VOV4.K’ho – Bal mờ rlau 1000 mpồl, 35 rbô nă cau tàm mpồl, ală mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 tàm càr Daklak neh pơgồp bơnah kuơmàng tàm broă lơh deh dùh di kơrhia tàm hìu bơnhă, tơnguh jơnhoa bơta niam tàm rài kis, bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tàm [òn lơgar:

Crơng gơs bơh nam 2008, mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 [òn Kiến Xương, ntum Buôn Triết, kơnhoàl Lak, càr Daklak bơh sơnrờp mìng geh 12 nă cau lơm tàm mpồl. Bè hơ\ sùm di 3 nhai dùl dơ\, Mpồl atbồ Mpồl bơyai lơh tai cribơyai bal mờ uă ngan broă, bè: bơto pơlam, mblàng yal bè sền gàr pràn kơldang să jan- deh dùh di kơrhia tàm hìu bơnhă; mblàng yal Adat ring bal ùr klau; rơcang sơndră tam lah tam pờng tàm hìu bơnhă; bơ\t bơtàu hìu bơnhă hờm ram lơngăp lơngai chờ hờp, ring bal, gơguh jak mờ lơngăp lơngai chờ hờp; pơrjum cribơyai jat tơngume geh ală cau tàm mpồl sền gròi. Bơh ală dơ\ pơrjum cribơyai, ală cau tàm mpồl geh yal tơngi\t bal, dong kờl bal mờ gơ\p bơsong ală bơta ờ niam sùm geh tàm rài kis ờs mờng pah ngai, bơta mờng chài ròng siam bơto bơtê oh kòn, bơtàu tơnguh lơh sa. Bơh hơ\, dong ală oh mi cau ùr geh tai jơnau gi\t wa\ sền gàr kơlôi rơcang ai hìu bơnhă in; cau klau gi\t wa\ geh kơnòl bơh cau bơklau dê tàm broă rơcang sơndră tam lah tam pờng tàm hìu bơnhă, gi\t tam pà bal mờ pơ ùr tàm broă mu\t lơh deh dùh di kơrhia tàm hìu bơnhă. Mò Trần Thị Thơm là cau atbồ mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 [òn Kiến Xương, pà gi\t:“Bơh ngai mu\t bal tàm Mpồl tus tu\ do, bol a` sền go\ ală oh mi cau ùr kung tàm pơn jờng bal, tàm dong kờl bal tàm broă lơh sa mờ nùs nhơm, ală oh mi cau ùr kung mìng deh 2 nă kòn lơm, kòn klau halà kòn ùr den ndrờm kuơmàng lơm ờ go\ geh chi lơi, nàng ròng siam bơto bơtê gơ in niam, mờ sền gròi kơlôi rơcang bơtàu tơnguh lơh sa, den tàng bau kòn ndrờm chờ hờp chờ hờn lơm”.

Bal mờ ală dơ\ pơrjum cribơyai ờs mờng pah dơ\ bơh mpồl dê, Mpồl cau atbồ mpồl bal mờ cau lơh broă bal khà kờp làng bol mờ mpồl cau ùr gam lời tu\ jiơ nàng lòt tus tàm tơl hìu mblàng yal, lam sồr oh mi cau ùr. Sền go\ geh cồng nha uă ngan mờ mpồl dê cèng wơl, ngai sơlơ geh uă ùr bơklau tus pơrjum cribơyai mờ lơh broă bal tàm mpồl. Tus tu\ do, mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 [òn Kiến Xương neh geh 28 hìu bơnhă ngan ngồn, mờ rlau 80 hìu bơnhă tus bal pơrjum cribơyai lơh broă. Bal mờ broă sùm pơrjum cribơyai ờs mờng pah dơ\, ală cau tàm mpồl gam tă pơgồp priă jền lơh gơs kes priă, dong kờl ală cau tàm mpồl kal ke nàng geh priă ròng phan mờ lơh sa.

Dùl dơ\ cribơyai bơh Mpồl ờ deh kòn dơ\ pe dê

Hìu bơnhă bi Nguyễn Thị Hiền, kis tàm [òn Kiến Xương, ntum Buôn Triết, kơnhoàl Lak, mu\t bal tàm mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 bơh ală ngai pa crơng gơs. Bi Hiền geh 2 nă kòn klau, kòn klau tơnhoa nam do pơrlòng mu\t bơsram kai bơsram dờng, ai kòn klau pu\t den rơcang guh ơdu\ 11, jơh bal 2 nă kòn ndrờm dờn bơr mờ bơsram jak ngan. Bal mờ broă tam 8 sàu kơphê mờ lơh 2 lồ kòi sre, ròng sur, iar, pah nam hìu bơnhă bi Hiền lơh sa geh rlau 200 tơlak priă. Bi Nguyễn Thị Hiền, yal bè do: “Bơh tu\ mu\t bal tàm mpồl den oh mi cau ùr kung đơs là ờ go\ di deh kòn dơ\ 3 nàng sền gàr să jan mờ ròng siam kòn niam, lơh sa bơtàu tơnguh. Mu\t tàm mpồl kung geh sơl bơta kuơ ai oh mi cau ùr in, oh mi cau ùr kung tă pơgồp geh dùl e\t nàng lơh gơs kes priă nàng ai ală oh mi cau ùr lơi in kal ke rlau càn nàng bơtàu tơnguh rài kis hìu bơnhă. Bè hìu bơnhă bol a` do, tu\ do sền go\ broă lơh sa kung neh bơtàu tơnguh sơl mờ ală kòn kung bơsram niam sơl”.

Càr Daklak tu\ do geh rlau 1000 mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 tàm jơh ală [òn tàm ntum, sơnah [òn, [òn drà bal mờ mờr 35 rbô nă cau tàm mpồl. Broă lơh bơh ală mpồl dê geh pơgồp bal mờ ală broă lơh bơh broă lơh khà kờp làng bol mờ broă lơh mpồl cau ùr, den tàng tàm ală tu\ pơrjum cribơyai, mpồl cau lơh broă khà kờp làng bol mờ cau atbồ mpồl geh bơta pơgồp bal niam ngan, mờ geh cồng nha. Ồng Mai Văn Phán kuang jat jơng atbồ Mpồl lơh broă khà kờp làng bol deh dùh di kơrhia tàm hìu bơnhă càr Daklak, pà gi\t: “Bol a` geh ală mpồl cau lơh broă khà kờp làng bol tàm jơh ală [òn mờ tiah làng bol ơm kis, bơdìh hơ\ tai tàm jơh ală 184 ntum, sơnah [òn ndrờm geh ală mpồl cau sùm lơh kơnòl broă lơh broă bal. Gơ wèt mờ kơnă kơnhoàl, den tu\ do ndrờm geh ală anih tờm deh duh di kơrhia tàm hìu bơnhă geh mu\t lơh broă. Ngan den tàng bè hơ\ mờ bơta pơgồp bal đah ală gah sơnah lơh broă, mpồl cau tàm ală tiah den bol a` neh lơh anih lam bồ nàng mu\t lơh niam broă lơh do. Den tàng bè hơ\, broă lơh bơh bol a` dê sùm geh lơh sùm mờ sùm geh ală bơta tam gơl nàng gơ in dipal mờ tơl tu\ tơngai, broă mu\t lơh mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 là kờn ngan mờ gơ cèng wơl cồng nha uă ngan tàm tơngai lài”.

Lơh broă jơh nùs, mờ geh cồng nha bơh ală mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 tàm càr Daklak dê tơngo\ loh làng ngan bơh khà gơmù deh, ngan là khà deh kòn dơ\ 3. Nam 2012, jơh gùt càr geh 16,5% hìu bơnhă deh kòn dơ\ pe, tus nam 2015, khà do gam 13,9%. Tàm uă tiah tàm ală kơnhoàl, bè: Lak, Krông Pach, M’Drak, [òn drà Buôn Hồ uă nam sùm ờ geh cau lơi deh kòn dơ\ pe rlau hơđang. Mờ uă broă lơh geh kuơ ngan, ală mpồl ờ deh kòn dơ\ 3 tàm càr Daklak neh pơgồp bơnah mu\t lơh broă lơh khà kờp làng bol deh dùh di kơrhia tàm hìu bơnhă, tơnguh jơnhoa bơta niam khà kờp làng bol tàm [òn lơgar.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến