VOV4.K’ho –  Bal mờ ală càr tàm Tây Nguyên, kòp mprơm gơlik mhàm kung gam lơh bơtờp uă ngan tàm càr Daknông. Jơh ală ntum, [òn drà tàm càr neh geh cau bơtờp kòp do bal mờ 1500 nă cau bơtờp, gơguh 1300 nă pơndrờm bal dùl tu\ mờ nam lài. Tềng đap bơta geh ngan hơ\, Anih duh broă làng bol càr Daknông neh pơrjum mhar nàng đơng lam ală tiah mờ ală gah sơnah lơh broă geh gơnoar mu\t lơh broă lơh rơcang sơndră kòp.

Ală ngai do, Gah lơh pràn wơl, dong kờl sơm kòp kơn jơ\ di Hìu sơnơm kơnhoàl Dak R’lấp, càr Daknông sùm ơm tàm bơta hat hal ngan cau kòp, tài bơh cau bơtờp kòp mprơm gơlik mhàm sùm tus hờ hìu sơnơm sơm kòp. Geh uă cau pal ơm bi\c bal tàm dùl jơnờng halà dăp tai jơnờng jat kềng gah mum hìu. Bi ùr Phạm Thị Huyền, kis tàm [òn 6, ntum Quảng Tín, kơnhoàl Dak R’lấp, càr Daknông gam sền gàr 2 nă kòn ùr tàm Hìu sơnơm pà gi\t, tài bơh ờ go\ rơcang lài, tồn lah ală kòn gơtìp as sồt rơnồng dờ, blơi sơnơm hùc tàm 4 ngai mơya kung ờ gơmù duh sơl, hơ\ sồng lòt jun tus hờ hìu sơnơm. Bi ùr Phạm Thị Huyền, đơs: “Tài bơh kòn a` lòt nhơl tàm hơđơm Bình Phước ne, mò deh bèp kòn dê den tồn lah sau gơtìp as sồt rơnồng dờ den tàng ờ go\ cèng lòt kham nàng sền mhàm kòp. Tus tu\ să duh sùm tus ngai dơ\ 5 den a` hơ\ sồng lòt jun kòn tus hờ hìu sơnơm den geh bác sĩ kham sền mhàm mờ đơs là kòn gơtìp kòp mprơm gơlik mhàm. Tus ngai do là ngai dơ\ bàr piam kòp tàm hìu sơnơm den kòn khai kung neh bời sơl, să jan pràn wơl mờ sàu sa gơtùi mờ mang bi\c den ờ gam gơtìp nrơ\t tai”.

Hìu sơnơm Đak R’lấp hat hal ngan cau kòp mprơm gơlik mhàm

Bác sĩ Đào Kim Nghiệp, Kuang jat jơng atbồ Hìu sơnơm kơnhoàl Dak R’lấp, càr Daknông pà gi\t, tàm kơnhoàl, kòp mprơm gơlik mhàm gam lơh bơtờp uă ngan. Pah ngai, hìu sơnơm geh bơh 40 tus 70 nă cau gơtìp kòp mprơm gơlik mhàm tus kham sơm kòp, tàm tu\ hìu sơnơm mìng geh 90 nơm jơnờng piam kòp lơm. Tơrgùm kờp bơh bồ nam tus tu\ do, hìu sơnơm neh sơm kòp ai rlau 500 nă cau gơtìp kòp mprơm gơlik mhàm in. Bác sĩ Đào Kim Nghiệp, đơs: “Tus tơngai do, den kòp mprơm gơlik mhàm geh uă ngan, bol a` neh bơtơl tai jơnờng piam kòp mờ tơrgùm jơh bơta pràn geh is bal mờ hòi jà jơh ală cau lơh sơnơm nàng bơto pơlam sùm ai ală oh mi in kờn di tu\ tam dră wơl mờ bơta kòp mprơm gơlik mhàm. Mờ khà cau kòp gơguh uă ngan pơndrờm mờ ală nam lài den nàng bơsong bơta do, den bơh priă jền bol a` geh is den blơi tai jơnờng piam kòp, bol a` ngui tơn hìu pơrjum hìu sơnơm dê nàng sơm kòp tơn ai cau kòp gơtìp bơtờp kòp mprơm gơlik mhàm in”.

Jat Hìu sơnơm rơcang gàr lài kòp càr Daknông yal, bơh bồ nam tus tu\ do neh gi\t geh pơgăp 1 rbô 500 nă cau bơtờp kòp mprơm gơlik mhàm tus kham sơm kòp tàm ală hìu sơnơm, gơguh rlau 1300 nă cau kòp pơndrờm bal dùl tu\ mờ nam lài; uă ngan rlau jơh tàm uă nam rềp ndo. Cau kòp mprơm gơlik mhàm geh uă ngan tàm ală tiah drà, tiah gal làng bol ơm kis bè [òn drà Gia Nghĩa, ală kơnhoàl Dak R’lấp, Dak Mil. Pe tiah do neh uă dơ\ [ồm sơnơm gơ sơ\t kih dà gơ sơ\t sơmack tàm ală tiah geh uă cau gơtìp kòp mprơm gơlik mhàm. Bơh sơn rờp neh kơryan geh uă ngan khà cau bơtờp kòp mprơm gơlik mhàm pa, mơya digơlan bơtờp wơl kòp kung gam gơguh uă sơl, tài bơh trồ tiah tơngai geh bal mìu, là bơta niam ngan nàng sơmack deh dờng rơ\ rài. Jat ồng Sang Quốc Hà, Kuang jat jơng atbồ Hìu sơnơm rơcang gàr lài kòp càr Daknông, nàng rơcang sơndră mờ kơryan kòp mprơm gơlik mhàm geh cồng nha, jơnau gi\t wa\ rơcang sơndră kòp bơh làng bol dê là kuơmàng ngan. Ồng Sang Quốc Hà, đơs:”Tàm ù tiah Tây Nguyên kung bè càr Daknông gam mu\t tàm kàl mìu, tơngai mìu nisơna mờ do kung là bơta niam ngan nàng sơmack lơh bơtờp kòp mprơm gơlik mhàm deh dờng rơ\ rài uă. Làng bol geh bơta mờng quèng là dơng dà, bal mờ hơ\ den jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê bè lơh kloh niam tiah ơm kis tàm tiah he dê ơm kis là ờ hềt geh lơh niam. Kờn pal geh bơta lơh bal mờ jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê bal mờ gah lơh sơnơm dê den hơ\ sồng kơ\p kơnờm là kòp geh kơryan geh. Tu\ do, den gah lơh sơnơm kung gam lơh ngan bal mờ gơnoar atbồ tàm [òn lơgar lơh broă jơh nùs kràn cê ngan bè broă lơh kloh niam tiah ơm kis kung bè là broă lơh [ồm sơnơm mờ càr gam lơh”.

{òn drà Gia Nghĩa [ồm sơnơm gơ sơ\t sơmack

Tus tu\ do, jơh ală ntum, [òn drà bơh càr Daknông dê neh geh cau gơtìp kòp mprơm gơlik mhàm. Tềng đap bơta geh ngan hơ\, Anih duh broă làng bol càr Daknông neh bơyai lơh dùl dơ\ pơrjum mhar nàng sồr jơh ală tiah mờ gah lơh broă geh gơnoar mu\t lơh broă lơh rơcang sơndră kòp. Jat jơnau đơs bơh gah lơh sơnơm dê, den bal mờ bơta trồ tiah niam ai sơmack in deh dờng rơ\ rài uă, den jơnau lơh kòp mprơm gơlik mhàm lơh bơtờp uă tàm tơngai lài là tài bơh jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê gam ờ hềt uă, gơnoar atbồ tàm [òn lơgar ờ hềt kràn cê jơh nùs, ală mpồl cau ờ hềt lơh bal. Mò Tôn Nữ Ngọc Hạnh, Kuang jat jơng atbồ Anih duh broă làng bol càr Daknông, pà gi\t: Bal mờ nùs nhơm đơng lam kràn cê jơh nùs, càr geh ai tơl priă jền nàng ngui tàm broă lơh rơcang sơndră kòp mprơm gơlik mhàm. Mò Tôn Nữ Ngọc Hạnh, đơs: “Nàng tơrgùm ai broă lơh sền gàr pràn kơldang să jan làng bol in, gùng dà broă lơh bơh Anih duh broă làng bol càr dê là geh lơh ngan jơh nùs jơh pràn nàng hòi jà tă pơgồp bơta pràn bal mờ priă jền, bol a` kung geh jơh nùs sồr ală kơnă, ală gah nàng ngui jơh ală bơta pràn nàng kờn ai tơl priă jền, jơnau sồr pal geh bè sơnơm, rơndeh rơndồ mờ bơta niam ngan rlau jơh ai gah lơh sơnơm in lơh broă. Bơta sền gròi dipal bơh gơnoar atbồ [òn lơgar mờ ală mpồl lơh broă gùng dră bal mpồl bơtiàn pal bơh mờ gơnoar broă, kơnòl broă mờ kơnòl bơh ală mpồl cau dê bal mờ gah lơh sơnơm tàm broă lơh rơcang sơndră kòp mprơm gơlik mhàm dùl bă niam ngan rlau jơh”.

Daknông mblàng yal làm bă tiah bè rơcang sơndră kòp mprơm gơlik mhàm

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến