Dùl nhai do, tàm dòr bơnơm gơwèt thôn 16/5, sàh Đăk Pék, càr Quảng Ngãi, git nđờ jơ̆t nă kwang bàng, cau ling bal mờ mpồl ơruh pơnu mờ làng bol gam lơh ngan tờ tơl tăp ù. Broă geh lơh mờ tê tàm ù tiah kơh bơnơm, ù lŭ geh bơrlŭ bal mờ ală dơ̆ trồ mìu sùm.

Ngai 29 nhai 7, mpồl lơh broă geh gơnoar jòi gŏ ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng sơnrờp ngan tàm tiah dòr bơnơm hờ đah ma Ƀlàng tơ̆p ƀồc Cau ling chơ̆t màng Đăk Glei, gơwèt thôn 16/5. Ƀồc ơm hờ bơdìh ƀlàng tơ̆p ƀồc, jrô pơgăp 80 phơng, geh klơm mờ yun mờ ơm pơrgan dòr bơnơm. Tus ngai 10 nhai 8, kung tàm tiah do geh 10 ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng geh rồ tơrgùm. Bal mờ ƀồc ntìng là uă phan lời wơl bè khŏ biài, bơđong dà, che bŭt, plai ào; ờ uă ƀồc geh tơ̆p mờ toal tăng, ào mìu ha là biài ju.

Dùl tàm ală cau yal nàng mpồl lơh broă geh gơnoar in là ồng Bùi Đình Lai, cau ling yau tàm thôn 16/5. Ồng bơh càr Quảng Ngãi lài do tus tàm tiah do bơh nam 1980 mờ geh rơlao 40 nam kis tàm tiah Đăk Pék. Tàm pơgăp nam 2000, tàm tơngai lơh gùng Hồ Chí Minh, tiah ƀòn ơm kis jăt gah gùng gơtìp sờr ntrờn, ồng Lai ntrờn tus tàm tiah hìu sền gàr ƀồc, Ƀàng tơ̆p ƀồc cau ling chơ̆t màng Đăk Glei nàng ơm kis. Tàm do, ồng neh geh tŭ gŏ ală tềl geh pin là ƀồc cau ling, ờ uă tiah gam geh toah tăng, ào mìu cau ling. Tài ờ hềt geh tơl phan nàng sền, đal git, ồng kah ală tiah do.

Rơlao 20 nam tơnơ̆, tŭ sàh lơh broă lơh “Broă lơh dờng 500 ngai mang lơh pràn tàm broă lơh jòi rồ, tơrgùm mờ đal git măt ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng”, ală jơnau kah hơ̆ geh ồng Bùi Đình Lai yal wơl nàng mpồl ling tàm sàh do in: “Pa do, tàm broă lơh Ưn ngài cau ling chơ̆t màng 500 ngai mang, oh mi geh tus lùp den añ yal, đal git hơ̆ là ƀồc cau ling chơ̆t màng den cèng rê tus tàm ƀlàng tơ̆p ƀồc. Tơnơ̆ mờ hơ̆ bơh broă đal sền nàng jòi cau pròc mhàm. Di lah geh cau pròc mhàm den cau tus dờp, bè hơ̆ là gam niam ngan”.

Ờ mìng ồng Lai, uă cau ling yau neh geh tŭ tus wơl tàm tiah tam lơh Đăk Pék kung yal bè ală dơ̆ tam lơh gơlik geh tàm do nam 1972. Jăt ală jơnau geh prăp tàm uă nam, tam lơh geh bơyai lơh cui rơcai ngan, uă kwang bàng, cau ling, tàm hơ̆ geh cau ling đặc công mờ cau ling Sư đoàn 320 neh phi să. Geh ờ uă cau geh làng bol tơ̆p tơnơ̆ mờ tam lơh.

Cau ling yau Trần Duy Liễu pà git: Tàm tơngai tus bal bơ̆t bơtàu tiah Ƀlàng tơ̆p ƀồc Cau ling chơ̆t màng tàm pơgăp nam 1988-1990, ồng neh geh tŭ gŏ dùl ƀồc ntìng geh klơm tàm yun, geh chi cau ling. Tŭ hơ̆, tài ờ git yal anih lơh broă lơi in, ồng neh ntrờn ƀồc ntìng tàm pơgăp 15 thơ̆k hơ̆ sồng tơ̆p wơl. Tŭ git sàh lơh jăt broă lơh “Broă lơh dờng 500 ngai mang, ồng Liễu yal nàng Mpồl Đơng lam Ling klàng sàh in mờ tus tơn sền tiah geh pin. Tàm tiah do, mpồl lơh broă ờ hềt jòi gŏ ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng lơi mờ ồng neh ntrờn nàng tơ̆p, mơya gŏ ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng ndai. Jơnau yal pơn jăt tai geh jòi sền, đal git tàm ală tiah gùt dar.

Trung tá Nông Việt Dũng, Mpồl Đơng lam Ling klàng sàh Đăk Pék pà git, bơh taàm sơnrờp broă lơh do, sàh neh lơh geh broă rơndăp lơh, gùng dà broă lơh nàng ai mpồl ling, phan lơh broă. Jơnau yal geh cau ling yau mờ làng bol yal geh dờp, tàm pơn drờm, dang che tiah lài mờ tŭ bơyai lơh tờ rồ nàng jòi: “Ală bơto ƀồc geh tơ̆p den geh ƀồc ngài tàm 1 thơ̆k, geh ƀồc ngài tàm 2 thơ̆k, jăt tơl tăp guh jăt dòr bơnơm. Tơnơ̆ mờ tŭ rồ geh ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng sơnrờp ngan tàm sàh, hơ̆ là dùl bơta chờ, chờ hờp ngan bơh kwang bàng, cau ling tàm Mpồl Đơng lam Ling klàng sàh dê tàm broă jòi rồ, tơrgùm. Bol añ ngoh gơngăc ngan tŭ broă lơh bơh bol añ dê neh ai tơngŏ jơnau ưn ngài gơwèt mờ ală cau khin cha jăk chài chơ̆t màng, neh tam lơh, phi să tàm sàh”.

Broă jòi rồ geh bơyai lơh tàm bơta trồ tiah ờ niam. Bơh ngai 29 nhai 7 tus ngai 10 nhai 8, tàm tiah sàh Đăk Pék geh di pơgăp 6 ngai trồ mìu. Kwang bàng, cau ling pal dang toal tang, soh ào mìu, dang jun nàng sền gàr tiah tờ rồ. Tơnơ̆ mờ tŭ rồ geh, ală ƀồc ntìng geh cèng rê tàm hìu kơ̆p nàng prăp gàr. Mpồl Đơng lam Ling klàng càr Quảng Ngãi ai mẫu ADN gơwèt mờ 10 ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng nàng drơng tàm broă đal git măt.

Ngai 14 nhai 8, 10 ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng geh tơ̆p tàm Ƀlàng tơ̆p ƀồc Cau ling chơ̆t màng Đăk Glei. Tŭ mpồl cèng ală bi rê tơ̆p, geh gal ngan làng bol tàm sàh ntào bàr đah gùng, cèng bal bồng bi nàng tơngăc. Thượng tá Blong Nhâm, Đơng lam bồ Mpồl Đơng lam Ling klàng sàh Đăk Pék pà git, sàh gam 5 tiah neh git đal gam pơn jăt tai jòi rồ ƀồc ntìng cau ling chơ̆t màng. “Bol añ gam 5 tiah jăt mờ jơnau geh ai bơh Mpồl Sồr lơh 515 mờ jơnau ai geh ală cau ling yau yal tơnơ̆ mờ tŭ neh lòt sền tàm ală tiah. Tŭ do, bol añ neh bơyai jòi sền ƀồm nền tàm jơh ală tiah do. Tàm broă lơh, trồ tiah mìu càl sùm den tàng broă lơh kung tìp uă kal ke. Pơn jăt tai lơh pràn ngan rơlao tai, tơrgùm tàm ală tiah pa do Mpồl Sồr lơh 515 neh lam sền tàm mùl màl”.

Tŭ do, sàh Đăk Pék pơn jăt tai lam làng bol, cau ling yau mờ cau sền gŏ rài lài do yal tai jơnau tơngit bè ală tiah geh pin geh bơtô ƀồc cau ling chơ̆t màng. Ală jơnau yal pa rơ̆p geh đal git, tàm pơn drờm mờ dang che nàng drơng tàm broă jòi. Rơlao nggùl rài do, ală bă brê, gùng lòt, suơn mìr tàm Đăk Pék neh uă dơ̆ tam gơl. Jơnau kah bơh cau sền gŏ bal mờ tềl tơngŏ gam tai tàm tiah ù là ală bơta tơngŏ kwơ màng. Tềng đăp kung gam ală tiah pal sền, ală jơnau ờ hềt geh jơnau mblàng mờ ală hìu nhă kung gam kơ̆p dùl jơnau yal tơnơ̆ mờ git nđờ jơ̆t nam. Ồng Lê Viết Nam, Bí thư Đảng ủy sàh Đăk Pék, càr Quảng Ngãi đơs jơnau lơh ngan: “Di lah ală jơnau yal lơi den jơh ală cau tàm Mpồl Sồr lơh kung bè ală anih lơh broă geh gơnoar, tàm hơ̆ uă ngan là mpồl lơh broă tờm, pal nggui wơl nàng mblàng, sền wơl nền nòn mờ geh broă rơndăp lơh nàng jòi. Nùs nhơm dê là lơh ngan, jòi tàm tiah lơi den pal jòi nền nòn, mùl màl, wàng se mờ lơh bañ gơtìp gơlời tiah lơi den hơ̆ sồng jòi geh”.