VOV.K’ho – Pa do, 3 nă làng bol tàm [òn Yông, ntum Ea Drơng, kơnhoàl }ư\ M’gar, ]àr Dak Lak dê, tơnơ\ tu\ tru\ gơm mờ sa puăc me ka ju\t neh geh ală tềl tơngo\ gơbàn khih, bè: gơdan hă, hă, ờ niam tàm gùng lơh lề phan sa, mờ gơ rơpơ\t să, gơlik mhàm tềng kơltau mờ tơnơ\ hơ\ gơtìp ờ gi\t dùl jơnau lơi tai. Tơnơ\ tu\ tơngai sơm kòp tàm hìu sơnơm dờng ]àr Dak Lak mờ jun tus Gah kòp tiah duh sùh ìo bơh Hìu sơnơm Chợ Rẫy, tàm [òn dờng Hồ Chí Minh dê, tus tu\ do ală bác sĩ kung gam ờ hềt gi\t geh ngan ngồn jơnau bơh tài gơbàn bơta pa yal.

 Ală ]au kòp tàm hơ\ geh: Y Lóa Ê Ban, Y Thăm Niê, mờ Y Yốc Niê ơm bal tàm [òn Yông, ntum Ea Drơng, kơnhoàl }ư\ M’gar, ]àr Dak Lak. Mò H’ Dleh Mlô, pơ ùr Y Yốc Niê dê pà gi\t, mho ngai 30 sa Tềp, bơklau mò bal mờ 8 nă ]au bơyô tàm [òn blơi geh dùl nơm me ka ju\t bơh ]àr Phú Yên ]èng ta], hơ\ sồng ]èng tus hờ hìu dùl nă ]au ndai dê nàng lơh puăc. Bơklau mò bal mờ 2 nă ]au gơbàn khih ndai gam wơl là ]au să tờm lơh puăc me ka ju\t, mpồl geh 9 nă ]au neh sa puăc, `ô ơlak klài mờ mhàm ris, mờ plai măt me ka ju\t. Tus mang dùl ngai bal, bơklau mò sơnđờm gơbàn ală tềl tơngo\ gơlơh bè khih, bè: jê ndul, gơdan hă, gơlik toh pơrhê dơ kiăt mờ jê jơh làm să ja`. Tu\ do, hìu bơnhă mò kung gam ờ hềt gi\t sơl lài hơ\ ồng Y Yốc Niê neh sa puăc ma ka ju\t, mìng kơlôi là gơtìp kòp bè ờs, hơ\ sồng jun tus ]ơldu\ kham kòp is mờ blơi sơnơm rê hù]. Mơya, sền go\ Y Yốc ờ bời dùl e\t lơi, den tàng neh jun tus hìu sơnơm kơnhoàl hơ\ sồng jun tus hìu sơnơm ]àr mờ jun tus hìu sơnơm tàm [òn dờng Hồ Chí Minh nàng sơm kòp. Mò H’ Dleh Mlô, pà gi\t: “Mpồl geh nđờ nă ]au sa puăc me ka ju\t tàm ngai 30 sa Tềp. Tus mang ngai hơ\, den ồng geh bơta gơ tơngo\ bè gơtuh hă, gơlik toh pơrhê dơ kiăt làm să ja` mờ jê jơh làm să ja`. Hìu bơnhă jun lòt kham sơl, mơya ờ go\ bời, bơh sơnrờp lòt kham bơdìh, hơ\ sồng jun tus hìu sơnơm kơnhoàl, sơm tàm hìu sơnơm kơnhoàl dùl tu\ tơngai mơya ờ geh sền go\ bời dùl e\t lơi, ồng gơtìp gơ rơpơ\t să sùm, ờ gơtùi lòt jă brê. Tu\ do, ồng gam sơm kòp tàm hìu sơnơm ]àr, mơya ồng ờ kah dùl e\t jơnau lơi, ờ gi\t wa\ geh bơta gơlik geh gùt dar ờ”.

Mò H’ Dleh Mlô pà gi\t tai, lài do, bơklau mò să ja` pràn ngan mờ ờ hềt tu\ lơi gơbàn kòp kơ` jơ\. Mơya, tu\ mu\t tàm hìu sơnơm, ală bác sĩ kham kòp mờ pà gi\t là ồng Y Yốc geh bơta gơ tơngo\ gơguh men tàm klờm soh, gơguh mhàm mờ gơ ơm tàm bơta bi\c sùm ờ kah dùl e\t bơta lơi, hìu sơnơm Chợ Rẫy tơ wơl rê, mờ đơs là ồng Y Yốc gơtìp as sồt kơ` doh tơngoh tài bơh phan ndai tus kis mu\t lơh aniai.

Bác sĩ Trịnh Hồng Nhựt, atbồ Gah Sơm kòp kơ` jơ\ jơh nùs mờ kơria` khih di Hìu sơnơm dờng ]àr Dak Lak, pà gi\t: hìu sơnơm geh dờp 3 nă ]au kòp tus hờ hìu sơnơm sơm kòp tàm bơta să ja` gơtìp gơ rơpơ\t să, duh să, dùl nă ]au kòp geh tềl gơ tơngo\ as sồt kơ` doh tơngoh. Tơnơ\ tu\ sơm kòp mờ lơh tơn jơh khih, ală ]au kòp neh pràn đau dùl e\t mờ jun tus gah sơm kòp dơlam să ja`, mơya tơnơ\ hơ\ gơtìp tai, gơ rơpơ\t să sùm, ờ niam tàm jơnau gi\t wa\, geh tềl tơngo\ gơtìp kòp as sồt kơ` doh tơngoh. Hìu sơnơm neh lơh ală dơ\ kham kòp đah bơdìh mờ jun ală ]au kòp tus gah sơm kòp tiah duh sùh ìo bơh Hìu sơnơm Chợ Rẫy dê nàng lơh ală dơ\ kham kòp, sền mhàm pơn jăt tai. Tàm hơ\, geh dùl nă ]au kòp là Y Yốc Niê (46 sơnam) neh geh hìu sơnơm tơ wơl rê wơl hờ hìu sơnơm dờng ]àr Dak Lak. Do là ]au gơbàn khih kơ` jơ\ ngan rlau jơh tàm 3 nă ]au tus hờ hìu sơnơm sơm kòp. Jơh bal 3 nă ]au kòp do ndrờm geh kham kòp mờ gi\t là gơtìp kòp as sồt kơ` doh tơngoh bơh phan bơ\ mu\t lơh aniai hơ\ là phan ndai tus kis sơnđan là Toxocara Canis lơh aniai. Bác sĩ Trịnh Hồng Nhựt, pà gi\t: “Pơgăp mờ do 45 ngai, bol an\ dờp 3 nă ]au tus hờ hìu sơnơm sơm kòp bal mờ bơta gơbàn gơtuh hă, să ja` gơ rơpơ\t, duh să, geh tềl tơngo\ gơtìp kòp as sồt kơ` doh tơngoh. Tơnơ\ dùl tu\ tơngai sơm kòp, den kung bời dùl e\t sơl, mơya kòp gơbàn tai tơnơ\ hơ\. Bol a` jun tus [òn dờng Hồ Chí Minh sơm kòp tàm pơgăp 15 ngai, tu\ do neh geh dùl nă ]au pal tơ wơl rê wơl mờ bol a`, mờ kham kòp geh đơs là gơtìp as sồt kơ` doh tơngoh tài bơh phan bơ\ mu\t lơh aniai, hơ\ là phan ndai tus kis sơnđan là Toxocara Canis”.

Bác sĩ Trịnh Hồng Nhựt pà gi\t tai, tu\ do, 2 nă ]au kòp ndai tơnơ\ tu\ sơm kòp tàm [òn dờng Hồ Chí Minh neh jun rê hờ hìu mờ ờ hềt tus wơl hờ hìu sơnơm, den tàng ờ hềt gi\t geh bơta kòp neh bời halà ờ. Mìng is ]au kòp Y Yốc Niê, tu\ do gam geh sơm tai tàm Gah sơm kòp kơ` jơh jơh nùs mờ kơria` khih tàm bơta să ja` bi\c sùm ờ kah dùl e\t jơnau lơi sơnđan là glasgow 12 bơta, duh să sùm, as sồt kơ` doh tơngoh. Do là dơ\ sơnrờp hìu sơnơm tìp ]au gơbàn kòp bè do, den tàng ờ hềt geh broă sơm kòp loh làng. Hìu sơnơm gam pơn jăt tai jòi broă sơm kòp jăt tàm ală bơta gơ tơngo\ đah bơdìh: “Bol a` gam r]ang kham sền wơl, sền gơtìp ngan kòp as sồt kơ` doh tơngoh halà ờ. Dơ\ bàr là bol a` kờ` ]ùp tai MRI nàng sền gơbàn sơl sồt mồr gơlơh bè gơkla] bò kră halà gơbàn phan bơ\ tơrgùm lơh aniai tàm tơngoh halà ờ. Ngan ngồn do là bơta kòp kal ke ngan mờ tàm sră ]ih broă lơh sơnơm bol a` ờ hềt sền go\. Tềng đăp măt den bol a` sơm kòp jăt bè broă sơm kòp as sồt kơ` doh tơngoh sơl. Ai gơ là bơh phan lơi, phan bơ\ halà phan khih, halà bơh phan bơ\ mu\t lơh aniai den sồr bol a` pal lơh tai”.

                                                                       }au mblàng Lơ Mu K’ Yến