VOV4.K’ho - Tàm ala\ ngai do, gùt lơgar gam nhap  nhar ngan ala\ broa\ lơh tơng kah 70 nam Kac màng Nhai Phàm, Sơntờm dà lơgar 2/9, mơ kung geh tơng kah ngai crơng gơs anih lơh broa\ gùng dra\ bal sơnrờp bơh dà lơgar. Tàm hơ\ geh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam, anih geh ồng Hồ Chí Minh kuang atbồ lơgar ky\ sra\ crơng gơs mìng ờ tus 1 poh tơnơ\ ngai Sơntờm dà lơgar, ngai  7 nhai 9 nam 1945. Bơh tềng hơ\ ala\ jơnau đơs bơh anih jơnau đơs  sùm đềt mềr mờ bơta mùl màl pah ngai, pah jiơ bơh dơ\ dơ\ tam lơh ai geh ngap lơngai, trơ gùm dùl  dà lơgar mờ dơ\ bơt bơtàu dà lơgar tơnơ\ do. Mờ ala\ cau deh mờ dờng tàm Tây Nguyên, geh ala\ nam nhai lơh broa\ tàm anih jơnau đơs Việt Nam, gơtuh dùl bơnah dà kơlhề tus mờ broa\ lơh pờ tơlik jơnau đơs den do la tu\ nàng khi geh bal kah wơl dùl  tu\ tơngai pơn yờ sa\ he dê.

            Bùi tìp mat cau kuang bàng, cau lơh broa\ sa pria\ nhai dà lơgar lài do tàm Anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam di  tơng kah 70 nam ngai crơng gơs geh lơh gơ boh gơbài ngan. Ala\ dơ\ at tê kơ\ ngan,  ala\ sap nho\, sap đơs sùm bè ntas mờ gơlơh bè gơ jal, bè kơp kờ` tu\  tơngai ba` lòt mhar. 2.3 na\ cau tus bal dơ\ tìp mat la ala\ cau đơs lài do, cau sền  sơwì,  cau  kup sap, cau kuang tu\ do gam kis tàm ala\ càr Tây Nguyên neh  geh tơngai lơh broa\ tàm anih jơnau đơs Việt Nam tàm rài tam lơh sơndra\ Mỹ sò tơm, dong klàs dà lơgar, geh bal lòt tập kết hờ đah tồ dà lơgar nàng mut lơh jơnau đơs mờ dà kòn cau Tây Nguyên tàm Gah pờ tơlik jơnau đơs hờ đah jum dà lơgar. Ala\ ồng, ala\ mò sơnam neh  dờng, sa\ ờ pràn tai, mơya tu\ kah bè rài lơh bao\ tàm tơl jơnau yal geh ngoh rngac ngan.

             Tàm ngai nhai tam lơh, ala\ cau kòn bơh Tây Nguyên dờp broa\ lơh tus tập kết hờ đah tô dà lơgar, lơh geh mờ lơh ala\ jơnau đơs mờ dà kòn cau Rơđê, Jarai,  M’nông, Châu-ro, H’Rê…Tàm bơta kal ke ngan, tơl phan bơna ma\y mok bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam  gam bal hia\,  jơnau bơsram bơh ala\ cau cau sền jơnau, cau mblàng jơnau kung ờ hềt bè tu\ do, mơya mờ broa\ lơh gùng dra\ bal drơng mblàng pơlam tus dơ\ tam lơh,  tài làng bol đah jum dà lơgar pròt mhàm, den tàng khih lơh ndang, bơsram ndang, bơsram broa\ cih, broa\ mblàng, broa\ đơs, lơh bè lơi nàng geh  pơlam jơnau tơnggit mờ dà đơs mè deh he dê  tàm anih pờ tơlik jơnau đơs dà lơgar tus mờ làng bol. Mò Y Thắng,  lai do la cau đơs dà Sơdàng bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam, kah wơl:“Tu\ hơ\, tơl bơta  gam kal ke ngan,  mơya a` neh lơh ngan jat ala\ cau lam lài nàng lơh. A` bơsram dà kòn cau  Sơdàng, bơsram is, lơh is. Tu\ hơ\, sa dùl anih, đơs dùl anih, mơya he pal lơh ngan jơh, nàng lơh gơs broa\ jàu, ai sap đơs tus làng bol he in iat. Kơp kờ`  ngai hơ\ la lơh bè lơi nàng geh tơng klàs đah jum dà lơgar, kờ` mhar geh rê hờ [òn tờm”.

