VOV4.K’ho-Tiah rềp nhàr bal đah 2 xã Dak Ngo mờ Quảng Trực, kơnhoàl Tuy Đức, càr Daknông dê bơh uă nam do là tiah duh bè tam pìt tam phà ù tiah, mờ broă dờng ngan rlau jơh là dơ\ tam rah phàu ngòt rơngơ\t ngan, lơh 3 nă cau chơ\t mờ 16 nă cau gơtìp sồt să tàm lồi nhai 10 nam lài. Jơnau là tài bơh làng bol ntrờn ơm kis khat gơboh sùm tus, ai sơgràm ù brê, tàm tu\ ală mpồl lơh sa kă bro geh dà lơgar jàu ù den ờ lơh kràn tàm broă atbồ; ai gơnoar atbồ mờ gah lơh broă geh gơnoar tàm tiah do den ờ jai atbồ sơl. Tềng đap bơta gơlik geh ngai sơlơ kal ke, lơh gơlik jơnau gơlời wơl ngòt rơngơ\t ngan, Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hoà Bình neh lòt sền ngan ngồn mờ sồr càr Daknông gờn lơh rơndăp broă lơh kơ\ kơl jăp làng bol ơm kis tàm tiah Dak Ngo mờ Quảng Trực. Mơya, tus tu\ do, broă gơlik geh tàm do kung gam ờ hềt geh gơ tam gơl uă sơl.

Geh lơh tàm ù dòr jơnhoa, anih lơh broă Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại Long Sơn dê geh lơh kơ\ kơl jăp mờ niam bơne\ ngan tàm tiểu khu 1535 gơ wèt xã Quảng Trực, kơnhoàl Tuy Đức, càr Daknông. Bơh do, gơtùi sền go\ jơh dùl kơnhoàl ù tiah dờng ơning ơnàng ngan. Quản đốc Công ty Long Sơn tu\ do là ồng Phạm Công Thiện. Mờ măy điện thoại tàm tê nàng đơng lam cau lơh broă, ồng Thiện sơ`io tus ală ù dòr gam geh nhhu\ ồs sùm mờ đơs, hơ\ là bă ù bơh Công ty dê neh gơtìp làng bol ntrờn ơm kis khat gơboh ai sơgràm te\. Ồng Thiện pà gi\t, tơnơ\ rlau 5 nhai kờp bơh tu\ gơlik geh dơ\ tam rah phàu ngòt rơngơ\t ngan, lơh 3 nă cau chơ\t mờ 16 nă cau gơtìp sồt să, broă tàm do kung gam ờ hềt lơngăp lơngai sơl.

Geh Ủy ban Nhân dân càr Daknông jàu rlau 1000 lồ ù, tu\ do Công ty Long Sơn mìng gam wơl pơgăp 300 lồ lơm

Ồng Thiện đơs:

“Ờ go\ geh lơngăp lơngai ờ. Bơh tu\ hơ\ tus tu\ do, làng bol sơgràm ù tiah lơh sa chu tơdơu neh 4 nơm dòr. 50 lồ kau su bol khai du\i sơrbì jơh. Dòr gơ ơm tềng đap mat do mờ đah ne là dồr 400 bol khai neh jơh chu nàng ai ù tam wơl điều. Pa ngai òr tơn, jơ\t nđờ hìu làng bol lòt tus tàm do, công ty kung tus yal sơl là tàm do ờ go\ di tơrgùm să gal bè hơ\, ờ go\ di lơh broă tàm ù tiah công ty gam lơh. Kung lòt đơs sơl, cèng sră sềr rùp ù tiah sơl, sổ đỏ, sră cơng tàng gơnoar ngui ù tus ai bol khai in sền, mơya làng bol ờ bài kờn iăt, den tàng pal hòi điện thoại gơnoar atbồ tiah do in sồr tus bơsong. Pa drim ti lòt tai tus gi\t nđờ jơ\t nă cau, kuang àng lòt tơnrah jơh; lòt sùm bè hơ\”.

Ồng Thiện kung pà gi\t, rlau 1000 lồ brê mờ ù brê geh Ủy ban Nhân dân càr Daknông jàu Công ty Long Sơn in atbồ mờ ngui bơh nam 2008 lài do, tus tu\ do neh gơtìp làng bol ntrờn ơm kis khat gơboh ai sơgràm mờr jơh, mìng gam wơl 300 lồ lơm. Tàm tu\ hơ\, gi\t nđờ rhiang hìu làng bol ntrờn ơm kis khat gơboh, ai sơgràm ù tam phan tìs mờ adat boh lam tàm tiểu khu 1535 den đơs là, geh jơnau tam pìt tam phà ù tiah jo\ jòng là tài bơh Công ty Long Sơn cò pơnring phan bơna, jơtài bơh làng bol dê mơya ờ hềt tơm wơl dipal.

Uă dòr bơnơm neh gơtìp làng bol ai sơgràm jơh mờ lơh hìu ơm

Kis tàm gùl sươn điều dờng ơning ơnàng mờ brê kau su dờng ơning ơnàng ngan tàm tiểu khu 1535, rềp mờ tiah gơlik geh dơ\ tam rah phàu lơh 3 nă cau chơ\t mờ 16 nă cau sồt să tàm nam lài, mò Đoàn Thị Huệ, đơs:

“A` bơh Thái Nguyên tus tàm do bơh nam 2003, a` geh 100 lồ. Cau ndai, uă cau geh 15 lồ, 10 lồ mờ uă ngan là geh bơh 5, 6 lồ. Công ty Long Sơn, nam 2008 neh cò pơnring jơh bơh 6, 7 lồ điều; bol khai lơh aniai jơh nđờ dơ\ tơn, gam ơm kơ\p công ty tơm wơl. Khi jàu ai Công ty in nam 2008, mơya a` lơh tàm do bơh nam 2003. Bàr pe hìu gơtìp công ty lơh pờng bơtrơh te\ den tàng lòt lơh sa tus tiah ndai. Tam geh bùm blàng rơcang tơnhàu den công ty cò pơnring jơh te\. Tam pìt bè hơ\, pa do điều bơh cau dê tam neh jơ\t nđơ\ nam do, bè hơ\ mờ lòt cò pơnring den tàng cau hơ\ sồng cuh”.

Rlau 10 nam bơh Bình Phước tus blơi phan lơh gơs bơh sươn sre tàm do, ồng Đậu Lưu Dung gi\t ngan [òn lơgar mờ gi\t ngan ală broă gơlik geh tàm do. Tàm gơ jàr mờ kàl prang ranh rơsơh, ồng ngui rơndeh pơndiang phan độ is, tơrgùm jơh phan lơh gơs bơh sươn sre pơndiang tus Bình Phước nàng tăc. Pah nam blơi pơgăp1 rbô tấn phan lơh gơs bơh sươn sre bơh sươn mìr bơh ală hìu làng bol dê den tàng ồng Dung gi\t loh ngan [òn tờm bơh tơl nă cau dê mờ jơh bal broă lơh kă bro ù tiah tìs mờ adat boh lam bơh khi dê. Ồng đơs:

“Do là rơndeh lòt gùng brê độ is nàng pơndiang phan lơh gơs bơh sươn sre bơh làng bol dê lòt tăc, pah nam pơgăp 1 rbô tấn phan bùm blàng ranh mờ điều. Lài do, a` kis tàm tiah Long Sơn, dà lơgar jàu pà 1000 lồ, tu\ do, sơkàr ờ gam tai mơya điều den geh tam uă ngan. Làng bol tàm do mu\t sơgràm ù tam phan, bơh Bình Phước, Đồng Nai, tus bơh tiah ndai uă ngan, tiah lơi kung geh lơm. Chi geh tam uă ngan là điều, cau kờn rề ơnàng ù tiah [òn lơgar, geh tai pơgăp 10 lồ nàng tơnơ\ do ai priă cồng. Mờ cau tăc chi tam tàm bă ù. Pơn yơu bè lài do bi blơi ù gời là 50 tơlak 2 lồ, mơya tu\ do bi tam điều, bi tăc là chi tam tàm ù”.

Gi\t nđờ rbô tấn phan lơh gơs bơh sươn sre geh tơnhàu pah nam

Tềng đap bơta hơ\, lơh jat jơnau sồr bơh Ủy ban Nhân dân càr Daknông dê, kơnhoàl Tuy Đức neh crơng gơs pôs Kuang àng tàm tiah Dak Ngo mờ Quảng Trực, mơkung sơlơ ai tai ală mpồl cau, crơng gơs mpồl atbồ is tàm ală tiểu khu gam geh bơta tam pìt tam phà, kờn gàr niam bơta lơngăp lơngai ờdo ờdă tàm [òn lơgar. Mơya, jat ồng Nguyễn Thế Luân- Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Quảng Trực, kơnhoàl Tuy Đức, yal, den broă tàm do kuang gam ờ lơngăp lơngai ngan. Ồng đơs:

“Tiah duh hồl ngan rlau jơh kung gam là tiah Long Sơn sơl. Làng bol tàm hơ\ den ndrờm bè ờ geh làng bol kis bơh yau bơh xã Quảng Trực dêl jơh ală làng bol bơh tiah ndai tus blơi wơl bơh ală cau sơgràm ù lơh sa lài do dê. Dơ\ bàr là làng bol bơh xã Dak Nhau, Bù Đăng, càr Bình Phước dê tus sơgràm ù tam phan; làng bol bơh yau bơh xã dê là ờ geh dùl nă cau lơi. Geh bàr pe jơnau tàm gơjra` là lài do công ty ai wơl ù mơya ờ geh bơta dong kờl dipal den tàng gơlik geh jơnau bè hơ\. Bơta geh ngan den geh uă jơnau nàng đơs, làng bol ờ hềt tam mơya kung đơs là neh tam sơl, tus tơngai do den neh rlau ir, geh bàr pe nă cau kung sơmờm jat broă do sơl”.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến