VOV4.K’ho – Dong làng bol tiah nhàr lơgar rơhời tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\, kuang bàng, cau ling Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia Rvê, kơnhoàl Buôn Đôn, càr Dak Lak neh pờ uă ơdu\ bơto sră ai cau ờ gi\t sră tàm tiah do in. Broă lơh geh kuơ ngan do bơh Mpồl ling sền gàr nhàr lơgar càr Dak Lak dê sơlơ tơnguh tai bơta pin dờn kờ` gơboh bơh làng bol dê, pơgồp bơnah tơrgùm bal pràn sền gàr kơ\ kơl jăp tiah nhàr lơgar bơh Dà lơgar dê.

            8 jiơ mang, cơldu\ bơsram ơdu\ bơh sơnrờp [òn 11, ntum Ia Rvê, kơnhoàl Ea Súp, càr Dak Lak dê kơno tai ê a jơnau cau dờng bơsram akhar. Neh nđờ nhai do, mang lơi tàm tiah nhàr lơgar ngài ngan ờ geh uă cau do kung duh hồl mờ ơdu\ bơto sră bơh ală cau pơgru là cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê bơyai lơh. Do là ơdu\ bơsram dơ\ 3 mờ Pôs đồng ling sền gàr nhàr lơgar Ia Rvê bơto tàm tiah do, mờ jơnau kơ\p kờ` dong jơh tơl nă làng bol tàm tiah nhàr lơgar ndrờm gi\t sền, gi\t cih, ngai sơlơ bơtàu tơnguh jơnau gi\t wa\ nàng lùp bơsram broă lơh sa mờ gi\t wa\ lơh jăt kơrnoat pal jăt tiah nhàr lơgar, gùng dà broă lơh kơrnoat boh lam bơh Dà lơgar dê.

            Ơdu\ bơto sră dơ\ do geh 22 nă cau bơsram, tàm ală [òn 11 mờ [òn 4 bơh ntum Ia Rvê, kơnhoàl Ea Súp dê. Cau dềt sơnam ngan rlau jơh là 15 sơnam, cau dờng sơnam ngan rlau jơh là 40 sơnam, ndrờm là làng bol lòt ntrờn ơm kis lơh sa pa tus bơh ală càr kơh bơnơm đah tô dà lơgar mờ bơh càr Bến Tre. Cau bơsram dờng sơnam ngan rlau jơh là bi Lê Văn Dũng, pà gi\t, kơnờm geh ơdu\ bơsram do bơh cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê mờ bi neh [ươn rlau tàm broă lơh sa. Bi Lê Văn Dũng đơs: “A` kung neh bơsram gi\t dùl e\t sơl. Pơnyơu bè lơh mìr lơh sươn den he blơi sơnơm nàng sơngka sền gàr chi tam den kung neh sền gi\t broă ngui, den là a` chờ hờp ngan”.

Bơsram ơdu\ bơto sră ai cau ờ gi\t sră in, bi ùr Lê Thi Hà, 23 sơnam hơ\ sồng pa gi\t ìa gai cih lơh ngan kờ` ngan cih tơl akhar cih mờ khà sồ. Bi ùr Hà yal: tê neh quèng mờ broă lơh tàm sươn mìr, bơh sơnrờp ìa gai cih gơlơh ờ quèng ngan, cih akhar kal ke rlau mờ bồr ù tam chi. Trồ ngai lòt lơh broă, tus trồ mang den lơh mhar jơh ală broă tàm hìu, nàng lòt bơsram, bòl glar mơya bi ùr Hà  kung ờ sơrbì dùl bùi bơsram lơi sơl. Bi ùr Lê Thi Hà, đơs: “Lơh sa den gam uă ngan kal ke, mơya he pal lơh ngan rơndăp tăp sèng tu\ tơngai nàng lòt bơsram gơ in gi\t sră, nàng lơh ngan brồ guh tàm rài kis”.

Cau pơgru bơto ơdu\ bơsram là Trung uý Nguyễn Văn Thọ tàm Mpồl lam sồr làng bol, di Pôs đồng ling sền gàr nhàr lơgar Ia Rvê, pà gi\t: Tus tu\ do, đơs ngan là làng bol neh gi\t sền gi\t cih, jơnau kờ` bơh ơdu\ bơsram dê neh lơh geh. Mơya, kờ` geh ơdu\ bơsram jo\ jòng geh di khà tơn jơh bơta ờ gi\t sră, mờ kơria` gơbàn ờ gi\t sră wơl ai uă cau in, den pal geh gơnoar atbồ tiah do mờ gah bơto bơtê kờ` pal dong kờl dùl bơnah lơi tus mờ cau bơsram nàng khi ờ huan gơtìp kal ke ir, tài bơh jơh ală cau lòt bơsram ơdu\ ờ gi\t sră do là cau lơh broă tờm tàm hìu bơnhă. Trung uý Nguyễn Văn Thọ, đơs: “Jơnau kuơmàng ngan rlau jơh là tơnơ\ tu\ jơh bơsram, cau bơsram pal gi\t cih, gi\t sền mờ gi\t kờp du\ ală bơta kờp du\ [ươn ờs mờng. Gơ jăt tàm jơnau gi\t wa\ mờ cau bơsram neh gi\t wa\ geh den bol a` yal mờ mpồl nàng tơn jơh ơdu\ bơsram; ai rcang lài bè bơta tu\ tơngai bơsram den gơtùi lơh jo\ jòng bơh 1 tus 2 nam, nàng cau bơsram đal gi\t geh jơnau gi\t wa\ tơl nàng lơh gơs broă bơsram tơn jơh bơta ờ gi\t sră, ndrờm mờ ơdu\ 3 bơh jơnau bơsram kai bơsram dùl dê. Den kung dan mờ kơnă hơđang sền sơwì dong kờl tus mờ ală cau lòt bơsram, bal mờ bơnah sră pơ àr den gơtùi dong kờl dùl bơnah lơi hơ\ nàng dong khi tàm tu\ gơtìp kal ke ngan”.

Tàm tiah nhàr lơgar ngài mờ tiah tờm càr Dak Lak pơgăp 80 kơi sồ, ntum Ia Rvê, kơnhoàl Ea Súp geh mờr nggùl khà hìu là hìu r[ah, mờ uă ngan khà kờp làng bol là cau ntrờn ơm kis khăt gơboh tus ơm kis lơh sa. Ù tiah [òn lơgar dờng ơning ơnàng, gùng lòt kal ke, làng bol [òn lơgar ờ huan geh uă, jơnau gi\t sră bơh làng bol dê ờ hềt jak chài ngan, hơ\ là ală bơta kal ke ngan tus mờ broă bơtàu tơnguh lơh sa, sền gàr niam bơta ngăp lơngai tàm tiah do. Đại uý Trương Văn Hoành kuang jat jơng atbồ gah lơh broă gùng dră bal bơh Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia Rvê dê, pà gi\t, lơh pôs đồng tàm tiah do, mpồl gi\t broă tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ ai làng bol in là dùl tàm ală kơnòl broă kuơmàng ngan pơgồp bơnah lơh kơ\ kơl jăp rài kis lơh sa- mpồl bơtiàn, sền gàr kơ\ kơl jăp tiah nhàr lơgar. Đại uý Trương Văn Hoành đơs: “Bol a` pơgồp bal niam ngan mờ gơnoar atbồ mờ mpồl cau tàm tiah do lòt sền mờ lơh ală broă pơlam lơh dong làng bol bơtàu tơnguh lơh sa, chài rơgơi, mpồl bơtiàn, bè là pờ ală ơdu\ bơsram sră ai cau ờ gi\t sră in, lơh ờ uă broă pơlam lơh ròng kơnrồ, hơ\ sồng là bơto bơtê ală bơta chài ròng siam tam phan ai làng bol in bè ală tờm chi tam gơkờ` mờ ù tiah trồ tiah tàm tiah do dê, mơkung lơh niam broă lam sồr pơn jờng ală hìu bơnhă geh sră dong kờl bơh dà lơgar mờ hìu r[ah pah tu\ geh dơ\ lơh chờ dờng, sa tềp. Tàm broă lơh pah ngai, ngan là broă lơh ngan ngồn bơh tơl hìu bơnhă dê den bol a` să tờm tus dong kờl, mờ pơgồp bal mờ broă lơh mblàng yal kơrnoat boh lam…pơgồp bơnah dong làng bol iang nùs lơh broă lơh sa mờ ơm kis sùm tàm tiah nhàr lơgar, bal mờ cau ling sền gàr nhàr lơgar, bal mờ ală mpồl cau tàm tiah do tus bal sền gàr ngăp lơngai gùng dră bal, rơndăp tăp sèng ờdo ờdă gùt mpồl bơtiàn, pơgồp bơnah bơ\t bơtàu nùs nhơm rcang lài sền gàr tiah nhàr lơgar ngai sơlơ kơ\ kơl jăp pràn kơldang”.

Bơto sră ai cau ờ gi\t sră in, dong làng bol bơh ală broă lơh dềt rơhền ngan rlau jơh pah ngai, Mpồl ling sền gàr nhàr lơgar càr Dak Lak neh dờp geh bơta pin dờn kờ` gơboh ơm kis rềp mềl ngan bơh làng bol dê. Kơnờm bè hơ\ mờ ală nam do gùng nhàr lơgar Ia Rvê ờ gơbàn jơnau dô gan nhàr lơgar tìs mờ kơrnoat boh lam. Làng bol kung geh jơnau gi\t wa\ kơrya lài tu\ yal uă ngan jơnau geh bơta kuơ pơgồp bơnah dong mpồl lơh broă geh gơnoar sền gàr kơ\ kơl jăp ngăp lơngai tàm tiah nhàr lơgar.

                                                       Cau mblàng Lơ Mu K’ Yến