            Mò Ná Hồng Yêm la cau  kup sap bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam tàm tơngai tam lơh  sơndra\ mờ Mỹ, tu\ do neh ơm rlô tàm Đak Tô, Kon Tum den geh yal wơl:“Bơh đah jum dà lơgar lòt la lòt jơng tus 3 nhai hơ\ sồng tus Hà Nội, Bơta ơm kis, sào sa, lơh broa\ den kòl yan ka ke ngan,  mơya la bơh bol sfo tơm Mỹ.  Bơnang pal  lơngai, geh tìp Bác Hồ, geh bơsram sra\, geh ngap lơngai, mơya bol Mỹ Diệm cuh aniai tơrlah đah tô dà lơgar, den tàng neh pal ntrờn làm tiah, ntrờn tus Cao Bằng, Lạng Sơn, Hoà Bình, hơ\ sồng tus Quế Lâm, lơgar Lo. Tus nam 1968,  rê hờ lơgar tờm,  nùs  nhơm lơh broa\ bol a` dê den la niam ngan, kờ` gơboh rài kis, gam đơs crih tam ya. Ngan la  sap đơs crih jai rlau mờ sap ntas bồm, mờ tu\ hơ\, gam chờ hờp ngan, kờ`  rài kis ngan, lơh broa\ ndang, tờ bơtô ndang, lơh broa\ ndang, lơh tus 2,  tus 3, mìng kờ` la tơng klàs  [òn lơgar dà lơgar”.

            Tàm bùi tìp mat, ala\ cau ala mat geh sền bal lơma bè 70 nam bơhìan bơh anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam, git go\ loh bè bơta dờng kràn,  dờng pràn  sùm gơguh bơh anih lơh  broa\ jơnau đơs Việt Nam, slơ pơnyờ tai ngan bè bơhìan bơh anih lơh broa\ jpnau đơs Việt Nam tu\ do.

            Mờ anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên, ala\ nam do,  mut lơh broa\ lơh gơs 6 jơnau đơs dà kòn cau Tây Nguyên tàm gah pờ tơlik jơnau đơs dà kòn cau VOV4, neh geh ua\ ngan tam gơl,  bè geh lơh niam la geh lơh pờ tơlik đơs tơn, lơh tơmut tàm  web 6 dà đơs kòn cau. Ua\ cau kuang,  cau  đơs anih lơh broa\ dê tơnơ\ geh jơh sơnam lơh broa\ neh gơs ala\  cau iat,  cau lơh broa\ bal bơh jơnau đơs, geh ta\ pơ gồp bơto pơlam cau pa broa\ ờng he dê lơh jơnau đơs dà kòn cau. Mò Rơ Chom H’Ly, dùl na\ cau đơs jơnau jo\ sơnam ngan bơh jơnau đơs Jarai, neh ơm lơh broa\ tài jơh sơnam lơh broa\  1 nam do, mơya gam lơh broa\ bal mờ jơnau đơs, geh pà git:“A` go\ gơlơh chờ ngan, pơnyờ sa\ ngan, tu\ do jơnau đơs ala\ dà kòn cau geh pờ tơlik tàm dà lơgar geh bơta tam gơl ua\ ngan. Bơh tu\ bol a` lơh bè ờs den tus tu\ do neh geh jơnau đơs  pờ tơlik tơn, mờ sap đơs kòn cau neh   lơh tàm web, a` go\ gơ lơh chờ ngan, he ai geh gùng dà broa\ lơh bơh Dà lơgar, gùng dà broa\ lơh bơh Đảng tus làng bol kòn cau he dê  tus ala\ [òn  tiah sar lơgar ngài. A` kơp kờ` la,  tơnơ\ do tai,  broa\ lơh pờ tơlik  jơnau đơs dà kòn cau bơh dà lơgar dê bè do geh  bơtàu tơngguh pràn rlau tai, kơljap rlau tai, nàng geh ua\ jơnau yal tơnggit, jơnau cih tus mờ làng bol he, gơ geh kuơ ngan ngồn, rềp mềr rlau”.

            Đơs tàm bùi tìp mat, ồng Vũ Hải kuang jat jơng atbồ anih lơh broa\ dờng jơnau  đơs Việt Nam neh pơyua jơnau nting sap pràn kơldang mờ git ưn ngài tus ala\ cau kuang, ala\ rnàng cau kuang, cau atbồ, cau lơh broa\ lài do neh lơh broa\ hala neh ơm tài jơh sơnơm lơh broa\ tàm anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam tu\ do gam ơm kis tàm ala\ càr Tây Nguyên. Ồng Vũ Hải đơs tờm: pơnjat tai bơhìan 70 nam crơng gơs anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam, mpồl cau kuang,  cau lơh broa\ tàm anih lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam geh pơnjat tai geh tam klac, lơh ngan geh tam gơl pa rlau tai nàng geh lơh gơs broa\ lơh geh jàu hê dê, di pal la dùl anih lơh broa\  yal tơnggit mờ li la ngan broa\ lơh, pa ngan mờ la cau bơyô đềt mềr mờ làng bol tơl ù tiah  tàm gùt lơgar.

                                                          Cau mblàng K’ Brọp.