VOV4.K’ho – Broă lơh bal đah hìu làng bol lơh kơphê kơ\ kơl jăp tàm càr Dak Lak neh lơh geh cồng nha bơh sơnrờp. Broă lơh do neh ngai sơlơ lơh tam gơl bơhiàn mờng quèng lơh kơphê lài do, dong làng bol lơh broă sa đòm jat mờ ngui bơta jak chài pa tàm broă lơh sa, tềm pềr priă jền bơcri lơh bơh sơnrờp, tơnguh jơnhoa khà priă phan bơna. Bơh hơ\ lơh geh bơta phan kơphê niam bơkah ngan, đơs tờm bơngă bơh kơphê Buôn Ma Thuột dê tàm drà.

Pa crơng gơs di rlau 1 nam, Mpồl tam klac bal lơh broă sa sươn sre lơh kơphê kơ\ kơl jăp Ea Kmat, tàm ntum Hoà Đông, kơnhoàl Krông Pach geh mờr 100 nă cau mu\t lơh broă bal tàm mpồl, jơh ală là làng bol kòn cau mờ kờp jơh bă ù tam kơphê là 140 lồ.

Broă crơng gơs Mpồl tam klac bal geh bơh jơnau kờn bơh ală cau tàm mpồl dê tàm broă tàm yal tơngi\t bal bơta jak chài măy mok, dong kờl bal bè priă, sơntìl, phơng sih, sơnơm sền gàr phan tam mờ kă bro phan bơna. Mpồl tam klac bal bơtàu tơnguh kơphê kơ\ kơl jăp Ea Kmat neh lơh mat phan kă bro mờ geh Mpồl mat phan kă bro Ring bal dunia (FairTrade) pà sră cơng tàng lơh kơphê kơ\ kơl jăp.

Ồng Lê Văn Đường, ơm tàm [òn Tân Đông, ntum Ea Kênh, kơnhoàl Krông Pach, pà gi\t: Bơh tu\ tus bal lơh broă tàm Mpồl tam klac bal, ồng geh cau bơto pơlam, yal tơngi\t bal uă bơta mờng jak chài ngan tàm broă lơh kơphê. Bè: Tuh dà tềm pềr, ngui phan geh is nàng rcang sơndră tu kòp lơh aniai, ơn phơng dipal mờ di tơngai. Kơnờm bè hơ\ mờ cồng nha lơh geh kơphê bơh hìu bơnhă ồng dê ngai sơlơ geh uă ngan rlau. “Lài do, ờ hềt lơh broă bal tàm mpồl tam klac bal den lơh kơphê jat broă lơh tàm đòm jat gơ\p lơh bu ba, den tàng cồng nha lơh geh tàm tơngai hơ\ là kờp bal mìng pơgăp 2 tấn tàm dùl lồ. Ai tu\ do, bè nam pa do geh rlau 3 tấn mờ nggùl, nam lài den lơh geh rlau 4 tấn 2 kơphê gar”.

Ồng Lê Văn Đường tàm kơnhoàl Krông Pack lơh broă bal tàm Mpồl lơh sa bal kơphê kơ\ kơl jăp

Mờ jơnau kờn tơnguh tai khà priă phan bơna kơphê, tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ kă bro ai cau tam kơphê in, nam 2011, mờr 50 hìu làng bol tàm ntum Ea Kiết, kơnhoàl Cư\ Mgar, càr Dak Lak neh crơng gơs Mpồl lơh sa bal lơh broă sa sươn sre drơng broă ala ring bal Ea Kiết. Kơnờm lơh jat ală tơl khà tam kơphê jak chài bơh dunia dê, bè: ơn phơng, [ồm sơnơm, klah ntê, lơh nsrum nha di niam; pik tơnhàu plai kơphê dum pal dum mờr jơh tàm tờm…phan bơna kơphê bơh mpồl tam klac bal do dê geh FairTrade pà sră cơng tàng, den tàng khà priă tăc kung jơnhoa rlau tàm drà bơh 2500 đong tus 3000 đong dùl ki\. Priă lơh geh bơh ală cau tàm mpồl do dê geh tơnguh tai bơh 10 tus 20 tơlak priă pah nam.

Mpồl lơh sa bal lơh broă geh cồng nha, geh ngai sơlơ uă ngan cau mu\t lơh broă bal tàm mpồl; tus tu\ do neh geh mờr 100 nă cau, mờ kờp jơh kơphê là rlau 180 lồ, gơguh rlau bàr dơ\ pơndrờm mờ ngai sơnrờp pa crơng gơs. Ồng Nguyễn Văn Phúc atbồ Mpồl lơh sa bal pà gi\t: “Pah nam gơ wèt mờ broă lơh kơphê kơ\ kơl jăp den Mpồl lơh sa bal bơyai lơh bơto pơlam yal tơngi\t bơh 3 tus 4 dơ\ ai làng bol tàm mpồl in bè bơta jak chài, ờdo ờdă kloh niam phan sa, ờdo ờdă lơh broă nàng khi in gi\t wa\. Kuơmàng gơ wèt mờ tơl hìu den pah nhai geh broă rơndăp lơh loh làng ai tơl mpồl lơh sa in, mblàng yal làng bol in gi\t bè broă lơh bơtàu tơnguh kơphê kơ\ kơl jăp lơh geh bơta niam bơkah phan bơna uă rlau”.

Ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam còp Mpồl lơh sa bal Ea Kiết, càr Dak Lak

Dak Lak tu\ do geh bă ù tam kơphê dờng ngan rlau jơh tàm gùt lơgar mờ rlau 200 rbô lồ, mơya jơh ală là lơh sa dềt, rah rài ờ kơ\ kơl jăp. Mu\t lơh rơndăp broă lơh bơtàu tơnguh kơphê kơ\ kơl jăp tơngai bơh nam 2008 tus nam 2015 mờ wèt tus nam 2020, gah lơh broă geh gơnoar tàm càr Dak Lak neh kờp sền, rơndăp wơl ù tiah sơnio pơlam anih lơh kơphê Buôn Ma Thuột mờ bă ù pơgăp 80 rbô lồ nàng bơtàu tơnguh jat broă lơh kơ\ kơl jăp mờ geh mat phan kă bro, anih lơh loh làng.

Bal mờ hơ\, càr geh broă dong kờl lơh geh bơta lơh bal “4 hìu” tàm bơtàu rơnguh kơphê kơ\ kơl jăp, tàm hơ\, sền dờng màng tàm bơta gơ rềng đah cau lơh broă sa mờ mpồl lơh sa kă bro. Tus tu\ do, gùt càr neh geh rlau 132 mpồl lơh sa bal mờ mpồl tam klac lơh bal mờ ală mpồl lơh sa kă bro lơh kơphê kơ\ kơl jăp, mờ kờp jơh kơphê là mờr 4500 lồ. Ồng Huỳnh Quốc Thích kuang jat jơng atbồ Gah Lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Dak Lak, pà gi\t: “Bơdìh mờ ală broă lơh bơh gơnoar atbồ lơgar dê, Dak Lak kung neh geh uă broă dong kờl ai mpồl lơh sa kă bro in bơcri priă tàm broă lơh sa sươn sre, [òn lơgar, mờ cau lơh broă sa. Bơh hơ\, Dak Lak lơh geh tơl ală bơta dong kờl ai ală mpồl lơh sa kă bro in lơh broă tàm ù tiah càr kuơmàng là ală mpồl lơh sa kă bro geh priă FDI geh tơl pràn tus bal blơi kơphê uă den lơh bal mờ cau lơh broă sa nàng crơng gơs mpồl tam klac bal kung bè ală broă lơh kơphê geh sră cơng tàng nàng bơtòm tơrgùm wơl cau lơh broă sa. Dùl broă lơh ngai sơlơ wèt tus kơ\ kơl jăp rlau tus mờ tam, kă bro kơphê hơ\ là ală mpồl lơh sa bal”.

Broă crơng gơs ală mpồl tam klac lơh bal mờ mpồl lơh sa bal lơh kơphê kơ\ kơl jăp tàm càr Dak Lak bơh sơnrờp neh lơh geh cồng nha loh làng. Bơh hơ\, ngai sơlơ lơh tam gơl bơhiàn mờng quèng lơh kơphê lài do, dong cau lơh broă sa đòm jat bơta jak chài pa tàm broă lơh sa, tềm pềr priă tă lơh bơh sơnrờp tàm broă lơh sa, tơnguh jơnhoa khà priă phan bơna, lơh geh bơta phan kơphê niam bơkah ngan, đơs tờm bơngă bơh kơphê Buôn Ma Thuột dê tàm drà kă bro tàm lơgar mờ dunia.

Cau cih mờ yal tơngi\t Lơ Mu K’ Yến