VOV4.K’ho - Lài mờ nam 1975, [òn drà Pleiku đơs is, càr Gia Lai đơs bal, la tiah geh ua\ ngan mpồl ling Việt Nam cộng hoà dê, atbồ jơh gùt tiah Tây Nguyên. Mơya, bal mờ broa\ tơrgùm gal ling klàng mờ ala\ broa\ lơh ơla, nàng drơng ai mpồl kuang tam lơh in,  ala\ broa\ lơh sa mờ mpồl bơtìan bơh Pleiku, Gia Lai tàm rài hơ\ dê ndrờm bè ờ geh bơta lơi. Lơh sa-mpồl bơtìan Gia Lai dê mìng ngan ngồn geh bơt bơtàu kờp bơh ngai tơng klàs, mờ nàng tu\ do, Pleiku neh gơ gơs la tiah drà duh hồl nhap nhar mờ pa ngan, ai Gia Lai la càr sùm geh khà gơguh tai lơh sa khà dùl tàm Tây Nguyên. 40 nam tơnơ\ tơng klàs, Gia Lai neh geh tam gơl niam ngan.

Blàng dờng Tam klac dờng, [òn dờng Pleiku, anih geh lơh ơn rùp Bác Hồ mờ ala\ kòn cau Tây Nguyên, tàm ala\ ngai do geh wa\ ua\ ngan cau nac tus lòt sền gròi, ờ ua\ cau ling yau geh tus wơl lòt còp wơl tiah tam lơh yau, di tơng kah 40 nam ngai tơng klàs càr Gia Lai, 40 nam tơng klàs jơh đah jum, dà lơgar trơgùm dùl. Ua\ cau neh gơ lơh nisơna ngan, tu\ [òn drà dềt, gùt  ngai mìng rơndeh ling klàng gơ ntas tơng lơ nga` lài do, den tu\ do neh gơ gơs la dùl [òn dờng bơtàu ngan, niam ngan. Cau ling yau Vũ Đình Phú kuang jat jơng atbồ dong broa\ hờ ngkời lài do Trung đoàn 95A, tiah tam lơh Tây Nguyên, bal tam klac, chờ  hờp ngan tàm bơta tam gơl bơh [òn dờng:“{òn drà Pleiku tơnơ\ mờ 40 nam tơng klas den tu\ do gơtùi đơs la neh tam gơl geh git nđờ rhiang dơ\, ờ go\ di la nđờ jơt dơ\. Tu\ do,  neh hìu jơnhua, hìu dờng, làng bol chờ hờp ngan”.

Pơndrờm mờ [òn drà tàm gùl, tam gơl tiah nhàr lơgar càr Gia Lai geh tam gơl chài ngan sơl. Tơnơ\ geh tơng klàs, mpồl đơng lam Đảng, làng bol ala\ kòn cau 2 kơnhoàl nhàr lơgar Cư\ Prông mờ Đức Cơ, càr Gia Lai neh  bal mờ ala\ mpồl lơh sa ka\ bro mờ ala\ mpồl ling klàng bơh Binh đoàn 15 bơyai lơh khòm trơ gùm jơng kah bơh tam lơh, tam chi phan sa, chi tam jo\ sơnam. Tus tu\ do,  tiah nhàr lơgar rbah tu\ hơ\ òr neh gơ gơs la tiah tam chi tam  jo\ sơnam mìng dùl lơm, mờ chài ngan tàm Tây Nguyên, mờ 3 bơta chi tam geh bơta kuơ lơh sa la cao su,  kơphe mờ tiêu, lơh sa bơh 2 kơnhoàl tiah nhàr lơgar, rài kis bơh làng bol ala\ kòn cau, kung geh gơguh jơnhua jơnhua bơh ala\ kơnhoàl tàm kơnhoàl. Ồng Rơ Mah Bơn kis tàm [òn Chan, ntum Ia Pnôn, cau Jarai sơnrờp tàm kơnhoàl tiah nhàr lơgar Đức Cơ tus bal tam cao su mờ cau ling, chờ hờp đơs:“Bơh nđờ jơt nam Binh đoàn tam cao su tàm do, bơh tu\ hơ\ tus tu\ do, sa\ tờm a` kung go\ gơ lơh chờ ngan. Làng bol tàm [òn lơgar kis bơh yau neh geh rài kis pa, sang geh jơgloh, tơmù geh rbah, sào sa, ơm kis geh tơl”.

