VOV4.K’ho-Jơnau sơmờm mat kă bro sơntìl chi tam Eakmat bơh Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên dê gam geh uă ngan bơh uă nam do, lơh cau lơh broă sa kơlôi rơcang ngan tàm broă sac rwah sơntìl nàng sih tam. Mìng is tàm xã Hoà Thắng, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Daklak dê, geh gi\t nđờ rhiang anih lơh gơlik mờ kă bro sơntìl chi tam ndrờm geh k[àng cih mat kă bro Eakmat. Ală anih do đòm jat mat, đòm jat mat kă bro nàng lơh gơlik mờ kă bro sơntìl khat gơboh, bu ba ờ geh bơta atbồ mờ sền gi\t bè anih lơh gơlik mờ bơta niam chi sơntìl.

Eakmat là mat sơnđan gơ jat bal mờ Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên ( đơs lơyah là Viện Eakmat) tàm xã Hoà Thắng, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Daklak, geh gi\t nđờ tơlak nă làng bol lơh broă sa tàm Tây Nguyên gi\t, tài bơh do là anih pin dờn nàng blơi sơntìl chi tam. Ngan den tàng bè hơ\, uă anih lơh gơlik sơntìl is sơmờm mat do nàng sơnđan mat ai anih lơh gơlik mờ kă bro sơntìl chi tam he dê in, lơh làng bol lòt blơi sơntìl kal ke ngan gi\t.

Jat kềng gah gùng Nguyễn Lương Bằng, xã Hoà Thắng, [òn dờng Buôn Ma Thuột geh uă ngan ală anih tăc sơntìl chi tam ndrờm geh tai mat “Eakmat” tàm k[àng cih mat kă bro bơh he dê. Bơh bồ kàl mìu, broă kă bro sơntìl chi tam tàm do geh lơh duh hồl ngan. Ồng Y Văn kis tàm [òn Ba Yang, xã Krông Nô, kơnhoàl Lăk, càr Daklak lòt gùng jòng mờr 100 kơi sồ jòi tus xã Hoà Thắng nàng lùp blơi sơntìl kơphê cèng rê tam pa wơl. Y Văn pà gi\t, ồng kung bè uă cau ndai bơh tiah ngài tus sơl, sền go\ anih tăc sơntìl lơi kung geh k[àng cih mat Eakmat lơm, ờ gi\t rwah anih lơi di nàng blơi sơntìl bơh Viện Eakmat dê:

“Tàm đah đơm ne kung geh sơl, mơya kơno đơs tus tàm do blơi sơntìl niam, nàng tơnơ\ do tam gơ dờng, plai niam mờ [ươn pik. Tu\ do kung gam lòt jòi sơl, di halà ờ kung ờ hềt gi\t sơl, gam lùp mờ sền gời lơm..”.

Bi Đỗ Thành Luân, kis tàm xã Ea Pam, kơnhoàl Ea Kar, càr Daklak là cau bơtuah jòi bàn di anih hìu sồ 53, gùng Nguyễn Lương Bằng, là tiah tăc sơntìl chi tam bơh Trung tâm kơlôi sơnơng mờ bơto ngui công nghệ kơphê Eakmat dê. Bi Luân pà gi\t, blơi bàr pe rhiang tờm chi sa plai nàng rê tam tàm bơrlu\ bal, mơya kal ke ngan jòi bàn tài bơh anih lơh kung geh lơm k[àng cih mat Eakmat mờ yal là sơntìl niam, tam den geh niam ngan:

“Ngai do tus tàm do blơi dùl êt sơntìl cèng rê tam, tàm gơ jàr mờ nhai mìu, oh kơno yal tàm internet là Viện Eakmat do geh sơntìl niam, den tàng oh lòt tus tàm do nàng blơi…”.

