VOV4.K’ho – Tơngai rềp ndo, rềs àr gùng lòt, ngan là rềs àr gùng lòt gơ rềng tus làng bol kòn cau tàm càr Kontum gơlik geh kal ke, ngai sơlơ gơguh uă mờ lơh gơbàn hoàc huơr kơn jơ\ ngan. Tơnơ\ do, bol a` geh yal bè bơta geh ngan do mờ ală jơnau đơs bơh ală anih lơh broă geh gơnoar dê bè ală broă lơh kờ` gàr niam ngap lơngai, ờ do ờ dă gùng lòt tàm tiah làng bol kòn cau bơh càr Kontum dê:
Ală nam rềp ndo, rài kis, rơndeh rơndồ lòt rê làng bol ală kòn cau dê tàm càr Kontum ngai sơlơ bơtàu tơnguh. Bulah bè hơ\, git wă bè kơrnuat boh lam bơh làng bol dê tàm tiah [òn lơgar, ală xã tiah kơh bơnơm kung gam ờ niam ngan, ngan là ală git wă mờ bơta lơh jat is ală jơnau cih bơh adat gùng lòt ù gơl dê. Do là dùl tàm ală jơnau lơh gơguh uă rềs àr gùng lòt tàm càr tàm tơngai lài. Pơn yơu bè dơ\ rềs àr gùng lòt lơh 1 nă cau chơt, 2 nă cau sồt să gơlik geh tàm mang ngai 13/3/2017 tàm [òn Phương Quý 1, xã Vinh Quang, [òn dờng Kontum. Tàm broă do, ală cau gơtìp aniai là A Đi mờ A Ta, ndrờm ờ hềt geh sră mai\ rơndeh, mai\ rơndeh ờ geh [àng sồ, ờ gàr niam ờ do ờ dă. Bi Phạm Văn Thuần – Phó trưởng Kuang àng xã Vinh Quang, [òn dờng Kontum mblàng: “Tìs bơh làng bol dê tàm do ờs mờng ngan, sơnơng là tu\ đì rơndeh tàm gùng lơyah bơh [òn do tus [òn ndai, bơh ală gơl gùng tus ală [òn den làng bol ờ kơlôi tus broă cèng sră pơ àr, ờ ndau sơgơn gàr bồ,… Bol a` neh sùm tơngkah kung bè lơh glài jat jơnau cih adat boh lam dê. Kuơ màng, gơ wèt mờ ală cau lơh tìs là ală sau pa tàu, den ală cau do bol a` mblàng yal kal ke ngan, tài bơh ală dơ\ mblàng yal àng drim chào cơ bồ poh kung bè ală dơ\ lam lơh srơh broă lơh, ală cau do ndrờm bè ờ tus bal.”
Tu\ do, tàm càr Kontum, uă ngan ală hìu nhă làng bol kòn cau geh bơh 1 tus 2 nơm rơndeh mai\, geh tu\ geh tus 3 nơm rơndeh. Tàm tu\ hơ\, khà cau geh bơsram adat gùng lòt ù gờl mờ geh sră mai\ rơndeh gam dùl êt ngan. Làng bol sùm lơh tìs ală bơta bè ờ ndau sơgơn gàr bồ; tìs khà angkol; pơndiang uă ir cau; mai\ rơndeh ờ geh sră mai\; ờ hềt tơl sơnam mai\ rơndeh; mai\ rơndeh ờ gàr tơl niam mai\ mok; rơndeh ờ geh đèng, thăng rơndeh, ờ geh krơh sền tơnơ\; lòt tìs gùng, mai\ rơndeh rat ir,…
Jơnau tờm ngan lơh gơbàn rềs àr gùng lòt là tài git wă bơh làng bol dê tu\ lòt tàm gùng. Bơdìh mờ hơ\ là nùs nhơm dră wơl mờ mpồl lơh broă geh gơnoar, tài ală gùng lòt tàm [òn, mpồl lơh broă geh gơnoar lòt sền gam ờ uă mờ làng bol kung gam sền ờ sơp đơs là, lòt dùl gơl gùng lơyah den ờ duh pal ndau sơgơn gàr bồ, den tàng tu\ gơlik geh rềs àr sùm gơtìp sồt să kơnjơ\, lơh aniai tus màng kis.
Tềng đap bơta do, kuang àng càr Kontum neh mut lơh krà` cê ală broă lơh gàr niam ờ do ờ dă gùng lòt, rơcang lài git ală bơta gơlik geh, cribơyai mờ cấp uỷ, gơnoar atbồ tàm [òn lơgar mut lơh broă tam gơl pa bè tơngume, broă mblàng yal adat gùng lòt ù gờl làng bol in, ngan là tàm tiah làng bol kòn cau. Tàm ală gơl gùng dờng, gùng lòt tàm ală xã, geh top, yồng ală pano, cịh jơnau tơnggit geh tơngume lơh glài pa tus mờ ală broă lơh tìs. Ồng A Lak - atbồ [òn Kon Hngo Kơtu, xã Vinh Quang, [òn dờng Kontum đơs: “Tơngai lài, geh ờ uă làng bol tàm [òn kung ờ hềt lơh jat adat ờ do ờ dă gùng lòt. Tu\ đì rơndeh den ờ ndau sơgơn gàr bồ, ờ uă ơruh pơnu tàm [òn `ô ơlak, bìer, pơndiang 3, 4 nă cau. Să tờm a` là dùl nă cau atbồ [òn, a` kung tơngkah làng bol tàm ală dơ\ chào cơ àng drim bồ poh, mblàng yal làng bol in git ndau sơgơn gàr bồ tu\ đì rơndeh, ngan là ală ơruh pơnu `ô ơlak, bìer, kung gam mai\ rơndeh răt ngan… A` kung kơp kờ` là tơnơ\ ală dơ\ mblàng yal, tơl nă cau pal git wă tai tu\ đì rơndeh.”
Bal mờ broă sơlơ lòt sền, lơh glài broă lơh tìs den broă mblàng yal, bơto bơtê adat boh lam bè ờ do ờ dă gùng lòt geh càr Kontum đal git là tơngume tờm tàm broă gàr niam ờ do ờ dă gùng lòt. Tơngai tus, mpồl cảnh sát gùng lòt ală kơnă geh sơlơ pơgồp bal mờ ală gah, mpồl lơh broă geh gơrềng bơyai lơh tus ală [òn, xã tiah sar lơgar ngài mblàng yal làng bol in git mờ lơh jat adat gùng lòt ù gờl tu\ lòt tàm gùng.
Mơya kờ` tơmù dimơ rềs àr gùng lòt tàm tiah [òn lơgar đơs bal, tiah làng bol kòn cau đơs is, kờ` pal geh bơta lơh broă krà` cê bơh jơh ală mpồl, gah lơh broă tàm [òn lơgar. Tơl nă cau kung pal git lơh jat adat gùng lòt ù gờl nàng sền gàr màng kis să tờm mờ mpồl bơtìan dê.
Cau cih mờ yal tơnggit K’Duẩn
Viết bình luận