VOV4.K’ho – Bơh bồ kàl tus tu\ do, priă blơi kơphe sùm gơmù bơh 42.000 gam hơđơm 37.500 đông, geh lơh dùl ròt ală mpồl lơh sa kă bro kơphe tàm càr Gia Lai gơtìp uă ngan kal ke. Mơkung, kờp jơh priă geh bơh tơlik tac kơphe mờ lơgar cau 6 nhai bồ nam 2015 bơh gùt càr Gia Lai gơmù uă ngan.

Tàm lồi nam 2014, khà priă kơphe gar bồ kàl tàm khà bơh 41 tus 42.000 priă tàm dùl ki\, là khà priă jơnhua ngan tàm uă nam do. Jơh ală cau kă bro mờ mpồl lơh sa kă bro kơphe tàm càr Gia Lai ndrờm đơs là, kơphe tơnhàu ờ geh, den tàng khà priă ngan là gam gơguh jơnhua. Den tàng, cau kă bro, mpồl lơh sa kă bro, geh tu\ là bal mờ cau tam kơphe kung prap kơphe, kơp khà priă gơguh jơnhua. Mơya, khà priă jơnhua ngan rlau jơh do mìng gơ ơm tàm pơgap gùl nhai, tơnơ\ hơ\ gơmù sùm tus tu\ do.

Càn anih priă jền 3 tơmàn priă nàng blơi prap kơphe bồ kàl mờ khà priă 41.000 tàm dùl ki\, tu\ do gam gơtìp hoàc 3 tơlak 500 rbô priă tàm dùl tấn, ồng Nguyễn Quang Hiệp, dùl nă cau kă bro kơphe tàm [òn 9, sơnah [òn Thắng Lợi, [òn dờng Pleiku pal prap kơphe tàm anih prap ơn, kơp bơtuah khà priă gơguh jơnhua. Ồng đơs: “ Đơs bal den drà kă bro ờ geh cau lơi gơtùi kờp du\ lài. Nam do, khà priă gơmù mhar ngan mờ gơ ơm tàm dùl khà jo\ ngan. Bồ kàl den khà priă jơnhua, cau kă bro tă priă blơi nàng prap, tus tu\ do khà priă lơyah ngan, dilah tac den gơtìp hoàc huơr uă ngan, den tàng pal kơp khà priă gơguh dùl êt nàng ai wơl priă bơcri. Khà priă gam lơyah ngan, bal mờ hơ\ gam mờr tus kàl tơnhàu tai, den tàng a` blơi geh kàr lơi là a` tac jơh kàr hơ\, ờ prap wơl, mìng sa priă cồng gơ lin.”

Khà priă kơphe gar sùm gơmù, mờ khà uă bè tu\ do lơh uă mpồl lơh sa kă bro phan lơh gơs bơh suơn sre càr Gia Lai dilah tac den pơlai, mơya dilah prap den ngòt gơtìp aniai. Tàm bồ kàl, nàng geh priă blơi kơphe, uă mpồl lơh sa kă bro neh sac rơwah rơndap broă ki\ pơyua git nđờ rhiang tấn kơphe tàm ală mpồl lơh sa kă bro phan lơh gơs suơn sre lơgar ndai dê. Jat mờ hơ\, mpồl lơh sa kă bro geh tơm 70% khà priă tac tàm tơngai ki\ pơyua. Tơnơ\ tơngai jo\ ngan rlau jơh 3 nhai, bulah kờ` halà ờ, mpồl lơh sa kă bro kung pal tac kơphe mpồl lơh sa kă bro in mờ khà priă lơyah rlau mờ khà priă tàm drà kă bro pơgap 2 tơlak priă tàm dùl tấn. Dilah kờp jơh khà phan ki\ pơyua digơlan gơmù tus khà hơđơm khà priă ai lài mpồl lơh sa kă bro dê, den mpồl lơh sa kă bro geh tac tơn kơphe, bulah ờ hềt tus tơngai pơrgon 3 nhai.

Mờ rơndap broă lơh rơwah khà priă do, mpồl lơh sa kă bro is Thanh Phát Phú tàm ntum Biển Hồ, [òn dờng Pleiku neh gơtìp hòac huơr rlau 1 tơmàn priă tus mờ rlau 100 tấn kơphe ki\ pơyua. Rlau 200 tấn kơphe tàm anih prap ơn mpồl lơh sa kă bro do dê pal prap wơl nàng kơp khà priă gơguh. Mò Nguyễn Thị Thanh Thùy, kuang jat jơng atbồ mpồl lơh sa kă bro Thanh Phát Phú đơs:“ Bồ kàl blơi mờ khà priă 41 rbô 500 đông tàm ki\, tu\ pơyua tàm anih prap ơn bơh mpồl lơh sa kă bro dờng dê, ai lài priă nàng blơi kơphe, tus tu\ do 3 nhai pơrgon neh jơh, mpồl lơh sa kă bro sac rơwah is khà priă, tac geh bơh 34 tus 35 rbô tàm dùl ki\, ờ gơtùi tac mờ khà priă jơnhua bè drà kă bro. Pơyua mờ khi, den pal tac, ờ tac là ờ gơtùi. Kơphe gơmù khà priă, tu\ do khà priă gơmù, hơ\sồng hoàc huơr priă cồng anih priă jền dê tai. Tu\ do khà kơphe gam tàm anih prap ơn, he kơp gơguh khà priă, pơnyơu hòac huơr dùl bơnah den he tac, dilah hoàc huơr uă ir den prap wơl, kơp tus nam tơnơ\ dilah khà priă gơguh den he tac.”

Tu\ do, khà priă kơphe gar tàm drà kă bro Luân Đôn, tiah geh sền là drà kă bro kơphe dunia dê sùm gơ ơm tàm khà pơgap 1 rbô 700 đôlar Mỹ tàm 1 tấn, lơyah rlau pơndrờm mờ ală nam lài, kung pơhìn gơtìp uă bơta aniai tài khà priă sùm gơmù. Den tàng, ală mpồl lơh sa kă bro tac kơphe hờ lơgar cau bè mpồl lơh sa kă bro kơphe Gia Lai, mpồl lơh sa kă bro kơphe Thái Nguyên, ờ gam kờ` tai mờ drà kă bro dunia, mìng blơi kơphe tàm lơgar.

Jat tơrgùm kờp bơh Gah kă bro mờ lơh sa mờ mai\ mok càr Gia Lai, tu\ do gùt càr mìng gam 4 mpồl lơh sa kă bro dờng tac kơphe hờ lơgar cau. 6 nhai bồ nam 2015, kờp jơh khà kơphe tac hờ lơgar cau bơh 4 mpồl lơh sa kă bro do dê mìng geh 74 rbô tấn, ờ hềt ndrờm gùl khà 6 nhai lam lài dê. Jat mờ hơ\, priă geh bơh tac kơphe hờ lơgar cau gùt càr den gờmu 60% pơn drờm mờ 6 nhai bồ nam lài, gơ jat bal mờ bơta do, khà priă lơh geh bơh tac phan hờ lơgar cau gùt càr tàm 6 nhai bồ nam gơmù rlau gùl dơ\ pơn drờm mờ 6 nhai bồ nam 2014. Ồng Nguyễn Tấn Lực, kuang atbồ cơldu\ atbồ tac mờ blơi phan bơh lơgar cau mờ kă bro điện tử, di gah kă bro mờ lơh sa mờ mai\ mok càr Gia Lai đơs:“ Khà priă kơphe bè tu\ do là ală mpồl lơh sa kă bro kal ke ngan tàm broă lơh gơlik, kă bro, jòi drà kă bro, kung bè gàr kơ\ ală drà kă bro bơh jo\ neh geh. Kơphe là dùl tàm ală bơta phan tơlik tac hờ lơgar cau dờng ngan càr dê. Tàm ală tơngai buơn bùai, tac kơphe hờ lơgar cau geh bơh 75 tus 80% khà priă lơh geh bơh tac phan hờ lơgar cau gùt càr dê. Den tàng, bơta tam gơl khà priă kơphe neh gơ rềng uă ngan tus rơndap broă tac phan hờ lơgar cau bơh càr dê, lơh aniai tus rơndap broă tac phan hờ lơgar cau pah nam kung bè rơndap broă tac phan hờ lơgar cau càr dê tàm bơta jo\ tơngai.

Gam 4 nhai tai, kàl lơh kơphe 2014 – 2015 tơnjơh, jơh ală mpồl lơh sa kă bro gam prap kơphe tàm Gia Lai gơ ơm tàm bơta ờ kơlôi rơcang, kơp bơtuah khà priă gơguh dùl êt tàm lồi kàl. Mơya, mờ tam gơl ờ gơtùi kờp du\ lài bơh khà priă kơphe nam do dê, bơta do pơhìn gơbàn hoàc huơr dờng ngan tus mờ mpồl lơh sa kă bro. do là tu\, ală gah, mpồl lơh broă geh gơrềng tàm càr pal geh jơnau tơngit pơlam, ai tơnggo\ gơnoar lơh rơndap broă he dê, pơgồp bơnah dong mpồl lơh sa kă bro lik klàs bơh kal ke.

                                                                                                    Cau mblàng K' Duẩn.