Gia Lai: làng bol ờ su\k ơm mờ phơng ờ ngan (Ngai 09-01-2015).
Thứ sáu, 00:00, 09/01/2015

Tơngai rềp ndo, sơmờm bơta ờ gi\t wa\ bơh làng bol dê, bơta hàm kuơ bơh ală anih kă bro dê, phơng sih ờ niam neh geh tăc tàm ală bòn lơgar tàm Gia Lai, lơh aniai tus cồng nha lơh sa mờ lơh gơlik bơta ờ suk ngan tàm làng bol cau lơh broă sa.

HINH ANH 1.jpg

Phơng Uree silic ờ lề tàm dà bơh mpồl lơh phơng Thiên Ngưu geh khà phốt pho ờ tơl mờr 70% pơndrờm mờ geh cih mat tềng bào.

Bè ờs, tàm lồi kàl mìu, bi Nguyễn Văn Bảy, kis tàm [òn Phù Tiên, ntum Ia Bă, kơnhoàl Ea Grai tus hờ hìu tăc phan lơh broă sa dờng ngan tàm ntum kờ` blơi phơng sih rơlao 2 lồ kơphe mờ rơlao 200 tòm tiêu tàm hìu in. Hìu tăc phơng yal bi Bảy in phơng Urê-Silic bơh anih lơh sa kă bro bal Thiên Ngưu kờ` sih tơlòng. Bi neh ngui 1 blơnah phơng do kờ` sih tòm kơphe in, mơya tus tu\ do neh rơlao 3 nhai, neh uă dơ\ tuh dà mờ jì jăt gah tòm kơphe, ală gar jù bơh phơng kung gam bè plai lu\. Tơlòng klài tàm dà phơng do den go\ mìng lề ờ uă, bơnah gam tai kơ\t gơs pơnai đềt bal bè ù kơnàng. Bi Nguyễn Văn Bảy đơs:“Di lah sih phơng tàm tòm den a` kung ờ go\ bơta phan do. Mơya tài ngai hơ\ trồ tơngai, a` pal klài phơng tàm dà kờ` tuh. Tơnơ\ mờ tu\ neh tram bơh 10 tus 15 phút den a` go\ phơng gơklăc gơs phan đềt do. Tàm 2 k^ nggùl phơng den geh 1 k^ phan đềt do”.

Kung dờn mờ blơi phơng pa tài geh cau tăc yal, ồng Lê Đức Thiện, kis tàm [òn Phù Tiên, ntum Ia Bă mìng go\ do là phơng ờ ngan tu\ go\ 2 lồ kơphe ồng dê ờ pràn mờ cồng nha tơnhào gơmù uă ngan. Bơh tàm broă pah nam geh 8 tấn gar, tu\ do, suơn kơphe hìu ồng dê mìng gam 2 tấn. Pa do, hìu nhă ồng neh tă g^t nđờ 10 tơlăk priă kờ` blơi phơng rơpu, kơnrồ, phơng vi sinh mờ uă bơta phơng ndai kờ` sih wơl tàm suơn kơphe tơnơ\ mờ tu\ tòm kơphe gơtìp ờ pràn. Ồng Lê Đức Thiện đơs:“Rơyas tòm kơphe sền go\ gơtìp chơ\t, nha pàl, gơjrùh, mìng gam gơlời ntê gời. Mùl màl do là tòm kơphe gơtìp ờ pràn ngan. Kờ` tòm kơphe hòn gơs niam wơl, he pal ngui phơng rơpu, kơnrồ, phơng vô cơ geh khà niam bè phơng Bình Điền, ha là ală bơta phơng ndai bè phơng Urê, Kali. Di lah he sih phơng niam den tơnhào 1 nam geh 4 tấn tàm 1 lồ, mơya ngui ờ di phơng, den tàng mìng gam 1 tấn mơ”.

Geh bă ù tàm tiah tàm gùl ntum Ia Bă, pah nam, hìu tăc phơng Luyn Linh tăc geh 2, 3 rơbô tấn phơng vô cơ ală bơta làng bol tàm gùt ntum in blơi. Bu\ lah bè hơ\, tu\ phơng Urê-Silic tăc bơh hìu tăc do gơtìp go\ geh khà phot-pho mìng geh 30% khà dan blơi, sồ điện thoại tềng [ào phơng ờ di sồ ngan, den hơ\ sồng ồng Nguyễn Hồng Luyn, cau tòm hìu tăc phơng do đơs là, tìs do là bơh anih sền gàr anih kă bro. Den gam ală hìu tăc phơng ndai mìng hơ geh khà niam bơh anih lơh sa kă bro mờ khà priă di pal là blơi. Ồng Nguyễn Hồng Luyn đơs:“Phơng ờ ngan ha là ngan den neh geh ală anih lơh broă geh gơnoar sền gròi, lơh broă. Mùl màl, cau tus jun phơng den cèng bal khà niam phơng dê mờ jơnau hơ bal bơh anih lơh sa kă bro dê. Khà niam phơng geh ai bơh jơnau hơ anih lơh sa kă bro dê, bol a` là cau mìng tăc phơng, den jăt mờ broă lơh do mờ bol a` tơmu\t phơng mờ tăc mờ làng bol. Bè hơ\ là neh gơtìp ờ niam, nùs nhơm pin dờn tus mờ bol a` bơh làng bol gơtìp gơmù, den tàng a` jun wơl anih lơh phơng dê”.

Tu\ do, gùt càr Gia Lai geh 15 hìu măy lơh phơng mờ rơlao 300 hìu tăc phơng. Jăt ồng Nguyễn Duy Lộc kuang atbồ jơdu lơh broă sền gàr broă lơh sa mờ măy mo\k, gơwèt gah kă bro càr Gia Lai yal, gơl^k geh phơng ờ ngan tăc tàm ală hìu tăc phơng là tài geh uă hìu tăc phơng lơh broă ờ ngan:“Geh ờ uă hìu tăc, tàm hơ\ uă ngan là ală hìu tăc dềt tàm ală [òn, sơgràm jơnau tơng^t làng bol tàm do ờ uă, den tăc phơng ờ ngan, phơng ờ loh anih lơh gơs tus mờ làng bol in, lơh hoàc huơr tus mờ gah lơh sa suơn sre tàm càr dê. Mờ gơnoar sền gàr dà lơgar, gah kă bro càr đơng lam gah sền gàr anih kă bro crơng gơs ală mpồl kuang bàng sền gròi tus sền gròi ală hìu kă bro phơng, sơnơm sền gàr phan tam. Mờ tàm tơngai pa do, ală anih lơh broă geh gơnuar neh tus sền gròi uă, lơh jăt ală broă lơh kờ` kơrian tăc phơng ờ ngan”.HINH ANH 2.jpg

Tuh phơng ờ ngan, tơnơ\ 3 nhai, gar phơng gam kơldang bè lu\           

Ồng Nguyễn Duy Lộc đơs là, gah kă bro neh tus sền, mơya kung gam ờ hềt kơrian phơng ờ ngan geh tăc. Gơl^k geh bơta do là tài khà lơh glài jăt mờ kơrnoăt 163/2013 bơh Gơnuar atbồ lơgar ờ tơl pràn kờ` kơrian. Bu\ lah go\ phơng ờ ngan, den broă lơh glài ờ pràn kung mìng geh sồr anih lơh gơs phơng ai wơl phơng, hơ tăc phơng tơl niam. Bơta do, neh lơh ờ su\k ơm ngan tus mờ làng bol lơh broă sa suơn sre dê mờ ờ hềt g^t tus tàm tu\ lơi hơ\ sồng jơh.

                                                        }au mblàng Ndong Brawl.

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC