh duh khoai bơtau dà lơgar, hơ\ sồng a` git loh rơlau tai bè tơnguh rơyas jơi bơtiàn he dê. Tơnơ\ mờ tu\ rê hờ [òn lơgar, a` geh ai jơh ală bơta neh sền go\, ngan là bơta pơ ìơ să bè ù tiah ndu gơn rơh, bơhìan bơt bơtàu dà lơgar bơh bèp ồng dê nàng yal hìu nhă mờ làng bol tàm [òn in git”.

Jat ồng Cao Thế Bảy, kuang atbồ anih tờm chài rơgơi càr Dak Lak, cau lòt bal tàm mpồl den bơh lồi nam 2014 tu\ càr Dak Nông dờp geh sră jà bơh càr Phú Thọ dê bè broă tus bal dơ\ bơyai lơh duh khoai bơtau Hùng, lơh chờ hìu duh khoai bơtau Hùng nam Ất Mùi 2015 den càr neh geh rơndap broă mùl màl, kờ` rơcang tơl niam ală bơta phan pơdơng duh khoai kung bè ală jơnau đơs crih tamya cèng bơta niam chài rơgơi is bơh làng bol ală kòn cau càr Dak Nông dê nàng tus bal mờ dơ\ lơh chờ.

Mùl màl pơgap mờ do 3 nhai, 5nă cau chài trah mòn rùp tàm càr neh dờp geh kơnòl dờng màng ngan là trah mòn 1 yô gri mờ dơm chi nàng lơh phan pơ dơng. 2 nơm gri mờ dơm chi do jơnhua 2 thơk, geh lơh mờ dơm Du Sam pơgap 400 sơnam, geh trah mòn ală gùng bơka chài rơgơi, ràng tơlik ală bơta niam chài rơgơi pơn rơ ngan càr Dak Nông dê bè rùp N’trang Lơng, rùp ală cau chài gam dròng cing mồng, ngui ală bơta nhơl gùng đơs crih kòn cau.

Bal mờ yô gri trah mờ dơm chi kuơ màng den càr Dak Nông gam pơ dơng pà 1 bòr cing mồng bơh kòn cau M’ Nông dê geh 6 pang, ai tơng go\ nùs nhơm bơh làng bol ală kòn cau Tây Nguyên dê tus mờ ù tiah bơtau dà lơgar. Bal mờ hơ\, càr gam rơcang tai 2 sơlàu ơn phan pơ dong, tàm hơ\ geh bồ sur, mbar klơm, piang prùh tàm ding gle, poac buh, bal mờ ală bơta phan geh pơn rơ bè bùm lô, kơphe, tiêu…

Bal mờ ală bơta phan pơ dơng duh khoai den 46 nă cau chài càr dê gam tus bal ală broă lơh chài rơgơi, yal jơnau tơngit hòi jà bơcri nhơl chờ, tàm hơ\ niam ngan rlau jơh là 2 broă lơh đơs crih tamya ràng tơlik cau nac nhơl chờ, làng bol tàm  [òn dờng Việt Trì mờ tàm Tiah tềl kah yau hìu duh khoai bơtau Hùng. Ală jơnau đơs crih tamya geh tơngume uă ngan là jờngrơ chài rơgơi pơnrơ is bơh kòn bơnus ù tiah Dak Nông.

Bi K’ Ting, dùl nă cau chài pà git “Do là dơ\ sơn rờp ală cau chài bơh càr Dak Nông dê pơn ìơ să geh ràng tơlik ală jơnau đơs crih tamya ai tơng go\ bơta niam chài rơgơi càr Dak Nông dê tus mờ gal ngan nac nhơl chờ kung bè làng bol tàm [òn lơgar tàm ù tiah tờm dà lơgar. Den tàng mờ kơnòl dờng màng bal mờ bơta pơn ìơ să, jơh tơl nă bol a` neh lơh ngan pơlam tàp nàng ràng tơlik niam ală jơnau đơs crih tamya he dê, pơgồp bơnah yal tơngit bơta niam bơh anih prap ơn bơta chài rơgơi càr Dak Nông dê tus mờ nac nhơl chờ làm gùt ù tiah dà lơgar”.

Geh dùl bơta kuơ màng tai là rê mờ ù tiah tờm dà lơgar dơ\ do, càr Dak Nông gam geh dùl anih ràng phan tus bal drà kă bro kờ` yal tơngit, rùp rài bè nhơl chờ, phan kah kir mờ bơta niam chài rơgơi geh pơn rơ càr Dak Nông dê bal mờ ală bơta phan lơh gơs bơh suơn sre geh pơnrơ bè kơphe, tiêu, ca cao, bùm lô.

Mờ gơnuar là nac jà tus bal chờ hìu duh khoai bơtau Hùng den phan bơna mờ càr Dak Nông cèng rê ờ mìng là ală phan pơ dơng duh khoai niam, mờ gam geh bal ală jơnau đơs crih, tamya cèng bềng nùs nhơm bơh ală cau ơm ngài rê còp ù tiah bơtau dà lơgar. Mờ bơta rơcang lài dùl bă niam ngan bè broă lơh kung bè tơngume, ală cau chài kơp kờ` geh pơgồp bơnah lơh gơs cồng nha dơ\ bơyai lơh duh khoai in kung bè gơhòi bơta sền gròi, lời wơl uă jơnau kah kir niam nac nhơl chờ rềp ngài in.

Dơ\ rê wơl mờ ù tiah bơtau dà lơgar bơh mpồl càr Dak Nông dê tàm dơ\ bơyai lơh duh khoai bơtau Hùng nam do ngan ngồn là dùl dơ\ lòt kuơ màng ngan, ờ mìng wèt hờ tơngu rơyas, kah ưn ngài dà kơl hề bèp ồng dê, jờngrơ dà kơl hề bơt bơtàu dà lơgar bơh ală bơtau Hùng dê, ai tơng go\ ơnà “Hùc dà kah tô dà” jơi bơtìan dê, mờ gam pơgồp bơnah tơnguh bơta pơn ìơ să jơi bơtiàn, sơlơ bơtàu tơnguh mpồl tam klac dờng gùt jơi bơtiàn tàm broă lơh bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar mpồl bơtiàn ringbal làng bol lơh tờm.

Cau mblàng K’ Duẩn