VOV4.K’ho – Bal mờ gùt lơgar, ngai do 5/9, rlau 160 rbô nă kơnòm bơsram tàm càr Daknông kung duh hồl ngan mu\t tàm nam bơsram pa. Tàm hơ\, khà kơnòm bơsram là cau kòn cau bơh càr dê geh tus mờr 1/3. Bal mờ ală broă lơh dong kờl bal bơh dà lơgar dê, càr Daknông gam geh tai broă lơh is dong kờl priă jền ai kơnòm bơsram mờ cau bơsram dờng kòn cau in. Kơnờm bè hơ\ mờ khà kơnòm bơsram tàm càr Daknông sùm gơguh tai pah nam, ờ gam tai jơnau kơnòm bơsram sơrbì bơsram. Khà kơnòm bơsram kòn cau pơrlòng gơkờn kai bơsram dờng, cao đẳng mờ ală hìu bơsram broă lơh ngai sơlơ gơguh tai, bơtơl mpồl cau lơh broă geh bồ tơngoh jak ai càr in.

Dăp àu mpha bal mờ dùl e\t sră pơ àr nàng rơcang mu\t bơsram kai bơsram dờng tàm [òn dờng Hồ Chí Minh, oh K’Cường, kis tàm [òn N’Jiêng, ntum Dak Nia, [òn drà Gia Nghĩa, càr Daknông pà gi\t: ală nam bơsram kai III, oh bơsram tàm hìu bơsram kòn cau ơm sa tơn tàm hơ\, hìu bơnhă ờ duh pal tă pơgồp dùl bơta lơi ờ. Tu\ do, lòt bơsram tàm [òn dờng Hồ Chí Minh, oh kung gơlơh iang nùs sơl tài bơh neh geh bơta dong kờl bơh càr Daknông dê lời ai kơnòm bơsram mờ cau bơsram dờng là cau kòn cau in. Oh K’Cường, đơs bè do: “Oh bơsram ơm sa tơn tàm hìu bơsram kòn cau càr dê, ờ jơh dùl e\t priă jền lơi ờ, tus nam guh ơdu\ 10 oh gam geh pà tai priă dong kờl bơsram 500 rbô đong. Oh geh lơh ngan bơsram ngan pal tơryang tơryồng nàng tơnơ\ do geh rài kis niam rlau mờ ờ lơh roh bơta gơn kơnờm sùm bơh mè bèp dê”.

Dơ\ bơyai lơh sơnđờm mu\t nam bơsram pa tàm Hìu bơsram kòn cau kai III càr Daknông

Mè oh K’Cường dê là mè Vung pà gi\t, hìu bơnhă r[ah, mơya kơnờm geh bơta dong kờl bơh dà lơgar dê, mờ ală kòn bơh bi dê ndrờm geh lòt bơsram wil tơl. Mè Vung đơs: “Kòn tơnhoa a` dê bơh ơdu\ 5 tus ơdu\ 9 bơsram tàm Quảng Khê, tơnơ\ hơ\ ntrờn rê bơsram tàm càr bơsram broă lơh cơ điện, bơsram sră ndang mờ bơsram broă lơh tơn, geh dà lơgar sền gròi, dong kờl ờ go\ jơh priă sa, priă bơsram. Ai kòn Cường den bơh ơdu\ 1 tus ơdu\ 9 bơsram tàm do, tus guh ơdu\ 10 den bơsram tàm hìu bơsram kòn cau càr, jơh ală priă ngui sa mờ priă bơsram ndrờm geh hìu bơsram dong kờl jơh. A` ưn ngài ngan bơta sền gròi bơh dà lơgar mờ ală pơgru dê neh dong kờl ai kòn a` in geh priă jền ngui sa mờ bơsram sră. Ală kòn lòt bơsram den hìu bơnhă ờ geh cau lơh broă tàm hìu, den tàng rài kis kung kal ke ngan. Mơya, a` kung lơh ngan sơr lèt gan nàng ală kòn geh iang nùs bơsram gơ in niam nàng rài tơnơ\ do niam bơne\ rlau”.

