VOV4.K’ho-  Nam 2021 neh tus, nam pa Tân Sửu neh rê tus mờ làm gùt ù tiah [òn lơgar. Tu\ jơ nam pa tàm jàu, bol he ờ hui\ dùl nam 2020 tam dră mờ kòp bơ tờp, trồ tiah lơh aniai, rài kis bơh ua\ ngan cau dê gơtìp aniai, mơya Việt Nam kung gam àng gơ crà, bềng lìu bơta pơn iờ să.

Nam pa tus cèng tus git nđờ bơta chờ hờp, bol he pin dờn geh sơrlèt gan kal ke, bơta lòng, dờp ua\ cồng nha rlau tàm nam Tân Sửu 2021.

Nam pa bal mờ nùs nhơm pin dờn, jơnau kơ\p gơn pa neh tus. Mờ tơl nă làng bol kis tàm [òn Kon Stiu, xã Ngọc Réo, kơnhoàl Đăk Hà, càr Kon Tum den nam rơpu 2021 di gơlan geh cèng wơl uă bơta chờ tus mờ tơl hìu. Ồng A Nian pin dờn ngan mờ bơta do tài bă ù tam cao su bơh 102 hìu làng bol tàm [òn neh mu\t tàmt ơngai niam còr bơsơ\t cao su.

Bơdìh hơ\ tai, ală bă suơn kơphe pa do geh sền gàr niam, di mờ broă lơh kung di gơlan geh tơnhào uă. Bơdìh hơ\ tai, bơh broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, kơnờm mờ broă lơh ngan ai phan tam sơntìl pa tàm broă lơh, den tàng kung di gơlan geh pơrgon ai làng bol in tàm nam pa geh tai priă. Tàm ngai sơnrờp bơh nam pa, ồng A Nian chờ hờp pà g^t bè nùs nhơm kơlôi sơnơng bơh să tờm ồng dê: “Ngai do, bol a` bơyai lơh wă rò nam pa chờ hờp ngan, ơruh pơnu đơs crih tamya, dròng cing mồng jăt mờ bơhiàn. Ală phan sa kung geh tơl, geh tru\ di jăt mờ bơhiàn ờs mờng làng bol dê, ờ ngui dà tơngi nàng chàng, ală phan sa ndrờm geh p^c bơh tàm suơn, tàm mìr, bơh tàm brê, poăc, ka kung geh bơh tàm croh tàm dà dờng. Làng bol bơyai lơh wă rò nam pa tàm hìu rông. Di tàm nam pa 2021, a` chờ gờm jơh ală làng bol kis tàm [òn tìp uă bơta chờ, lơh broă sa geh cồng nha, ơruh pơnu pơn jăt tai tam klăc bal, dong kờl bal tàm rài kis”.

Wă rò sa tềp Tân Sửu nam 2021, ồng A Brưk, kòn cau Bahnar, ơm tàm [òn Kon Klor, sơnah [òn Thắng Lợi, [òn dờng Kon Tum bơh Anih jơnau đơs Việt Nam kờ` pơyua jơnau nting bơr nam pa tus làng bol cau Bahnar jơnau nting bơr niam bơne\ ngan rlau jơh. Ồng kơp kờ` tàm nam 2021, kòn sau bơsram tus gùng tus dà, dà lơgar tam gơl mờ pas sơm, pràn kơldang rlau: “Sa tềp Tân Sửu nam 2021, bol hi dan ala mat làng bol tàm [òn, kơp kờ` kòn sau bơsram tus gùng tus dà nàng geh mut Đảng, nàng Đảng he dê ngai sơlơ bơtàu tơnguh pràn kơldang rlau, pơgồp bal bơta pràn bơt bơtàu dà lơgar ngai sơlơ pas sơm. Bè hơ\ den tàng, kơp kờ` Đảng, dà lơgar sền gròi ua\ rlau tai tus làng bol kòn cau bè tơl bơta. Di sa tềp tus, sơnam pa tus, a` dan nting bơr Đảng, dà lơgar mờ mpồl bơtìan, jơh gùt làng bol bềng lìu pràn kơldang să jan, lơh geh cồng nha tàm tơl broă lơh”.

