VOV4.K’ho - Neh rlau 30 nam do, cơldu\ kham đông y bơh bác sỹ Đinh Văn Ấp kòn cau H’rê, tàm [òn dờng Plei Ku, càr Gia Lai neh gơ gơs la anih mờng ngan tus kham, sơm kòp ờ sa pria\ ai cau rbah in mờ làng bol kòn cau. Ồng ờ mìng dong ua\ ngan cau geh pràn kơldang wơl mờ gam cèng geh bơta pin dờ` bè bơta kuơ niam bơh rài kis cau kòp he in.
Gơ wèt mờ ồng Hoàng Anh Phố deh nam 1957, ơm tàm gùng Phan Đình Phùng, [òn dờng Pleiku, ồng Đinh Văn Ấp ờ mìng là 1 nă cau lơh sơnơm pal geh sền ngềr ngan, mờ gam là 1 nă cau geh màng dờng ngan. Ồng Phố pà git, pơgap mờ do 20 nam, ồng gơtìp kòp jê klung kơn jơ\ ngan. Pơ ùr chơt gờ`, 1 nă pal ròng 3 nă kòn dềt, ờ geh broă lơh kơljap, ồng Phố ờ geh priă nàng sơm kòp. Bơtuah ngan, git tus cơldu\ kham kòp bơh ồng Đinh Văn Ấp dê, ồng Phố neh geh sơm bời kòp, pơnjat tai lơh broă nàng ròng siam kòn. Neh uă nam sơr lèt gan, ală kòn neh dờng, rài kis kung neh ờ huan kal ke tai, ồng Phố kung ờ tu\ lơi hui\ nùs nhơm niam mờ cau lơh sơnơm kòn cau Hrê neh lời ai ồng in. Ồng Hoàng Anh Phố đơs:“ Tơngai pah tu\ a` gơtìp jê, a` piăm gùt `hai tơn, ờ gơtùi sàu sa, ờ gơtùi lòt lơh broă. Ồng go\ ờ gơtùi lòt lơh broă, ờ geh priă blơi tai sơ nơm, ồng gam pà priă tai. Tus tu\ do, a` neh pràn wơl, lòt lơh broă bè ờs. A` kah ưn ngài ngan, sền ngềr ngan tềng cau lơh sơ nơm do. A` kơp kờ` là, ồng Đinh Văn Ấp sùm pràn kơldăng nàng pơnjat tai sơm kòp cau rơbah bè a` in.”
Kung geh rài kis kal ke, neh mờr 30 nam do, mò Nguyễn Thị Mai Hương, deh nam 1934, ơm tàm bòn Pleiku Roh, sơnah [òn Yên Đổ, [òn dờng Pleiku pal sùm tus cơldu\ kham kòp ồng Đinh Văn Ấp dê. Tơngai sơn rờp, mò Hương gơtìp jê gùng ơra\ tơngoh sồ 7, gơtìp wèt mbùng, ntìng bờng gơtìp kơldăng, broă sàu sa kal ke ngan. Kòp do lơh mò ờ gơtùi git rơcang tàm broă lơh, sùm gơtìp gơ pừ, ndrờm bè ờ gơtùi lơh broă. Kòp do geh sơm bời den kòp jê kồ ntìng tàm cau dờng sơnam lơh aniai, mò Hương pơnjat tai geh sơm kòp ờ sa priă pah ngai. Ồng Đinh Văn Ấp gơs 1 nă cau dong kờl, 1 nă cau tờm pròc mhàm mò Hương dê. Mò yal:“ Bơh ngai geh tìp mờ wa Ấp, kòp ờ gam lơh aniai tai, tu\ do, châm cứư kung ờ sa priă, priă jrum kung ờ tong sơl, priă sơ nơm kung ờ ai. Wa Ấp sơnđàc ngan cau rơbah. Wa gơtùi dong bơta lơi den wa dong tơn. A` ờ mìng geh bời kòp, mờ gam geh nùs nhơm sền ngềr hìu nhă wa dê tai. Kal ke den wa pà phe, pà mbar klơm, biăp tàm suơn, wa kung dus pà sơl. Nam lơi kung pà bè hơ\ lơm.”
