VOV4.K’ho – Kàl mìu nam do tàm càr Dak Nông jơh gờn ngan, den tàng dà ơn pơndơng tàm ală tơnau, bơtơ\t dơng dà mìng geh kờp bal 67%, uă tiah mìng geh 49% lơm pơndrờm mờ uă nam lài. Uă bă ù tam phan tàm ală kơnhoàl Krông Nô, Cư\ Ju\t, Dak Mil…neh ờ tơl dà uă ngan. Gơnoar atbồ tiah do, gah lơh broă geh gơnoar bal mờ làng bol lơh broă sa gam lơh uă ngan broă lơh sơndră wơl mờ trồ prang soăt dà digơlan gơbàn jo\ jòng mờ dờng ngan.

          Tơnơ\ rlau 2 nhai ờ geh mìu dùl dơ\ lơi, sre tam kòi rlau 6 sàu mờ mờr 1 lồ tơngời kàl dơ\ 2 bơh hìu bơnhă mò Phạm Thị Huê, ơm tàm [òn Phú Hưng, ntum Quảng Phú, kơnhoàl Krông Nô, càr Dak Nông neh ro jơh. Mò Huê pà gi\t, bơh sơnrờp làng bol tàm [òn ờ go\ sền ngac, ờ go\ gi\t là kàl mìu gơbàn jơh gờn ir. Neh bè hơ\ den hìu măy pờ tơlik ồs đèng Buôn Tua Srah den yuh dà dùl e\t ngan tai, den tàng dà [ồm bơh dà dờng Krông Nô nàng sơndră mờ trồ prang soăt dà ờ geh uă, den tàng mờr 300 lồ chi tam rềp kềng dà dờng bơh [òn Phú Hưng dê gơtìp prang lơh aniai uă ngan. Kàl lơh kòi mờ phan tam neh ờ geh tơnhàu dùl e\t lơi, sơrbì jơh, tu\ do, cau lơh broă sa pơn jat tai pal ko\ng mờ kàl prang soat dà tus gờn mờ jo\ jòng tai, uă bă kơphê ngan ngồn là ờ geh tơl dà nàng tuh. Mò Phạm Thị Huê, ơm tàm [òn Phú Hưng, ntum Quảng Phú, kơnhoàl Krông Nô, càr Dak Nông kơlôi rơcang ngan: “Tơngời den sơrbì jơh ờ geh tơnhàu dùl e\t lơi, tài ờ geh dà tuh, ai kơphê den nam lài tuh 3 dơ\ dà, nam do kung pal tuh tus 4 dơ\ dà, gam kơlôi rơcang geh tơl dà nàng tuh halà ờ, dilah ờ tơl dà den pal sơrbì te\ kơphê. Nam do dà ngui sa gơbàn ờ tơl uă ngan, ală nam lài dà tơrlung gam geh dà nàng ngui sa sơl, mơya tu\ do jơh ală làng bol tàm [òn jơh dà ngui sa pal tờ tai dà tơrlung ndai jơh tai uă priă jền”.

Jat gùng lòt bơh kơnhoàl Krông Nô tus kơnhoàl Dak Mil, uă sươn tam tơngời, sre tam kòi bơh làng bol lơh broă sa dê neh ro nhhòp jơh, ù gơtìp rơdàng jơh. Bàr tờm chi tam geh tam uă ngan là kơphê mờ tiêu kung gam ờ geh tơl dà nàng tuh. Ồng Lê Đức Hiền ơm tàm [òn 5, ntum Dak Lao, kơnhoàl Dak Mil, pà gi\t, hìu bơnhă ồng neh tuah wàs jơh tơnau dà, rơcang tờ dà tơrlung tàm gùl tơnau dà nàng geh dà tuh dong rlau 2 lồ kơphê mờ tiêu: “Ală tơnau dà bơh cau dê bơ\t dà neh gơ hoài soăt uă ngan. Ờs mờng ală nam ờ gơtìp bơta lơi den dà tih jơnhoa ngan, tih jơnhoa tus àr tơnau dà tơn sền bè là kung gam tơl sơl nàng tuh mơya kung gam ờ tơl sơl. Nam do gơbàn soat dà uă ngan, dà gơhoài soăt uă ngan, geh tơnau dà mìng geh dà nggùl tơnau lơm. Tơnau dà tàm hìu kung neh jơh soat dà sơl”.

Ơm rềp bal kềng hơ\ là hìu bơnhă mò Đỗ Thị Hường ơm tàm ntum Đak Lao, kung apah măy nàng tờ tơnau dà kờn geh dà tuh kơphê mờ tiêu in: “Lơh kơphê nam lơi kung bè hơ\ lơm, pah tu\ tus kàl tuh dà kung kơlôi rơcang sùm. Hìu a` geh 2 lồ mơya tờ pe nơm tơnau dà mơya kung ờ geh tơl dà sơl nàng tuh mờ mìng tuh geh dùl dơ\ lơm gời, ai 2, 3 dơ\ tơnơ\ ờ gi\t lơh bè lơi”.

Jat Gah Lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Dak Nông yal, tu\ do geh mờr 60 tơnau dơng dà neh soat jơh dà, ală tơnau dà gam wơl ờ geh tơl dà nàng tuh. Kàl duh pa do geh 1 rbô lồ kòi gơtìp gơmù cồng nha tơnhàu, tàm hơ\ mờr 400 lồ gơtìp sơrbì gời jơh tơn; rlau 500 lồ tơngời sơntìl pa gơtìp ro nhhòp jơh. Kàl do, pơgăp 12 rbô lồ kơphê mờ tiêu ờ tơl dà tuh, cồng nha gơmù bơh 25 tus 50%, tàm hơ\ geh rlau 700 lồ kơphê mờ tiêu gơtìp sơrbì jơh ờ geh tơnhàu. Bă ù tam phan gơtìp soat dà lơh aniai uă ngan là tàm ală kơnhoàl: Krông Nô, Cư\ Ju\t, Dak Mil mờ Dak Glong.

Jat đơs lài bơh anih yal tơngi\t lài trồ tiah dê, kàl prang nam do, tiah Tây Nguyên digơlan pal ko\ng mờ trồ prang soăt dà uă ngan. Gơnoar atbồ mờ gah lơh broă sa sươn sre bal mờ làng bol càr Dak Nông gam jơh nùs mu\t lơh ală broă lơh sơndră mờ trồ prang soăt dà, bè: tuah wàs jơh ală tơnau dà, dà tơrlung, lơh ală bơtơ\t dơng dà ing bơ\t kơryan dà dờng dà croh nàng geh dà tuh phan tam in. Ồng Nguyễn Thành Lý kuang atbồ Cơldu\ lơh broă rơcang sơndră trồ tiah lơh aniai di Mpồl lơh bơtơ\t rbòng dà càr Dak Nông, pà gi\t: “Trồ prang soăt dà gơbàn dờng ngan. Dà mìu ờ tơl uă ngan tus 42%, dà tàm ală dà dờng dà croh tu\ do neh soat uă ngan. Uă ngan tơnau dà bơtơ\t dơng dà ờ gam geh dà tai nàng pơdơng. Broă lơh bơh càr Dak Nông dê nàng sơndră mờ trồ prang soăt dà tu\ do là pal sơlơ dơng dà; tuah wàs jơh ală tơnau dơng dà; lơh ală bơtơ\t ing tàm ală dà dờng dà croh nàng geh dà tuh. Bol a` kung neh lơh broă mờ cau atbồ tơnau dà tàm dà dờng Srê-pôk nàng geh broă rơndăp lơh yuh dà tus tiah đah jum drơng làng bol in”.

          Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến