VOV4. K’ ho - Làng bol Tây Nguyên gam mu\t tàm kàl tơnhào uă bơta phan tam ờ jo\ tơngai tòm tàm tiah do dê. Bu\ lah bè hơ\, tu\ làng bol ờ thàn chờ tài mu\t tàm kàl tơnhào neh gơtìp ờ su\k ơm ngòt ờ geh khà priă mờ broă pơlòng ờ di pal bơh ală bơta phan geh lơh ndrờm bal blơi bơh lơgar Lo. Ală bơta ờ di pal bè khà priă, bal mờ phan geh ờ ndrờm bal tàm broă tăc phan mờ lơgar bơdìh mờ anih kă bro tàm lơgar, lơh làng bol gơtìp hoàc huơr, tàm tu\ uă cau ngui sa ờ geh dờp bơta kuơ.

Hìu bơnhă mò Lê Thị Bé Hai, tàm bòn 4, ntum Ia Rvê, kơnhoàl Ea Súp, tam 4 lồ bùm blàng. Ală nam lài, kờp bal tơl lồ bùm blàng lơh geh bơh 10 tus 12 tấn bùm, tăc mờ khà priă bơh 4 rbô tus 4400 đong dùl ki\ bùm ranh. Mơya, nam do, tài bơh trồ tiah ờ niam ngan, bùm blàng cruăn ờ dờng, tơl lồ mìng lơh geh bơh 6 tus 7 tấn bùm, gơmù mờr gùl dơ\ pơndrờm mờ kàl lơh bùm lài. Ờ mìng bùm lơh ờ geh uă lơm, mờ khà priă bùm blàng nam do tăc kung gơmù uă ngan sơl, mìng gam pơgăp bơh 3 rbô 500 đong tus 3800 đong dùl ki\ lơm. Bùm lơh geh ờ uă, mờ tăc den khà priă gơmù uă ngan tai neh lơh hìu bơnhă mò Hai ờ suk mờ kơlôi rcăng uă ngan. Mò muăt jrùm đơs bè do:“ Nam do tìp trồ tiah ờ niam bơh tu\ pa tam tơn, den trồ tiah ờ geh niam bè jơnau he kơ\p kờn. Trồ tiah neh ờ niam bùm lơh geh ờ uă mờ khà priă den gơmù tai uă ngan sơl. Lòt lùp ală bòn ndai, den kung mìng là 3800 đong, 3700 đong kàr hơ\ lơm. Den khà priă kung ờ geh di bè jơnau he kơ\p kờn sơl, pơndrờm mờ ală nam, den nam do bùm lơh geh ờ uă mờ khà priă den kung gơmù uă ngan sơl”.

Ờ mìng is hìu bơnhă mò Bé Hai dê lơm ờ, mờ nam do, jơnau bùm blàng lơh ờ geh uă gơlik geh uă ngan tàm ntum tiah nhàr lơgar Ia Rvê. Jăt ồng Vũ Văn Ninh, la cau mờng lòt blơi bùm blàng tàm tiah do, pà gi\t, geh uă ngan jơnau lơh bùm blàng tăc gơmù khà priă uă, tàm hơ\ geh broă pal pơndiang phan di bơta kơ` jơ\ bơh rơndeh dê. Ală nam lài, kờp bal dùl nơm rơndeh gơtùi pơndiang tus 30 tấn bùm blàng halà uă rlau, mơya tu\ do, tài bơh ătbồ bơta pơndiang kơ` jơ\ phan tàm rơndeh, den tàng rơndeh bơh ồng dê mìng geh ai pơndiang bơh 10 tus 12 tấn bùm lơm. Khà dơ\ lòt rê uă dơ\, priă tă gơbàn uă tai, den tàng pal tơr mù khà priă blơi nàng bơsir wơl.“ Đơs bal làng bol nam do, lơh bùm den khà priă ờ geh uă bè ală nam, phơng sih den khà priă jơnhoa ngan, khà priă lơh gơs bùm blàng den gơmù. Bol a` là cau kă phan lòi blơi phan, den kờn ngan blơi mờ khà priă jơnhoa, mơya tài bơh ală bơta, ngan là tài bơh rơndeh rơndồ. Tu\ do, dà lơgar hơ\ sồng gơnuar atbồ ală tiah kơria` ờ ai pơndiang kơ` jơ\ rlau ir mờ bơta ai gơnuar, den tàng oh mi lòt pơndiang phan pal pơndiang di bơta kơ` jơ\. Pơndiang di bơta kơ` jơ\ den ngan ngồn khà priă pơndiang phan pal tơnguh tai. Mờ khà priă pơndiang gơguh tai, lơh bol a` pal blơi tơr mù wơl bơh làng bol dê”.

Kàl lơh bùm blàng pa do, ntum Ia Rvê, kơ nhoàl Ea Súp, tam rlau 1 rbô 830 lồ. Do là phan lơh geh priă jền uă ngan tus mờ cau lơh broă sa tàm ntum Ia Rvê tiah nhàr lơgar tiah sar lơgar ngài do. Mơya, tài bơh trồ tiah ờ niam, bal mờ bơta gùng lòt kal ke, cau kă phan đơs là pal pơndiang di bơta kơ` jơ\, bơklơn khà priă bùm blàng gơmù lơyah, lơh cau lơh broă sa tàm do sùm neh kal ke tu\ do sơlơ kal ke rlau tai.

………………………….

Ai tàm càr Lâm Đồng, cau tam bùm tơi tàm Dà Làc ờ hềt thàn chờ hờp mờ kàl lơh geh bùm uă ngan mờ tăc den khà priă kung jơnhoa sơl, den pal ko\ng mờ bơta lơh aniai bơh bùm tơi lơgar Lo dê. Jơnau pal đơs ngan là, bùm tơi lơgar Lo geh cau kă phan blơi mờ tơmu\t tàm lơgar he mờ rơlăc rơliang ngan lơh pơr lồm gơs bùm tơi Dà Làc, tăc mờ khà priă lơyah, lơh aniai tus măt kă bro bùm tơi Dà Làc dê mờ lơh pơr lồm cau ngui sa. Ồng Nguyễn Văn Sơn, la dùl nă cau tam bùm tơi jo\ nam tàm ntum Xuân Thọ, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng chờ hờp pà gi\t: Kàl lơh bùm tơi nam do, hìu bơnhă tam 3 sàu, neh thàn tơnhàu mờ tăc jơh mờ ală cau kă phan mờ khà priă 15 rbô đong dùl ki\, do là khà priă jơnhoa ngan rlau jơh bơh bùm tơi lơh di kàl tàm 3 nam rềp ndo. Mờ cồng nha lơh geh 4 tấn dùl sàu, tơ nơ\ tu\ kờp jơh priă tă lơh, kàl lơh bùm tơi do, hìu bơnhă ồng geh cồng rlau 120 tơlăc. Ồng Sơn kung pà gi\t, kơ nờm hìu bơnhă di tu\ tơnhàu mờ tăc mhar tơn, dilah lời jo\ tus tu\ jơ do, den khà priă gơ lơyah rlau uă ngan, tài bơh bùm tơi lơgar Lo gam sơnđờm geh jun tus Dà Làc.“ Lài do di pơgăp dùl nhai den bùm tơi geh tăc tus bàr jơ\t nđờ rbô đong dùl ki\, tơ nơ\ hơ\ gơmù tus gam 17 rbô đong hơ\ sồng gơmù gam 15 rbô đong dùl ki\. Tu\ bùm tơi lơgar Lo ờ hềt tơmu\t tus den bùm tơi tàm do khà priă gam jơnhoa, bùm tơi lơgar Lo mờ jun tus tàm do den là gơmù tơn khà priă uă ngan. Cau blơi bùm tơi lơgar Lo jun tus tàm do, trum mờ ù pơr hê đơs pơr lồm là bùm tơi Dà Làc, tơ nơ\ hơ\ cèng tăc mờ khà priă bè ờs. Pơnyơu bè bùm tơi he dê khà priă 12 rbô halà 14 rbô đong dùl ki\, den cau kung tăc bè hơ\ sơl. Tàm tu\ bùm tơi lơgar Lo tơmu\t tus tàm do den khà priă ờ go\ geh tăc kàr hơ\ ờ”.

Tu\ do, bùm tơi Dà Làc geh ală cau kă phan blơi tơn tàm sươn mờ khà priă 12 rbô đong dùl ki\, gơmù rlau 3 rbô đong pơndrờm mờ poh lài. Ồng Nguyễn Đức Trung kuang atbồ Mpồl cau lơh broă sa ntum Xuân Thọ, [òn dờng Dà Làc pà gi\t: Mờ khà priă do, cau lơh broă sa kung gam geh priă cồng sơl, mơya dilah bùm tơi lơgar Lo pơn jăt tai blơi tơmu\t tus Dà Làc bal mờ khà uă, tơ nơ\ hơ\ trum mờ ù pơr hê, lơh pơr lồm măt bùm tơi Dà Làc mờ tăc tàm drà den khà priă bùm tơi Dà Làc digơlan pơn jăt tai gơmù uă. Ồng Nguyễn Đức Trung, đơs:“ Tu\ do, ờ uă cau lơh broă sa kung yal là bùm tơi lơgar Lo ur ar jun tơmu\t tàm do mờ ờ uă cau kă phan kung ai ù rê khi trum, tơ nơ\ hơ\ tàm bơrlu\ bal mờ mat kă bro bùm tơi Dà Làc dê. Kơ\p kờn ngan ală anih lơh broă geh gơnuar kung bè mpồl ătbồ drà kă bro bol he kung pal gròi sền kràn broă do, nàng sền gàr măt phan kă bro kung bè bơta kuơ, mờ gơnuar kuơ bơh cau lơh broă sa dê tàm tiah lơh sa Dà Làc do”.

Broă blơi tơmu\t ur ar bùm tơi lơgar Lo tus tàm Dà Làc, hơ\ sồng blơ\ blăc ngan lơh gơs bùm tơi Dà Làc, mờ tăc mờ khà priă lơyah, ờ mìng lơh sơrlu\ sơrlă drà kă bro, mờ do là broă lơh pơr lồm cau ngui sa, lơh aniai uă ngan tus măt kă bro bùm tơi Dà Làc. Bơta do neh gơlik geh tàm tơngai jo\ jòng mơya anih lơh broă geh gơnuar kung gam ờ hềt kơria` mờ lơh glài sơl.

                                                }au mblàng Lơ Mu K’ Yến.