VOV4.K’ho - Gơwèt mờ ală jơi bơtiàn kòn cau kis tàm Tây Nguyên, rơwas là phan đềt mềr ngan tàm ală bơta phan ròng. Rơwas sùm geh ală cau tàm hìu nhă gơboh kờ`, mờ geh sơnđan măt, geh lơh yàng tơn prànkung bè ală cau tàm hìu nhă dê sơl. Bu\ lah bè hơ\, pa do, geh ờ uă rơwas ni sơna chơ\t mờ ờ g^t geh bơta lơi. Geh cau đơs là rơwas gơtìp iơm, geh cau ờ g^t den đơs là rơwas gam gơtìp “Rồn bơklơn lơh broă” tài pal pơn diang năc uă ir. Mpồl cau ai tơng^t jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh tus lùp sền kờ` g^t mùl màl bè bơta do tàm ntum geh uă rơwas là Krông Ana, kơnhoàl Buôn Đôn, càr Dak Lak dê.

Rơwas H'Tuc geh Y Xuyên cau atbồ sền gàr ai siam ờ sền kòp

Nđờ ngai do, rơ was geh mat sơnđăn H’ Túc, 35 sơnam, di gơnuar sền gàr bơh mpồl lơh sa kă bro nhơl chờ Bản Đôn Thanh Hà, ntum Krông Ana, kơnhòal Buôn Đôn gam gơbàn 1 bơta kòp krơi ngan lơh cau sền gàr rơ was là bi Y Xuyên ờ suk ơm ngan. Bơh tơ nơ\ ngai 8/3 pa do, rơ was H’ Túc geh tềl tơng go\ krơi is, ờ huan sa, mbùng gơtìp sồt, pơr hê bè lơ hò dà duh. Bi Y Xuyên pà git, do là dơ\ sơn rờp bi go\ rơ was gơbàn bè do, bi neh lùp uă ngan cau ròng rơ was geh uă ngan mờng chài tàm ală bòn, mơya cau lơi kung đơs là ờ hềt tu\ lơi go\ kòp bè do, bơta do lơh bi ờ suk ơm ngan. Bi đơs:“ Ờ git `chi bơh tài gơbàn bè do, lài do bi kung là cau tờm ròng rơ was, bơh dềt tus nđờ nam do ờ hềt go\ gơtìp bè do. Sùm den tu\ gơ mut tàm brê, halà gơtìp gơ pừ, halà gơtìp yar lò tềng jơng, den buơn ngan, he ai `ha sơ nơm brê tru\, hơ\ sồng to\ tềng tềl jê den gơ bời mơ. ờ git den kung lùp ală hìu nhă geh rơ was den khi đơs là do là dơ\ sơn rờp go\ rơ was gơbàn bè do, bơh lài ờ hềt go\ gơ lơh bè do, digơlan là khat bè gơ sa phan, halà cau iơm sơ nơm, hơ\ là he ngòt bè hơ\. Ai bè ờs den ngan là ờ go\ rơ was gơbàn sồt mbùng. ờ hềt geh rơ was lơi gơbàn bè do.”

Tềng đăp bơta rơ was H’ Túc gơbàn kòp, mpồl atbồ tiah nhơl chờ neh ai rơ was ơm ờ pơndiang nac, kơt tềng rềp gah dà nàng buơn sền gròi, ờ cèng tàm brê nàng kơt bè ngai ndai. Pah ngai, cau sền gàr rơ was siăm gơ in sa mờ sùm sền bơta kòp rơ was dê, hòi cau lơh broă tàm tiah sền gàr phan geh is tus kham mờ ai sơ nơm.

Ờ uă cau đơs là, tu\ do rơ was tàm ală tiah nhơl chờ gơtìp cau sồr pơndiang nac uă ir, ờ geh ai ơm rlô. Bơta do ờ di. Tàm ală mpồl `hơl chờ mờ cau ai tơngit jơnau đơs tus lùp mờ geh git, ală rơ was tàm do, kờp bal rơ was hìu mờ rơ was mpồl lơh sa kă bro dê, ndrờm geh tơngai lơh broă mùl màl, geh tu\ jiơ ơm rlô, mờ pah nhai 1 nơm rơ was mìng pơndiang nac tàm 1 poh. Bi Y Bral Êban, lơh broă tàm tiah nhơl chờ rơ bàng yồng Buôn Đôn pà git:“ Rơ was den 1 `hai mìng ai pơndiang nac 1 poh, tài lơh broă jat khà dơ\, tàm 1 `hai den lòt 1 dơ\, ai dilah lòt sùm den mbè gơ jai, ai 3 poh gam wơl den he ai gơ ơm tàm brê.”

Ồng Nguyễn Đức, kuang jat jơng atbồ sơne\ nhơl chờ mờ hìu nac Biệt Điện càr Dak Lak kung pà git:“ Rơ was lài do khi ngui tàm broă hìu nhă khi dê, bè mut tàm brê, pơndiang dơm chi, ai đal git rơ was nàng drơng broă nhơl chờ den bè ờs là ờ geh bơta lơi, tài broă ai lòt pơndiang nac gơ dê kung ờ huan uă, bal mờ hơ\ tai kung geh rơndap tu\ tơngai nàng rơ  was in lòt pơndiang nac mùl màl, geh tu\ jiơ ngan ngồn. 1 poh den he tam cah broă drơng lơh, pơn yơu poh lơi geh 4 nơm ai lòt pơndiang nac den ală rơ was ndai geh ai ơm rlô, he tàm pơdar.”

Bơr bơh rơwas H'Tuc gơbàn pơrhê, bè lơhò dà duh

Ngai 8/3 pa do, rơ was dăm 40 sơnam sơnđan là Khăm Thơng, gam pràn ngan, ni sơna chơt. Jơnau ngan ngồn jat ală cau tàm hìu nhă tờm rơ was là tài rơ was tus tơngai jă me, den tàng gơ lơh krơi, gơ gơs jà` ngan, gơtìp chơt tơ nơ\ 2 poh ờ bài sa, ờ ai cau tờm tus rềp nàng sền. bol a` neh kup săp wơl dơ\ bơh bơr mờ bi.

Bi Y Bral Êban, lơh broă tàm tiah nhơl chờ rơbàng ỳông Buôn Đôn, là oh jơi nòi bơh cau tờm rơ was gơtìp chơt mblàng jơnau gơlik geh bơta do:“ Là tài gơ kờ` jă me, mờ he ờ geh tus rềp, tài rơ was ờ gam đal git cau tờm tai. Dilah rơ was do mờ dô klàs den bòn do ngan gơtìp lề jơh tơn, uă ngan là gơ pràn ngan, là rơ was lam bồ. gơ jak ngan, gơ chơt di wơl mờ pà cau kup.”

Ồng Hùynh Trung Lân kuang atbồ anih tờm sền gàr rơ was càr Dak lak kung đơs tờm:“ Jat anih lơh broă geh gơnuar lòt sền mờ jơnau đơs bơh anih tờm sền gàr rơ was den rơ was do chơt ờ di tài lơh broă uă ir, jat bol a` den rơ was do tu\ ai mut tàm brê den ờ geh tềl tơng go\ lơi geh kòp. Tài trồ tiah tam gơl ni sơna, duh ir, mrềt ir, den rơ was ờ jai kong.’

Geh 1 bơta mùl màl hơ\ là broă sền gròi rơ was, mìng là jat mờng chài geh mblàng wơl bơh ală rơnàng tàm hìu nhă, sền jat ală tơng go\ bơ dìh, ală tam gơl krơi is ndai rơ was dê, ờ geh cơng tàng loh làng, kung ờ geh sền mờ mai\ mok, phan bơna 1 bă dipal. Pah nhai, cau lơh broă anih tơm sền gàr tus sền den kung mìng kơng khà kơn jơ\ mờ ai 1 êt è rơ was nàng sền. do là jơnau hơ bơh ồng Nguyễn Đức kuang atbồ sơne\ nhơl chờ mờ hìu nac Biệt Điện càr Dak Lak: “ Bơta sền gròi rơ was mờ sơ nơm tơmba rơ was in den mìng jat mờng chài, ờ geh 1 bơta lơi ngan ngồn geh ngui. Den tàng rơ was pràn ngan, mơya buơn ngan gơtìp chơt ni sơna, den tàng kal ke ngan, ờ geh cau chài tàm gah lơi nàng sền gròi rơ was tu\ do.”

Rơwas pơndiang na] nhơl chờ

Dak Lak tu\ do geh 47 nơm rơ was hìu, tàm hơ\ geh uă rơ was neh rlau 40 sơnam. Drơng broă nhơl chờ ờ di là bơta kơ lôi rơcang tơ nơ\ do mpồl rơ was dê, mờ bơta ờ suk là bơta git đah mờng chài ròng siăm ờs mờng mờ ală tam gơl bè tiah ơm kis. Mờng chài ròng rơ was bơh git nđờ rhiăng nam lài tu\ do ờ gam dipal tai, tài ù tiah nàng ròng ờ huan geh, bă brê ờ uă mờ phan sa kung ờ huan geh. Do hơ\ sồng là jơnau pơhìn ngan ngồn mờ ală cua geh kơ nòl pal sền gròi bơ song, dilah kờ` sền gàr mpồl rơ was.

                                                           }au mblàng K’ Duẩn.