VOV4.K’ho - Gơboh, đềt mềr mờ săp ntas đờng, săp đơs crih bal mờ tamya lì kòn cau Thái dê, sùm ờ su\k ơm mờ broă prăp gàr mờ tơnguh niam ală bơta kuơ bơhiàn kòn cau ồng dê, ồng sơnđan la Nông Văn Nhay, kis tàm ntum Mường So, kơnhoàl Phong Thổ, càr Lai Châu. Jơh 60 nam do, mờ nùs nhơm gơboh kờ`, ồng sùm ờ su\k ơm tàm broă lơh đờng tính tẩu kờ` prăp gàr rài tơnơ\ do in. tơnơ\ do là jơnau yal bè ồng Nông Văn Nhay.
Bơh nam 13 sơnam, ồng Nông Văn Nhay neh gi\t pe\ đờng, đơs crih mờ lơh đờng tính tẩu- do là đờng lơh bơh plai nhồng, den tàng sơnđan là đờng nhồng. Bơh gi\t nđờ nam lơh broă tàm gah chài rơ gơi, tus tu\ jơh sơnam lơh broă, ồng kung gam kơlôi sơnơng sùm mờ broă sền gàr mờ bơtàu tơnguh bơta chài rơ gơi kòn cau Thái dê, kung bè jòi prăp gàr geh săp ntas đờng tính tẩu. Jat ồng, nàng pe\ chài đờng kung pal geh bơta chài bơh mè deh. Kuơmàng, dilah deh tàm kơ nhoàl ù tiah mờ hùc dà bơ\ bơh dà croh Mường So dê den bơsram mhar gi\t rlau. Cau bơsram mhar gi\t kung jơh bơh 5 tus 7 nam sơl, nàng gơtùi mòn gơs đờng den tu\ tơngai nàng lơh gơs kung gơ jo\ rlau sơl, pal geh bơta mờng chài, bơta chài gi\t gùng đơs crih pal jak chài ngan hơ\ sồng gơtùi. Ồng Nông Văn Nhay, pà gi\t:“Đờng do geh 3 bơnah, khoá đờng là dùl, nhồng đờng là bàr mờ dơm đờng là pe. Cau Thái kò geh đờng tính tấu là đờng niam ngan rlau jơh”.
Ală nam rềp ndo, tài bơta bơtàu tơnguh bơh lơh sa drà kă bro dê, uă broă lơh chài rơ gơi gơ tờp tàm bòn lơgar den tàng đờng tính tẩu kung gơtìp hiu\ roh hời rơ hời. Ơruh pơnu ờ gam bơsram pe\ đờng, bơsram đơs then ờs mờng bơh yau tai, cau kra kờn ngan gi\t pe\ đờng den dilah kờp kung mìng gam ờ hềt tus bàr pe nă cau sơl. Bơh bơta geh ngan hơ\, nam 2007, ồng Nhay neh dan mờ gơnoar atbồ tiah do pờ ơdu\ bơto ai 20 nă cau in bơh ồng tă is priă tờm nàng bơto. Tus tu\ do, ồng neh pờ geh pe ơdu\ mờ mờr 90 nă cau bơsram. Bal mờ bơto pe\ đờng, ồng gam bơto đơs then, tam ya jơnau bơh yau kòn cau Thái dê bal mờ 32 jơnau tam ya tàm hơ\, pơn rơ ngan là: tam ya đuan, tam ya lì, mờ tam ya chèu…Tàm 11 bòn bơh ntum Mường So dê tu\ do ndrờm geh mpồl đơs crih tam ya bơh kòn cau Thái dê, lơh sùm ală broă lơh đơs crih tam ya, tàm hơ\ broă ngui phan ngui đơs crih ờs mờng bơh yau tàm ơdu\ bơ sram bơh ồng Nhay dê pờ den geh làng bol ngui chài ngan. Ồng Nông Văn Nhay, đơs:“ Ồng deh bèp a` là cau mòn mờ pe\ đờng chài ngan, tơ nơ\ hơ\ bơto yal wơl ai bèp a` in mờ tus să tờm a`. Tu\ do, a` gam bơto yal wơl tai ai kòn sau là kòn bơh kòn klau a` dê tai. Đờng tính tẩu ờ geh phím den tàng kal ke ngan pe\, mơya dilah kờn ngan mờ jơh nùs tai bơsram ngan, den là bơ sram gi\t sơl. Cau lơi ờ kờ` den geh ờ tu\ lơi bơ sram git ờ”.
Bơto pe\ đờng neh kal ke, mơya lơh geh đờng den sơlơ kal ke rlau tai. Tàm Phong Thổ tu\ do, ồng Nhay digơlan là cau dùl nă lơm chài lơh geh đờng tính tẩu mờ tu\ pe\ đờng kơno săp ntas niam ngan, cèng săp ntas bơh ù tiah brê bơ nơm đah tô mat tơngai mu\t dà lơgar dê. Dùl nă cau lơh đờng jak, bal mờ bàr mpàng tê kèr chài gam kờn pal geh tai bơta gi\t wa\ jak tàm gùng đơs crih, uă nam mờng chài pe\ đờng, dilah ờ, den lơh geh đờng mơya tu\ pe\ den săp ntas bơh gơ dê iăt ờ gơtùi ờ geh huềng. Nàng lơh geh đờng niam ngan, broă lơh bơh sơn rờp là pal rơ wah geh ală plai nhồng wil ngan rlau jơh, koh nhồng đờng pal di tơl, kùal kloh jơh tàm dơlam, hơ\ sồng ìs ranh tàm bàr pe ngai. Nhồng đờng, tơr è nhồng đờng kùar 4 trồm nàng gàr săp ntas lơh bè lơi nàng gơ in ndrờm bal. Mat đờng kùar 2 trồm dềt nàng gơ dô săp ntas, sùm geh lơh mờ chi vông. Dơm đờng lơh mờ ală chi lơbơn geh kồs roh uă ngan tu\ jiơ, tồl gơ in bơ`a. Khuă đờng ngui ngke ală rơpu kra dê nàng khuă đờng geh dà jù bơ`a, tu\ kơ\t che đờng nàng geh săp ntas gơ in niam ngan rlau jơh.
Nam do neh 75 sơnam, să ja` neh ờ gam pràn tai uă ngan, ồng Nông Văn Nhay kung gam sùm kơlôi rcăng tài bơh ờ hềt geh cau lơi gơtùi lơh geh đờng tính mờ săp ntas đờng dê gơlơh bè kơno săp ntas bơta chài rơ gơi pơn rơ is bơh kòn cau Thái dê bè ồng gam lơh. Gơ wèt mờ ồng, đờng là cau bơ yô gơboh gơbài ngan, là bơta chài rơ gơi kòn cau Thái dê kung gam gơ geh sùm tàm huềng nùs ồng dê. Jơnau kơ\p kờn dờng ngan rlau jơh bơh ồng dê tu\ do là dờp geh bơta sền gròi uă rlau tai bơh Dà lơgar dê, bơcri priă nàng prăp gàr, bơtàu tơnguh bơta chài rơ gơi kòn cau Thái dê, tàm hơ\ geh đờng tính tẩu; rơnàng ơruh pơnu sền ngăc rlau tus broă brồ guh bơhiàn chài rơ gơi is bơh kòn cau he dê, jòi bàn geh cau mùl màl geh bơta kờn ngan nàng ồng gơtùi bơto yal wơl broă lơh do.
}au mblàng Lơ Mu K’ Yến.
Viết bình luận