Deh tàm 1 hìu nhă kòn cau Hrê tàm càr Quảng Ngãi, ồng Đinh Văn Ấp neh geh tu\ là cau bơsram tiah đah jum dà lơgar geh pơn rơ jak geh ai lòt bơsram tàm hìu bơsram lơh cau pơgru tiah kơh bơ nơm tàm rài tam lơh sơndră bol sò tơm Mỹ. tơ nơ\ do, mờ bơta kơp kờ` geh sơm kòp dong kờl cau, ồng neh dăn bơsram gah đông y. Ồng pà git, tàm 30 nam lơh sơ nơm tàm càr Gia Lai, ờ hềt tu\ lơi ồng hui\ jơnau bơto sồr bơh ală cau lơh sơ nơm lòt lài mờ jơnau bơto sồr Bác Hồ dê “ Cau lơh sơ nơm niam bè cau mè.”. Ồng đơs:“ Gơ wèt mờ a`, broă dong kờl cau là dờng màng ngan. Nùs nhơm lơh sơ nơm là lơh bè lơi nàng di kòp, di sơnơm, ờ di tài sơnơm kas mờ ờ pà, ờ di tài sơ nơm ờ kas priă mờ pà uă rlau, kòp kờ` ngui sơnơm lơi den ai sơ nơm hơ\. Đông y den bềng nùs nhơm tàm hơ\, kah jơnau mờ Hải Thượng neh tơngkah he, 9 bơta bơto sồr lơh sơnơm jrô ơnàng, nùs nhơm, bồ tơ ngoh wil tơl, tìp mat tềng do nùs nhơm ndrờm bal, bơsram ơnà kis, bơsram sơnơm hơ\ sồng niam.”
Rlau 30 nam lơh sơnơm tàm Pleiku, bơdìh mờ nùs nhơm kah ưn ngài lời wơl git nđờ rbô nă cau kòp in, ồng Đinh Văn Ấp gam bơto uă ngan cau bơsram, tus bal sơm kòp dong làng bol. mờ nùs nhơm lơh sơnơm kung là bơta lài ngan mờ jơh ală cau lơh sơ nơm là cau bơsram jat ồng pal git. Ồng Trần Tiến Sỹ, deh nam 1966, là cau tàm mpồl Đông y [òn dờng Pleiku, là cau bơsram bơh ồng Đinh Văn Ấp dê pà git:“ Tus mờ ồng Đinh Văn Ấp, bơta sơnrờp lài ngan mờ a` geh bơsram là nùs nhơm mờ broă lơh. Ồng neh bơto pơlam bơta chài wă rò, sền gròi cau kòp. mờ tus mờ cau kòp jat jơnau mờ Bác Hồ neh bơto, hơ\ là jơh nùs mờ broă lơh, pơlam tàp nùs niam sàng kloh cau lơh sơnơm dê. Bol a` geh ồng Đinh Văn Ấp tơngkah là pal sền cau kòp rơbah bè cau tờm, nàng ơm rềp mờ tam pà bal bơta jê sồt cau kòp dê. mờ pal lơh ngan sơm kòp geh cồng nha niam ngan rlau jơh nàng tơmù bơta jê sồt cau kòp in, tus mờ cau kòp mờ nùs nhơm dờng màng cau lơh sơnơm dê.
Tu\ do, bulah neh 85 sơnam, mơya pah ngai, ồng Đinh Văn Ấp kung gam pờ mpồng cơldu\ kham kòp nàng wă rò mờ sơm cau kòp rơbah in. Mờ ồng, den broă lơh sơnơm dong kờl cau là 1 broă lơh dờng màng ngan. Cau lơh sơnơm sơm kòp dong kờl cau ờ mìng pà wơl cau kòp in 1 să jan pràn kơldăng, mơ gam cèng wơl bơta pin dờn bè ală bơta kuơ niam bơne\ tàm rài kis.
}au mblàng K’ Duẩn.
Viết bình luận