Ờ mìng is hìu bơnhă mè Vung lơm gời ờ, mờ jơh ală oh kòn cau kòn cau tàm ntum Dak Nia đơs is mờ càr Daknông đơs bal, ndrờm geh dong kờl tàm tu\ bơsram. K’Tông, jơh bơsram Hìu bơsram dờng Tây Nguyên, tu\ do gam lơh broă porgon tàm Anih duh broă làng bol ntum Dak Nia, [òn drà Gia Nghĩa, càr Daknông, pà gi\t: Bal mờ ală hìu bơsram ơdu\ bơsram neh geh lơh tơn tàm ală [òn lơgar, ală nam rềp ndo, ală bơta dong kờl tơl làm lời ai oh kòn cau kòn cau in geh lơh neh dong cau là kơnòm bơsram kòn cau iang nùs lòt bơsram. Bè K’Tông, tu\ bơsram kai III geh pà sră mờ geh priă dong kờl pah nhai. Tu\ bơsram tàm Hìu bơsram dờng Tây Nguyên, oh pơn jat tai dờp geh bơta dong kờl priă jền bơh càr dê mờ geh tu\ là geh bal priă jền đìh rơndeh lòt bơh Daknông- Daklak. K’Tông đơs: “Oh bơsram kai bơsram dờng, dà lơgar geh uă ngan bơta dong kờl, pah nhai pà oh in 140 rbô đong, mờ oh lòt tus tàm Mpồl lơh broă kòn cau càr ai tai priă dong kờl nàng tă tơm priă bơsram. Pơnyơu bè priă tă bơsram pah dơ\ bơsram là 4 tơlak đơs pơnyơu là bè hơ\, den he ai priă bơh hìu bơnhă dê nàng tơm, hơ\ sồng tus lồi dơ\ bơsram halà lồi nam bơsram den rê tus càr ai wơl priă jền hơ\ nàng ngui tai tàm broă bơsram. Hìu bơnhă oh kung càn priă anih priă jền dong kờl cau r[ah dê lời ai cau bơsram dờng in, 1 nam là 8 tơlak priă, oh càn 3 nam. Tu\ do neh jơh bơsram mờ oh gam pa mu\t lơh broă pơrgon tàm Anih duh broă làng bol ntum”.

Jat mò Hà Thị Hạnh, Kuang atbồ Mpồl duh broă kòn cau càr Daknông đơs, nam 2005 tơnơ\ tu\ crơng gơs càr pa, kờn lơh pràn broă lơh bơto bơtê tàm tiah làng bol kòn cau, Daknông neh mu\t lơh is dùl broă lơh dong kờl priă bơsram ai kơnòm bơsram mờ cau bơsram dờng kòn cau ơm kis bơh yau dùl bă tiah in. Jat hơ\, oh kòn là cau kòn cau do bơsram bơh kai bơsram II tus kai bơsram dờng, cao đẳng geh dong kờl pah nhai bơh 70 rbô tus 300 rbô đong gơ jat tàm kai bơsram mờ dong kờl tai priă lòt rơndeh dilah lòt bơsram càr ndai. Tus nam 2011, broă lơh do neh tơnguh khà dong kờl tus dùl dơ\ mờ nggùl mờ rề ơnàng tai cau geh dong kờl là jơh ală kơnòm bơsram kòn cau. Broă lơh do neh lơh geh pràn chồl chul chồl srơh bơsram tàm tiah làng bol kòn cau tàm Daknông. Cơng tàng là khà kơnòm bơsram kòn cau pah nam sùm gơguh, khà kơnòm bơsram sơrbì bơsram ngai sơlơ gơmù, mờ ờ gam tai jơnau kơnòm bơsram kòn cau pal sơrbì bơsram tài bơh rài kis kal ke. Oh kòn làng bol kòn cau dê kung lơh ngan bơsram dờng rlau tai. Nam 2005, jơh gùt càr Daknông mìng geh 25 nă oh bơsram cao đẳng, kai bơsram dờng; den tus tu\ do, mìng kờp is khà cau bơsram dờng bơsram tàm ală hìu bơsram cao đẳng, hìu bơsram kai dờng geh sră jờng rơ jak mờ jak ngan geh càr pà sră jờng rơ pah nam là rlau 800 nă oh. Uă oh neh lik bơsram rê tàm càr lơh broă, bơtơl mpồl kuang bàng là cau kòn cau. Mò Hà Thị Hạnh, pà gi\t: “Geh dong kờl bè hơ\ den ală oh iang nùs rlau tàm ală tu\ bơsram, mờ neh chul chồl srơh bơsram tàm càr ngai sơlơ bơtàu tơnguh rlau tai. Mờ bơta dong kờl ai kơnòm bơsram, cau bơsram dờng do in neh pơgồp bơnah lơh geh gùng dà bơto bơtê mpồl cau lơh broă gơ wèt tus mờ tiah làng bol kòn cau, mờ broă lơh bơto kuang bàng là cau kòn cau bơh càr dê kung neh geh bơta bơtàu tơnguh pa”.

Ồng Y Thái, Kuang jat jơng atbồ Mpồl duh broă kòn cau càr Daknông gơ wèt Mpồl duh broă ala mat làng bol càr Daknông, đơs tờm, ală bơta dong kờl ai lài bơh dà lơgar dê neh lơh geh srơh bơsram tàm càr Daknông, tơnguh rơhời cồng nha bơto bơtê tàm tiah làng bol kòn cau. Ngan den tàng bè hơ\ mờ tàm dơ\ pơrjum lồi nhai 8 pa do, Mpồl duh broă ala mat làng bol càr Daknông neh pơn jat tai ring bal Kơrnoat ai ngui broă lơh dong kờl lời ai kơnòm bơsram, cau bơsram dờng kòn cau in tơngai bơh nam 2016- 2020. Mơya, nàng dipal mờ jơnau kờn bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn, ala tài dong kờl ai jơh ală kơnòm bơsram kòn cau in, den broă dong kờl pa geh lơh uă tàm ală kơnòm bơsram là oh kòn kòn cau hìu bơnhă r[ah kal ke uă in. Ồng Y Thái, pà gi\t: “Pơn jat tai lơh jat mờ lơh niam rlau tai broă dong kờl do, den Mpồl duh broă ala mat làng bol càr Daknông geh dùl broă dong kờl pa geh lơh uă rlau, niam rlau, kuơmàng là sền gròi tus ală oh kòn làng bol kòn cau là kòn hìu r[ah mờ hìu mờr ndrờm bè hìu r[ah, jat tàm bơta geh ngan hơ\ nàng tơnguh bơnah dong kờl ai ală oh in gơ niam rlau. Mờ kơ\p kờn broă dong kờl pa geh gơdờp niam tus mờ cau geh dờp bơta dong kờl mờ gam kờn geh bơta dong kờl tàm broă bơsram, ngan là ală oh là kòn hìu r[ah, hìu mờr ndrờm bè hìu r[ah”.

Dùl tiết bơsram tàm hìu bơsram kai I Vừ A Dính, ntum Dak Som, kơnhoàl Dak Song, càr Daknông

Bal mờ 40 jơi bơtiàn kòn cau ơm kis bal, 1/3 khà kờp làng bol là cau kòn cau, broă sền dờng màng ai priă jền bơcri tàm broă bơto bơtê ai làng bol kòn cau in là broă lơh di ngan dong Daknông bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn kơ\ kơl jăp. Bơta bơcri priă dipal bơh Dà lơgar dê, bal mờ ală bơta lơh ngan bơh kuang bàng, cau pơgru dê, mờ bơta sơrlèt gan brồ guh is bơh să tờm oh kòn ală kòn cau dê geh pơgồp bơnah dong Daknông tơnguh jơnhoa bồ tơngoh gi\t wa\, kơ\ kơl jăp bơta lơngăp lơngai gùng dră bal, bơtàu tơnguh lơh sa, rơhời bơtàu tơnguh rài kis làng bol dê.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến