VOV4.K’ho – Mờ bơta lơh ngan bơh Đảng, dà lơgar, gơnoar ala mat dà lơgar, tàm tơngai rềp do, khà kuang ala mat là cau kòn cau tus bal ală broă lơh làng bol pồ ngai sơlơ uă. Bulah bè hơ\, nàng làng bol kòn cau ngai sơlơ geh jơnau đơs uă rlau tàm ală anih lơh broă làng bol pồ den kờ` ngan bơta tus bal pràn ngan rlau tai bơh ală gah, sơnah lơh broă:

Tàm 4 tơngai lơh broă Gơnoar ala mat dà lơgar pa do, khà kuang ala mat là cau kòn cau geh bơh 15,6 tus 17,27% tàm khà kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar. Kuang ala mat là cau kòn cau tus bal tàm mpồl duh broă ala mat làng bol kơnă càr, tơngai lơh broă bơh nam 2011 tus nam 2016 là 688 nă, geh 18%; kơnă kơnhoàl mờ kơnă ntum geh rlau 20%. Tàm dơ\ cribơyai Gơnoar ala mat dà lơgar dê, uă kuang ala mat là cau kòn cau neh geh ală tă pơgồp kuơ màng ngan tàm broă tơlik ală gùng dà broă lơh bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê, ngan là ală broă lơh gơrềng tus kòn cau. Tơngai lơh broă kơnă 13 pa do, gơnoar ala mat dà lơgar neh mut lơh sền gròi jơnhua ngan rlau jơh broă mut lơh gùng dà, broă lơh, kơrnuat boh lam bè atbồ, ngui ù tàm ală anih suơn dờng tam mờ sền gàr brê di dà lơgar đơng lam. Kung tàm tơngai lơh broă do, dơ\ sơn rờp, ồng Giàng Seo Phử, kuang atbồ anih duh broă kòn cau dà lơgar neh hơ jơnau lùp bơh ală kuang ala mat dê gơrềng tus broă lơh 135, bơta geh ngan mờ broă lơh rơndap tap sèng [òn làng bol ơm kis tàm ală tiah sùm gơlik geh trồ tiah lơh aniai, bơta ntrờn ơm kis khat gơboh, bơto broă lơh, ù ơm, ù lơh sa làng bol kòn cau in. Bơta do ai go\, kuang ala mat là cau kòn cau ngai sơlơ geh jơnau đds tàm ală anih lơh broă làng bol pồ. Mơya jat ồng Lù Văn Que, kuang atbồ mpồl duh broă pơlam bè kòn cau bơh Gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam dê, bulah ală tơngai lơh broă pa do, khà kuang ala mat là cau kòn cau tàm ală anih lơh broă làng bol pồ sùm uă rlau pơndrờm mờ khà làng bol, mơya kung gam geh ờ uă kòn cau ờ hềt geh tu\ lơi geh kuang ala mat tàm anih lơh broă geh gơnoar dà lơgar jơnhua ngan rlau jơh: “ Kơnă 11 geh 22 jơi bơtiàn kòn cau ờ hềt geh tus bal gơnoar ala mat dà lơgar, kơnă 12 kung geh 22 jơi bơtiàn kòn cau ờ hềt geh tus bal. Kơnă 13 geh 78 nă kuang ala mat là cau kòn cau den geh 24 jơi bơtiàn kòn cau ờ hềt geh tus bal tàm gơnoar ala mat dà lơgar mờ kuơ màng geh 5 jơi bơtiàn kòn cau ờ hềt geh tus bal tàm gơnoar ala mat dà lơgar ală kơnă. A` sồr pal sền sơwì nền nòn rlau, tơnguh tai kuang ala mat tàm ală jơi bơtiàn kòn cau, tài bơta do ai tơnggo\ bơta ringbal đah ală jơi bơtiàn kòn cau.”

Mùl màl, bơta ndrờm bal git wă bơh ală kòn cau dê sền bal den gam lơyah,                      bơta lơh sa, chài rơgơi, mpồl bơtiàn gam uă kal ke. Uă cau ờ git sră mờ dà yoan den tàng kal ke ngan tàm broă mblàng yal tơlik mat te\ khà mờ te\ khà. Dơ\ sơn rờp tus bal tơlik mat te\ khà tàm anih lơh broă làng bol pồ, bi Hoàng Quốc Khánh, kòn cau Gíay tàm càr Lai Châu pà git, bulah geh anih lơh broă yal tơngit mờ dong kờl tơl bơta nàng tus bal ală ơdu\ bơto pơlam nàng jòi git, sền jơnau tơngit drơng broă tơlik mat te\ khà, mơya gơwèt mờ ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau tàm ală tiah kơh bơnơm bè bi, mờ tus bal tơlik mat te\ khà dơ\ sơn rờp tai den tàng broă dờp git jơnau yal tơngit mờ bơta chài lam sồr te\ khà, bơt bơtàu broă lơh, hòi jà cau te\ khà gam ờ huan niam. Do là bơta kòl yan dờng ngan, lơh gơmù bơta [uơn nàng geh cồng nha tus mờ ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau. Bi đơs: “ Tàm tiah kơh bơnơm, tiah làng bol kòn cau den broă bol a` geh dờp ală jơnau yal tơngit pa gam ờ huan uă pơndrờm mờ tiah ring. Dơ\ 2 là tàm tiah kòn cau den bơta git wă làng bol dê gam ờ hềt ringbal den tàng broă tìp mat cau te\ khà, lam sồr te\ khà pal roh uă ngan tu\ tơngai nàng làng bol in git.”

Ờ mìng bè hơ\, ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau sùm gơjat bal mờ uă ngan rơndap tap sèng bè là cau ùr tơlik mat te\ khà, kơnòm să, là cau ờ geh Đảng. Do kung là kal ke tàm broă mut lơh lam sồr te\ khà kung bè gàr tơl jơnau kờ` geh êt ngan 18% khà kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar là cau kòn cau. Ồng Nguyễn Lâm Thành, kuang jat jơng atbồ mpồl duh broă kòn cau bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê đơs là, cồng nha geh pồ gơwèt uă ngan tàm broă rơwah cau tơlik mat te\ khà mờ broă lam sồr te\ khà. Den tàng, kờ` lơh geh khà bè jơnau kờp du\ lài, kờ` pal geh bơta đơng lam tơrgùm dùl, ringbal bơh mpồl Đảng, gơnoar atbồ mờ bơta lơh ngan, ringbal bơh ală anih lơh broă, ală mpồl, ală gah lơh broă, gah tề lam gùng dră bal dà lơgar Việt Nam tàm broă te\ khà, bơh cribơyai ringbal yal tơngit cau tơlik mat te\ khà tus lam sồr te\ khà. Nàng yal ală bơta chài mut lơh broă lam sồr te\ khà ai ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau in, ngai 21/4 pa do, mpồl duh broă kòn cau bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê neh bơyai lơh ơdu\ bơto pơlam bơta chài lam sồr te\ khà tus mờ 90 nă cau tơlik mat te\ khà kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 14 mờ kuang bàng mpồl duh broă ala mat làng bol, tơngai lơh broă bơh nam 2016 tus nam 2021 là cau kòn cau tàm 17 càr đah tô dà lơgar. Lồi nhai do, 1 ơdu\ bơto pơlam geh bơyai lơh ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau tàm ală càr đah jum dà lơgar in. Ồng Nguyễn Lâm Thành pà git: “ Uă cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau ờ geh gal cau, mờ là cau tơlik mat te\ khà tàm tiah sar lơgar ngài tai. Den tàng, tơngume bơh ơdu\ bơto pơlam dơ\ do bơh mpồl duh broă kòn cau dê là kờ` dong ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau geh tai mờng chài, geh tai git wă, bơta chài mờ geh tai nùs nhơm, bơta pin dờn nàng mut lơh ală dơ\ lam sồr te\ khà he dê gơ in niam rlau, nàng kơp kờ` geh cồng nha geh pồ uă rlau.”

Ală ơdu\ bơto pơlam bè do là kuơ màng ngan kờ` cèng wơl bơta [uơn geh pồ uă rlau ai ală cau tơlik mat te\ khà là cau kòn cau in. Mơya bè jo\ jòng, kờ` tơnguh khà kuang ala mat là cau kòn cau tus bal tàm ală anih lơh broă làng bol pồ kung bè kờ` tơrgùm wil tơl 54 jơi bơtiàn kòn cau tàm gơnoar ala mat dà lơgar den ală kơnă, ală gah broă lơh pal geh ală broă lơh krà` cê rlau tai tàm broă rơndap lài, bơto pơlam mpồl kuang bàng kòn cau. Bơh hơ\ pơgồp bơnah mut lơh geh cồng nha broă lơh kòn cau bơh Đảng dê, lam tiah kơh bơnơm, tiah làng bol kòn cau hời rơhời bơtàu tơnguh tàm broă lơh bơtàu tơnguh bal bơh dà lơgar dê.

                                    Cau cih mờ yal tơngit K’ Duẩn.