Broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa tàm càr Dak Lak gam geh làng bol tàm uă [òn dờp bal lơh, tàm hơ\ geh bal làng bol jăt yàng bàp tàm ală hìu yàng. Nùs nhơm ring bal làng bol mờ gơnoar atbồ neh bơ\t bơtàu muh mat [òn lơgar sơlơ ngai sơlơ niam bơne\, tàm hơ\ kuơ màng ngan là broă tus bal bơh làng bol dê tàm broă lơh gùng lòt tàm [òn. Jơnau cih bơh cau ai tơng^t jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên dê tàm ntum Hoà Hiệp, kơnhoàl Cư\ Kuin, càr Dak Lak, do là ntum geh tus 88% khà kờp làng bol jăt yàng bàp.
Gùng lòt gơl sồ 3, [òn Kim Phát, ntum Hòa Hiệp pa tuh bêtông rlau 1 nhai do. Gùng ơnàng 4 thơk, jòng mờr 300 thơk, la cồng nha tă pơ gồp bơh làng bol dê nàng blơi bràs, lu\, ai is ù, ngai lơh broă, anih duh broă làng bol ntum mìng dong kờl 120 ki\ sơmang mờ 45 rbô priă nàng cò tơnring 1 thơk gùng. Geh gùng lòt pa, tơl nơm hìu lơh ìs rơ bòng dà, hơ\ sồng lơh pơng gàr tai, muh mat bòn lơgar bè neh tam gơl pa. Nùs nhơm wă rò ngai Noel nam do bè hơ\ mờ kung chờ hờp rlau. Mò Trần Thị Kim Vân, cau jat yàng bàp hìu yàng Kim Phát đơs:“ Gùng lòt tàm bòn niam bè do den cau lơi kung chờ hờp. Chờ hờp là tài neh git nđờ nam do bloh, kung mìng kơp kờ` geh gùng lòt niam bè do. Tu\ mờ geh kơrnuat geh lơh bè do, den cau lơi kung kờ` lơh sơ lơ gờ` sơ lơ niam. Den tàng tu\ sơn đờm mut lơh den gal ngan cau tus bal. Chờ hờp Noel mờ geh gùng lòt niam bè do den ngan là pal crăp đèng uă rlau.”
Nam do, [òn Kim Phát neh lơh mờr 1 rbô 300 thơk gùng. Cồng nha do geh bơta jơh nùs tă pơ gồp bơh làng bol jat yàng bàp dê. Ală hìu nhă ơm tềng mat gùng tơn den tă pơ gồp bơh 900 rbô tus 1 tơlak priă, ală hìu nhă ơm ngài rlau den tă pơ gồp bơh 5 tus 600 rbô. Ồng Nguyễn Hồng Khanh kuang atbồ đơng lam Đảng [òn Kim Phát pà git:“ Bơh sơn rờp den geh uă hìu nhă ờ pin dờn là khi tă pơ gồp, mơya ngòt broă lơh tus ờ thàn, lơh ờ gơs, den làng bol kung ờ suk ngan. Mơya tơ nơ\ mờ tu\ lơh tơr lòng 1, 2 gơl gùng, den go\ cồng nha ngan ngồn, mờ go\ bơta tă pơ gồp làng bol dê kung jat bè bơta kơp kờ`, den tàng khi neh ringbal ngan. Tàm hơ\, bol a` kung ai ù tàm gơl gùng sồ 4, jòng pơgap 1 kơi sồ, gơl gùng do geh 54 hìu nhă làng bol ndrờm ai is ù nàng lơh gùng. Hìu nhă ai is ù uă ngan rlau jơh là 180 thơk vuông, jòng ngan rlau jơh là bơh 30 tus 40 thơk.”
Ồng Vũ Văn Mạnh gơnoar atbồ mpồl duh broă yàng bàp hùi yàng Kim Phát pà git, làng bol kờ` broă lơh gùng jat bơta kờ` is khi dê:“ Bàp yàng kung bè jơh tơl nă cau jat yàng bàp chờ hờp ngan, lơh broă bal mờ gơnoar atbồ ntum, bòn, lơh gùng song, lơh rơ bòng dà jat di mờ rơndap broă bơh gơnuar atbồ tàm bòn lơgar kung bè hìu yàng neh yal. Ờ duh pal tơm priă ai ù, ờ geh lah yă, ờ duh pal geh bơta lơi, bè hơ\ mờ lơh lơm gơ dê.”
Ntum Hòa Hiệp geh 3 hìu yàng mờ 1 jơi nòi jat yàng bàp, mờr 88% khà cau jat yàng bàp. Geh bơta ringbal bơh cau jat yàng dê, bơta tus bal jơh nùs bơh ală cau kơ đơng yàng, cau duh broă yàng, den tàng broă lơh gùng lòt, bơt bơtàu bòn lơgar pa tàm ală bòn jat yàng bàp geh lơh mhar ngan. Bè tàm [òn Đông Sơn, bulah tàm do ù tiah kơh bơnơm, rài kis làng bol kal ke rlau mờ ală bòn ndai tàm ntum Hòa Hiệp, mơya tàm nam do kung neh lơh geh rlau 1 rbô thơk gùng bê tông, ồng Nguyễn Gia Cao gơnoar atbồ mpồl duh broă jat yàng bàp [òn Đông Sơn pà git: “Tu\ do dà lơgar pa sền gròi ai lơh gùng bêtông den làng bol chờ hờp ngan, tă pơ gồp 100%. Bă ù dà lơgar ai mìng ơnàng 3 thơk, lơut 14 phơng, mờ ù tiah tàm [òn Đông Sơn den sùm gơtìp ngơr bam, mờ làng bol ơm kis kung gal, dilah lơh 3 thơk den hat ir. Den tàng mpồl atbồ is, bàp yàng, mpồl duh broă cau jat yàng bàp bòn bol a` neh cribơyai, lơh ơnàng 4 thơk, lơut 2 phơng tai là gơs 16 phơng. Bol a` lam sồr làng làng bol tă pơ gồp uă rlau, tă pơ gồp tai den làng bol kung ringbal.”
Là ntum lam lài bơt bơtàu bòn lơgar pa kơnhòal }ư\ Kuin dê, tus tu\ do, Hòa Hiệp neh lơh jơh 16 tàm khà 19 broa\ lơh [òn lơgar pa. tàm hơ\ broă tơmù khà hìu nhă rơbah ntum dê lơh jơh gờ`, tu\ do mìng gam ờ hềt tus 7%, khà tơl bè bơtàu tơnguh gùng lòt kung lơh geh cồng nha niam, tu\ lơh geh mờr 7 kơi sồ gùng bêtông, mơkung sền gàr niam ală gơl gùng do, ờ ai rơndeh dờng ir, rơndeh pơndiang kơn jơ\ ir lòt rê. Ồng Đỗ Kim Sơn kuang jat jơng atbồ anih duh broă làng bol ntum Hòa Hiệp pà git, cồng nha do gơtùi lơh geh là kơ nơờ geh bơta ringbal uă đah gơnoar atbồ, ală mpồl bal, ală mpồl duh broă jat yàng bàp mờ cau jat yàng bàp tàm ală jơi nòi jat yàng:“ Broă lơh pơ gồp bal đah ală cau kơ đơng yàng, cau duh broă yàng, làng bol jat yàng bàp mờ mpồl Đảng, mpồl duh broă ala mat làng bol, anih duh broă làng bol, gah tề lam gùng dră bal niam ngan, rềp mềr ngan. Broă lơh bơt bơtàu bòn lơgar pa den làng bol đal git, làng bol là cau tờm mờ làng bol geh dờp kuơ. mờ ală bàp yàng, ală mpồl duh broă yàng, jơi nòi jat yàng den lơh jat jơh nùs ngan. Tềng đăp bơta đơng lam bơh mpồl Đảng tàm [òn, mpồl duh broă bơtàu tơnguh bòn pơ gồp bal mờ mpồl duh broă jat yàng bàp nàng lam sồr lơh.”
Jơnau kờ` bơh ntum Hòa Hiệp dê là lơh geh jơh 19 khà bơt bơtàu bòn lơgar pa tàm nam 2015. Mờ bơta ringbal bơh mpồl Đảng, gơnoar atbồ tàm bòn lơgar mờ làng bol jat yàng, cau kơ đơng yàng, cau duh broă yàng tàm do, muh mat bòn lơgar ntum Hòa Hiệp dê ngai sơ lơ tam gơl. Hơ\ kung là bơta kơp kờ` bơh làng bol dê tơ nơ\ git nđờ jơt nam ơm kis, lơh broă tàm do.
}au mblàng K’ Duẩn
Viết bình luận