Tơngac bơh tiah nhàr lơgar đah mat tơngai mut,  geh tus đah mat tơngai lik, tus kơnhoàl Kbang, [òn tờm bơh ồng Nup khin cha jak chài, tiah pôs đồng kac màng càr Gia Lai, kung geh ala\ cơnđoà jơng bơtàu tơngguh pràn tơnơ\ rlau 40 nam tơng klàs. Gùng ù đah mat tơngai lik Trường Sơn lài do, tu\ do neh lơh mờ lu\, cài, geh dong broa\ lơh tơrbo\ lơh sa, ka\ bro mờ lơh bơta pràn bơtàu tơngguh lơh sa làng bol ala\ kòn cau tàm tiah do. Ròt gùng  lòt, ồs đèng, hìu sơnơm neh tus tàm [òn làng bol, bơto bơtê bơsram, lơh sơnơm drờm bơtàu tơngguh. Mờ làng bol kòn cau tàm kơnhoàl Kbang, gam sùm tơng kah tus ồng Nup khin cha jak chàim dùl cau bơsram jak ngan bơh Bác Hồ, dùl kra [òn  Tây Nguyên pơnrơ ngan, dùl cau pơnrơ go\ ngan bè bơta tam klac, bồ guh is, ai pơrya tus bơta brồ guh, lơh geh rài kis hờm ram, ngap lơngai. Ồng Đinh Rinh dùl na\ cau ling yau tàm [òn Tung, ntum pôs đồng kac màng Kroong, kơnhoàl Kbang, đơs:“Rài yau, làng bol he iat jat ồng Nup khin cha jak chài, lòt jat Đảng, jat Bác Hồ tam lơh mờ Tây, mờ Mỹ, sơr lèt gan git nđờ kal ke tus tu\ do neh geh khat gơboh, hờm ram. Rnàng bơh bi bè tu\ do neh kra bloh, broa\ lơh la bơt bơtàu [òn lơgar, bơt bơtàu dà lơgar la bơh oh kòn kòn sau mờ a` pal bơto bơtê kòn sau tam klac, dùl nus bal, lơh jat ơnà jak bơh ồng Nup khin cha jak chài”.

Tàm càr Gia Lai, ngan la ờ geh gùng lơi mờ tam lơh gơbàn cui rcai ngan bè gùng 7, hơ\ la gùng 25 bơh Gia Lai lòt Phú Yên tu\ do. Gùng do la tiah tam lơh lồi dut bơh dơ\ tam lơh Tây Nguyên, tu\ ling he neh kơryan lơh, gơsơt ua\ ngan mpồl ling Quân đoàn 2, quân lực Việt Nam  cộng hoà gam  dô, mờ rlau 28.500  na\ bol sò tơm neh sang bơh dar tam lơh.

Poan jơt nam neh lòt gan, gùng rài  kah yau dà lơgar neh tam gơl pa ngan. Bồ gùng geh nđir mờ gùng 14 geh kơnhoàl Cư\ Sê, tu\ do la tiah tam tiêu dờng ngan bơh gùt lơgar, jat  gah gùng do, [òn drà Ayun Pa, kơnhoàl Ia Pa, kơnhoàl Phú Thiện, kơnhoàl Krông Pa drờm gơ ơm tàm ù tiah lơh kòi sre mờ tam tàu dờng ngan Tây Nguyên, gùt nam geh dà rbòng bơh rbòng dà Ayun Hạ mờ bơtơt rbòng dà Ia M’la\. Ala\ suơn tam tàu ơnàng ngan, ala\ blàng sre kòi gơs ngan la ai go\ bơta hờm ram bơh làng bol tàm ù tiah do. Ồng Ksor Nhí kis tàm [òn Ama Hing, ntum khin cha jak chài Đất Bằng, kơnhoàl Krông Pa, đơs:“Kơnờm geh broa\ lơh tus ơm kis kơ\ kơljap dùl ba\ mờ [òn làng neh bơtàu tơngguh pơndrờm mờ lài la ua\ ngan, lơh sa bơtàu tơngguh, gùng mut tàm [òn, tàm ntum lòt  rê neh buơn boài ngan, oh kòn geh lòt bơsram tơl, a` chờ ngan. A` geh lơh ngan mblàng pơlam, lam sồr  lo\ mòn kòn sau tam klac bal bơt bơtàu [òn lơgar pas gơs”.

Tơnơ\ 40 nam tơng klàs, càr Gia Lai neh geh ala\ tam gơl pràn ngan. Gùt làm ala\ tiah bơh đah mat tơngai lik-đah mat tơngai mut-đah jum-đah tô càr dê ờ gam geh go\ tềl bơh tơrlah tơrling tam lơh. Ala tàm hơ\ la ala\ [òn drà bơtàu tơngguh, ala\ suơn cao su, kơphe ua\ ngan, ala\ blàng sre dờng kòi  tơlir gơs, rài kis bơh làng bol hờm ram, di pal la tiah tờm ngan bơh đah tô Tây Nguyên tàm tơl ala\ bơta.

                                                Cau mblàng K’ Brọp.