VOV4.K’ho – Nam do, làng bol lơh broă sa càr Gialai tam mờr 1 rbô lồ rơpung kài. Mơya tài trồ tiah prang duh, plai rơpung kài dềt, ờ geh jat khà tơl tac hờ lơgar ndai den tàng khà priă tac gơmù bơh 3 tus 5 dơ\ pơn drờm mờ tơngai bal nam lài dê:

Nam do, hìu nhă mò Nguyễn Thị Thanh Danh, ơm tàm [òn 6, ntum Hà Tam, kơnhoàl Đak Pơ, càr Gialai tam 2 lồ rơpung kài. Tài trồ prang dờng soat dà gơlik geh kơn jơ\ ngan den tàng plai rơpung kài dềt, cồng nha tơnhàu gơmù 50%. Tơnơ\ mờ tu\ tac 40 tấn rơpung kài cau kă bro in, kờp jơh ală bơnah priă bơcri, hìu nhă mò Danh gơtìp hoàc huơr git nđờ jơt tơlak priă. Mò đơs: “ Kàl tam rơpung kài do den làng bol lơh broă sa tàm do cau lơi kung gơtìp hoàc huơr uă. Khà priă gơmù uă ngan mờ trồ tiah den kal ke ngan. Tơl hìu nhă tam gơtìp hoàc huơr bơh 60 tus 70 tơlak priă. Tu\ do tơnhàu ờ geh bè do, bol a` cau lơi kung kal ke lơm.”

Rpung kài ờ geh  tơnhàu tài trồ tiah nisơna, trồ prang.

Tàm ală [làng sre, làng bol lơh broă sa tàm ală kơnhoàl đah mattơngai lik mờ tiah đah jum mattơngai lik càr Gialai gam tơr gùm tơnhàu rơpung kài. Tài trồ tiah prang duh, soat dà jo\ jòng bal mờ ală dơ\ trồ mrềt nisơna neh lơh rơpung kài dềt plai, cồng nha tơnhàu lơyah ngan, mìng geh bơh 20 tus 25 tấn tàm dùl lồ, gơmù gùl pơn drờm mờ nam lài. Bal mờ hơ\, broă tac rơpung kài kal ke ngan; tài gơwèt tàm drà kă bro lơgar Lo. Jat jơnau sồr bơh mpồl blơi dê, mìng blơi ală bơta rơpung kài kơn jơ\ rlau 5 ki\ tàm 1 nai plai, den uă ngan rơpung kài tàm càr Gialai ờ kơn jơ\ kàr hơ\. Bal mờ hơ\ khà priă rơpung kài mờ ală mpồl lơgar ndai blơi kung tam gơl nisơna den tàng cau kă bro tàm càr gơtìp uă ngan kal ke. Mò Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, dùl nă cau kă bro tàm [òn drà An Khê, càr Gialai pà git: “ Nam do, bơh cau kă bro tus làng bol ndrờm kal ke lơm. Cau tam rơpung kài nam do gơtìp hoàc huơr kơn jơ\ ngan tài gơbàn uă dơ\ trồ mrềt, rơpung kài chơt uă, khà kơn jơ\ ờ geh jàt bè jơnau sồr. Cau kă bro kung gơtìp hoàc huơr, pơn yơu blơi rơpung kài ờ geh uă den pal lòt tus tiah do, tiah ne nàng blơi gơ in tơl. Drà kă bro lơgar ndai tam gơl dùl êt, tàm do cau kă bro bè bol a` pal jat drà kă bro đah blơi dê, mơya tu\ tus đah lơgar ndai den khà priă neh gơmù, cau kă bro kung gơbàn hoàc huơr uă. Đơs bal là broă tơlik tac kung kal ke ngan.”

Kàl do càr Gialai geh pơgap bơh 800 tus 1 rbô lồ rơpung kài, tơr gùm tàm ală kơnhoàl đah mattơngai lik mờ đah jum mattơngai lik. Tu\ do, khà priă rơpung kài tac tàm [làng sre tơn gơmù tus khà lơyah ngan. Gơ wèt mờ rơpung kài kơn jơ\ rlau 5 ki\ tàm dùl nai, tơl khà nàng tac hờ lơgar ndai geh priă tac bơh 1.500 tus 2.300 đông tàm dùl ki\, ai rơpung kài dềt rlai, ờ tơl khà nàng tac hờ lơgar ndai mìng tac geh bơh 300 tus 700 đông tàm dùl ki\. Pơn drờm mờ nam lài, khà priă rơpung kài neh gơmù bơh 3 tus 5 dơ\, mơya kung ờ huan geh cau tus blơi. Làng bol lơh broă sa kung ờ gơtùi cèng rơpung kài lòt tac tài priă ơpah cau pic mờ priă pơndiang jơnhua ir. Ồng Phạm Thanh Vân, kuang atbồ anih duh broă làng bol ntum Sró, kơnhoàl Kong Chro, càr Gialai pà git: “ Bơh sơn rờp bol a` kờp du\, dilah tac geh 2.500 đông tàm dùl ki\ den hơ\ sồng gơtùi ai tơl priă bơcri, dilah khà priă tac lơyah rlau den ngan là gơtìp hoàc huơr. Bol a` kơp kờ` là bè rơndpa broă, ală kơnă pal geh rơndap broă mùl màl, tam klac halà bè lơi nàng geh anih tơlik tac jo\ jòng làng bol in.”

Rpung kài ờ tơl dờng, tac ờ yòm, ai kơnrồ in sa.

Bơh jơnau tơnhàu ờ geh, tac ờ ỳom bơh plai rơpung kài dê ai go\, bal mờ ală bơta aniai tài trồ tiah, kòp tu sa aniai, bơta anih tơlik tac phan lơh gơs bơh suơn sre kung gam là bơta ờ niam ngan. Tàm tu\ hơ\, 1 rơndap broă cèng bơta jo\ jòng nàng dong làng bol lơh broă sa tơmù dimơ bơa aniai là sèn gàr rềs àr lơh sa suơn sre den gam ờ hềt quèng ngan tus mờ làng bol lơh broă sa tàm càr Gialai. Jat kơrnuat sồ 315 tơlik nam 2011 bơh kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar dê bè broă lơh lơh tơr lòng lài sền gàr rềs àr lơh sa suơn sre, mìng geh ờ uă bơta chi tam, phan ròng geh tơr lòng lài mờ mìng geh mut ngui tàn ờ uă càr, [òn dờng. Tàm hơ\, Gialai mờ ală càr Tây Nguyên ờ hềt geh mut lơh broă lơh do. Làng bol lơh sa tiah do gam kờ` ngan geh broă dong kờl ngan ngồn tàm broă lơh sa suơn sre. Ồng Võ Văn Hưng, kuang atbồ cơldu\ lơh sa suơn sre mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar kơnhoàl Kong Chro, càr Gialai pà git: “ Pal đơs bơta anih tơlik tac phan lơh gơs bơh suơn sre tu\ do là kal ke ngan. Ală bơta chi tam tàm kơnhoàl bè tơ ngời, bùm blàng, rơpung kài mờ ală bơta biap, khoah khà priă tam gơl ni sơna ngan mờ anih tơlik tac den ờ kơ\ kơljap den tàng lơh kal ke ngan làng bol lơh broă sa in. Tàm 21 càr, [òn dờng tàm gùt lơgar mut lơh tơr lòng lài bè sền gàr rềs àr lơh sa suơn sre den càr Gialai ờ hềt geh mut lơh broă lơh do. Jat a`, dilah gơtùi sền gàr broă blơi phan phan lơh gơs den là niam ngan mờ làng bol lơh broă sa kung kờ` mờ sền gròi ngan..”

Là càr geh broă tam rơpung kài jo\ nam, mơya kàl do, làng bol lơh broă sa càr Gialai kal ke ngan rlau jơh tài tơnhàu ờ geh, tac ờ ỳom. Bơta do ngan là pơnjat tai gơlik geh, ờ mìng gơ wèt mờ rơpung kài mờ gam uă bơta phan lơh gơs bơh suơn sre ndai tàm Tây Nguyên kung bè hơ\ sơl, dilah bol he gam wèt tàm dùl drà kă bro tac hờ lơgar ndai.

                                 Cau cih mờ yal tơngit K’ Duẩn.