Tiến sĩ Trần Vinh- Kuang atbồ Trung tâm kơlôi sơnơng mờ bơto ngui công nghệ kơphê Eakmat gơ wèt Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên, pà gi\t: Trung tâm do ờ geh khat dùl đại lý lơi mờ mìng geh dùl anih kă bro dùl lơm tàm hìu sồ 53, gùng Nguyễn Lương Bằng, [òn dờng Buôn Ma Thuột. Kung jat ồng Vinh yal sơl, broă lơh gơlik sơntìl bơh Trung tâm dê sơrlèt gan ală broă lơh kràn cê ngan mờ ală măy mok pa jak chài ngan, geh khà priă tus gi\t nđờ tơmàn priă. Lài mờ tu\ ai tăc tàm drà, sơntìl chi tam do gam pal geh sền sơ wì bơta niam dùl dơ\ tai, den tàng là niam ngan ờ geh tu kòp dùl êt lơi. Ồng đơs ngan là, mờ broă lơh gơlik mờ tê tàm bơta ờ geh bơta ờdo ờdă, ală anih lơh gơlik is sơntìl chi tam ờ gơtùi lơh gơlik geh ală sơntìl chi tam niam ờ geh tu kòp lơh aniai ờ. Den tàng bè hơ\, làng bol kờn pal ngac ngar ngan tu\ blơi sơntìl cèng rê tam. Tiến sĩ Trần Vinh, đơs:

“Cau lơh pơrlồm mat, ai mat bơh viện dê, ai anih hìu sồ 53, gùng Nguyễn Lương Bằng yồng bu ba khat gơboh tềng hơđang ne, cau pơrlồm mat, pơrlồm bè hơ\ mơya tàm bơta geh ngan den ờ go\ gi\t geh sơntìl bơh anih lơh gơlik is dê cau lơh ờ niam mờ cèng tăc tàm drà den là geh priă cồng uă ngan, tài bơh bulah tăc mờ khà priă lơi den cau kung gơtùi tăc lơm. Den tàng bè hơ\ cau lơh aniai drà kă bro, lơh roh bơngă bơh Viện dê, làng bol he sùm kơno đơs ờ kas den là blơi. Tàm tu\ hơ\, ală anih lơh gơlik ngan ngồn den làng bol ờ go\ gi\t wơl, hơ\ là ală jơnau tàm pơrlòng ờ song niam, ờ suk ngan, bol a` dan anih lơh broă atbồ dà lơgar pal geh broă lơh nàng kơryan bơta do”.

Tàm tu\ broă lơh gơlik chi sơntìl tàm Viện Eakmat sơrlèt gan ală broă lơh kràn cê ngan den ală anih lơh gơlik is mìng ờng sơntìl mờ broă lơh mờ jơng tê bal mờ jơh ală broă lơh là balhiă ngan. Tàm [òn 2, [òn 8, [òn 11, xã Hoà Thắng, gi\t nđờ rhiang hìu làng bol lơh sươn ờng ờ go\ lơh sră cih mat dan lơh broă, mơya chi sơntìl tăc tàm drà là uă ngan. Bi Phạm Thị Tình, là cau tờm dùl sươn ờng tàm [òn 2, xã Hoà Thắng, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Daklak, bơh lùp neh đơs ngan bè do:

“Ờ go\ geh sră ai gơnoar lơi ờ, tàm do lơh sơntìl niam ờ go\ lơh sơntìl ờ niam ờ, pơn yơu bè tờm bơ do he blơi bơh cau quèng dê khi tam, he sền go\ tờm bơ geh plai den tàng blơi rê bơkiar. Kơphê den ai bơh cau quèng dê sơl, he gi\t sươn cau dê geh sơntìl kơphê lơi den he blơi. Ờ go\ lơh sră dan gơnoar lơi ờ, bơta hơ\ là cau lơh broă tàm hợp tác xã den hơ\ sồng lơh sră dan gơnoar lơh”.

Jat Chi cục tam phan mờ sền gàr phan tam càr Daklak yal, cồng nha lòt sền pa do tàm 36 anih lơh gơlik mờ kă bro sơntìl chi tam pà go\, jơnau geh ngan lơh gơlik mờ kă bro sơntìl chi tam ờ gi\t loh anih lơh, sơntìl ờ niam gam gơlik geh kal ke ngan. Uă ngan ală anih lơh gơlik sơntìl ndrờm ngui phan ngui lơh bơtờp sơntìl bơh chi tàm sươn hìu, ờ go\ lơh sră dan gơnoar lơh broă mờ ờ hềt go\ geh anih lơh broă geh gơnoar lơi dờp lơh geh bơta niam chi sơntìl!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến