Deh kòn jăt jơi mè mờ jơnau pin dờn sền dờng màng kòn ùr kung gam geh sùm tàm ală bòn kòn cau Rơđê tàm càr Dak Lak. Ngan den tàng bè hơ\ mờ geh kòn ùr là jơnau kơp kờn bơh jơh ală ùr bơklau dê. Bơta deh kòn ùr lơm halà kòn klau lơm den tàng lơh ngan deh tài nàng kờn geh kòn ùr ờ di là jơnau ờ huan geh ờ. Deh uă, ờ geh tơl phan sa, den tàng bơta jơgloh rbah geh sùm tàm ală hìu bơnhă do. Cau ai tơngit jơnau đơs Việt Nam geh jơnau cih đơs bè bơta geh ngan do tàm bòn Kplang, ntum Tân Tiến, kơnhoàl Krông Pach, càr Dak Lak.
Lo\ H’Mlô Niê, rơ\p 36 sơnam mờ neh deh 6 nă kòn, kòn dờng ngan neh 17 sơnam, kòn pa deh rơ\p tòm 16 nhai. Ală kòn ndrờm kòn klao lơm, bu\ lah bơta pràn să jan ờ uă tài deh kòn uă, mơya lo\ kung gam kờ` deh kòn tai sơl:“Di lah he pràn, den deh tai, di lah să jan ờ pràn den ờ deh tai mờ pal lòt lơh ờ deh kòn tai. Pa do lòt siêu âm, bác sĩ đơs là kòn klao, kơno bè hơ\ a` moăt să ngan, moăt là tài a` deh kòn klao lơm. Bu\ lah bè hơ\, neh deh den kung chờ, tài go kòn klao dờng kung neh dong kờl mè, bèp, geh tu\ ală oh mi bol khi ndrờm g^t dong kờl mè bèp den kung chờ sơl”.
Deh gal kòn, hìu mìng geh 2, 3 sào ù tam kơphe, den tàng lơh mờ ờ tơl sa, 2 nă kòn dờng pal ơm ờ lòt bơsram kờ` jăt bèp lòt lơh broă ơpah. Hìu geh lơh neh jo\ nam, den tàng sèt, bơh 7 tus 8 nă cau kis bal hăt ngan tàm 1 nơm hìu mìng geh 20 thơ\k kơre. Kis hăt cau tàm hìu bè hơ\, mơya nùs nhơm kờ` deh kòn ùr nàng tơnơ\ do geh cau ròng siam tu\ neh kra gam geh sùm tàm nùs nhơm kơlôi sơnơng làng bol dê, tàm hơ\ uă ngan là tàm ùr bơklao cau mờr dờng sơnam. Bè hìu nhă lo\ H’ Nhân Buôn Yă, kung neh deh 6 nă kòn, mờ jơnau kờ` đơs ngan rơlao jơh là lo\ ndrờm deh tàm hìu, bu\ lah hìu sơnơm ntum rềp tơn mờ [òn. Lo\ yal: ờ geh priă lòt kham bun, deh tàm hìu sơnơm. Bu\ lah kòn gal, mơya kung gam lơh ngan deh kờ` geh kòn ùr, den tàng gam deh tai. Hìu nhă tu\ do kal ke ngan, pal lơh ngan jòi hơ\ sồng geh phan sa pah ngai. Lo\ H’Nhân Buôn Yă đơs:“Bơklao a` gơtìp kòp tê jê să sùm, ờ pràn lòt lơh broă ơpah, a` ơm tàm hìu ròng kòn, ờ geh phe sa den càn mờ mè, bèp, geh tu\ mè bèp lah là, bơh dềt neh ròng, tu\ do neh geh bao gam ròng tai. A` ờ lòt tus hìu sơnơm, deh is tàm hìu. A` ờ geh sră kham, sơm kòp ờ sa priă, ờ geh sră hìu rơ[ah, cau ờ ai”.
Ală cau bè lo\ H’Mlô ha là H’Nhân ờ di là ờ geh uă tàm [òn Kplang. Do là [òn geh 26 hìu den neh geh uă hìu deh gal kòn, ù lơh sa ờ uă. Pah nam, geh 20 nă cau deh den geh 8 nă cau deh kòn dơ\ 3 rơlao hờ đang. Lo\ H’ Bhơi Buôn Yă lơh broă tàm mpồl sền gàr deh dùh di kơrhia tàm hìu nhă [òn Kplang pà g^t: bu\ lah broă lam sồr geh ală mpồl lơh broă pơgồp bal lơh, mơya cồng nha geh ờ uă.
Bơhiàn cau klao rê bal mờ cau ùr tàm ală jơi bơtiàn kòn cau Tây Nguyên đơs bal, kòn cau Rơđê đơs is gam uă ngan. Ală broă lam sồr mờ rùp, lam sồr jăt mpồl, geh tu\ tus tơl hìu nhă ndrờm geh kuang bàng lơh broă gah khà kờp làng bol pơgồp bal mờ ală mpồl lơh broă lơh jăt, mơya cồng nha ờ geh uă. Lo\ Trần Thị Mậu kuang bàng lơh broă gah khà kờp làng bol ntum Tân Tiến, kơnhoàl Krông Păc pà g^t: 4 [òn làng bol kòn cau Rơđê tàm ntum ndrờm geh bơta do mờ să tòm ală cau lơh broă khà kờp làng bol kung gam ờ g^t lơh bè lơi, ờ hềt jòi geh broă lam sồr geh cồng nha:“Cau lơh broă khà kờp làng bol tus bơyai lơh pơrjum lam sồr jăt mpồl, tàm hơ\ uă ngan là ală cau deh kòn dơ\ 3 rơlao hờ đang mờ khà cau deh gal kòn. Lam sồr nàng làng bol in g^t tàm broă pleh bun, hơ\ sồng geh uă tu\ ală gah, mpồl lơh broă, kuang atbồ [òn kung tus tơl hìu ală cau deh gal kòn kờ` lam sồr; den ală cau do tu\ bè hơ\ kung hơ, mơya rê tàm hìu den ờ lơh jăt, he kung ờ g^t lơh bè lơi?”
Bơh tàm mùl màl broă lơh khà kờp làng bol tàm [òn Kplang, ntum Tân Tiến, kơnhoàl Krông Păc dê pà go\, gah lơh broă khà kờp làng bol pal geh broă lam sồr is lời ală tiah krơi is, kuang bàng lơh broă gah khà kờp làng bol kung pal wă nùs nhơm, bơhiàn rài kis làng bol dê kờ` geh broă tìp, đềt mềr. Mờ rơlao jơh là broă lơh do pal lơh jăt broă lơh sùm, jo\ hơ\ sờng geh cồng nha mờ ờ go\ di mìng lơh 1, 2 ngai mờ neh geh cồng nha mơ.
}au mblàng Ndong Brawl.
Viết bình luận