Gam pơgru Y Sương, Phó kuang atbồ phòng Giáo dục mờ Đào tạo kơnhoàl Đăk Hà là cau kòn, kòn cau Sơdàng dê bơh xã Đăk Ui khin cha jăk chài dê, den tàng pơgru Y Sương g^t uă ngan tus mờ bơta kal ke bơh cau pơgru, kơnòm bơsram tàm tiah ngài dê. Jơnau kơ\p kờ` tàm nam pa là tơnguh uă ngan bơta niam broă bơto bơtê, nàng làng bol geh rài kis hờm ram kơl jăp. “Nam pa 2021 neh tus, să tờm a` mờ jơh ală làng bol kìon cau Sơdàng sùm kơ\p kơnờm mờ Đảng, Dà lơgar pơn jăt tai sền gròi, dong kờl oh kòn kòn cau Sơdàng-sơdră geh tơl bơta niam rơlao tàm broă bơsram sră, nàng oh kòn sơlơ ngai, sơlơ bơsram jăk rơlao, ngai sơlơ gơguh jăk rơlao. A` kung kơ\p kờ` là, ală mpồl lơh broă tàm mpồl bơtiàn pơn jăt tai sền gròi uă rơlao tai, tàm hơ\ uă ngan là gơwèt mờ oh kòn làng bol kòn cau gơtìp kal ke nàng geh tơl broă bơasram sră niam ngan. Mờ ală jơnau g^t wămờ ală kơnòm bơsram neh geh bơh ală cau pơgru, bơh hìu bơsram, a` pin dờn là, ală kơnòm bơsram geh pơn jăt tai lơh ngan uă rơlao tai, nàng tu\ neh dờng tơnơ\ do, ală kơnòm bơsram geh drơng broă niam [òn lơgar in”.

Gơ wèt mờ Nghệ sĩ ưu tú Y Joel Knul, bơdìh mờ ală broă lơh niam chài, sa tềp kung là tu\ nàng dong kờl ală cau geh rài kis gam kal ke tàm [òn lơgar. Di nam pa, Nghệ sĩ ưu tú Y Joel Knul geh jơnau nting bơr đềt mềr tus [òn lơgar Tây Nguyên: “Tàm nam pa 2021, nting bơr làng bol tàm [òn pràn kơldang, lơh geh cồng nha tàm rài kis. Nting bơr [òn lơgar he in trồ tiah mìu niam, càl niam, [ươn [ùai nàng bơtàu tơnguh lơh sa, geh kàl lơh sa tơnhàu ua\, nting bơr tus jơh gùt [òn lơgar nam pa ua\ bơta chờ hờp”.

Bơta chờ uă ngan bơh làng bol kòn cau Mnông kis tàm [òn Pinao, xã Nhân Đạo, kơnhoàl Dak Rlấp, càr Dak Nông tàm nam pa do là lơh gơs mpồl lơh broă tà` ồi yau [òn Pinao dê, mờ 13 nă cau. Mò H’ Yon, atbồ mpồl lơh broă bal tà` ồi yau pà g^t, kơnờm mờ gơnoar atbồ tàm do sền gròi, ai tơl bơta niam, dong kờl tơnguh bơtàu mpồl lơh broă bal, yal tus mờ cau nhơl chờ, den tàng geh tơl bơta niam tàm broă tăc phan geh lơh.

Tàm hơ\ uă ngan, lơh chờ chài rơgơi phan tà` ờs mờng Việt Nam dơ\ 2 geh bơyai lơh tàm [òn dờng Gia Nghĩa, càr Dak Nông, phan ồi yau bơh [òn Pinao geh uă ngan cau năc sền gròi, kờ` blơi. Mò H’ Yon kơ\p kờ` tàm nam pa Tân Sửu geh uă bơta kơ\p gơn. “Jơh ală oh mi tàm mpồl lơh broă bal chờ hờp ngan tài phan geh lơh bơh să tờm dê geh uă cau kờ`. bol a` kơ\p kờ` geh uă mpồl lơh broă tus blơi rơlao nàng oh mi cau ùr bol a` gơtìp pơn jăt tai mờ broă tà` ồi yau do geh tơnguh bơtàu, mờ kung pră gàr geh broă tà` ồi ờs mờng kòn cau dê tai. Dơ\ bàr tai là nàng oh mi cau ùr geh tai priă nàng tơnguh bơtàu broă lơh sa hìu nhă”.

Ồng Nay Blơk ơm tàm [òn Chư Băh A, xã Chư Băh, thị xã Ayun Pa, càr Gia Lai pà git, kòp Covid-19 gam lơh rài kis làng bol dê gơtìp gơ rềng ua\ ngan, sơlơ kal ke rlau. Bulah bè hơ\, mờ nùs nhơm pin dờn, ồng pà git, làng bol tàm [òn neh jơh nùs lơh jat ală broă lơh rơcang sơndră kòp, mờ pin dờn rài kis geh sơlơ niam rlau tàm nam 2021. Ồng Nay Blơk pà git: “Gờm chờ nam pa 2021 do, a` hòi jà làng bol rềp ngài lơh sa bơtàu tơnguh niam rlau. Lòt tiah lơi ngài, tìp mat nac ning den pal sền gàr să tờm he tềng đap kòp bơ tờp bè pơn chèu glòm muh mat tu\ boh bơr; ràu tê sùm mờ sơ [ong lơh kloh khuẩn halà ràu tê mờ dà lơh kloh khuẩn nàng sền gàr pràn kơldang să jan làng bol. Nam pa mblàng yal làng bol in ua\ rlau tai, kis niam, tryang tryồng lơh broă lơh sa mờ lơh jat adat boh lam bơh dà lơgar dê. Ală broă lơi gơnoar atbồ lam lơh den he lơh jat, pleh lơh broă ờ niam tàm rài kis pah ngai”.

Tàm kơnhoàl Dak Song, càr Dak Nông, kơphe mờ tiêu là phan tam tờm. Mơya, ală nam pa do, khà priă bal mờ cồng nha tơnhào 2 bơta phan tam do ờ ring niam, den tàng gơnoar atbồ bal mờ gah lơh broă geh gơnoar neh geh gùng dà broă dong kờl làng bol lơh broă sa tam gơl phan tam di pal.

Ồng Điểu Khánh Rin, Chủ tịch UBND xã Dak N’drung pà g^t, nam pa xã geh tam gơl dùl bơnah bă ù tam kơphe neh kra mờ tiêu ờ geh cồng nha tơnhào nàng tam tòm chi sa plai, ha là tam ală bơta tam ờ jo\ tơngai ndai bè biăp mờ mre\. “Nam pa, Đảng uỷ mờ gơnoar atbồ xã geh gùng dà tam gơl phan tam nàng gàr niam rài kis, dong kờl làng bol tơn jơh jơgloh tơmù rơ[ah. Lài jơh là lam sồr làng bol g^t bè khoa học kỹ thuật. Gùng dà broă lơh bol a` dê là bơto sồr làng bol tam tòm chi sa plai, tam gơl phan tam bè tam mre\ nàng mhar geh priă. Dơ\ bàr tai là kơphe, cao su geh rơwah sơntìl geh cồng nha uă; sơntìl lài do cồng nha ờ uă pal geh ala mờ ală sơntìl pa. Tu\ do, bol a` gam bơto sồr làng bol tam ala. Kơnòl tờm tàm nam pa bơh gơnoar atbồ xã là đơng lam bè broă tơnguh bơtàu broă lơh sa”.

Nam 2020, bulah pal kong mờ ua\ kal ke, bơta lòng, gơ rềng tus broă lơh sa, kă bro mờ rài kis làng bol, mơya mờ bơta lơh ngan bơh jơh gùt mpồl chính trị bal mờ bơta ring bal dùl nùs, làng bol pin dờn lơh jat den tàng lơh sa mpồl bơtìan, sền gàr dà lơgar, sền gàr lơngap lơngai tàm kơnhòal Krông Buk kung gam bơtàu tơnguh kơ\ kơljap mờ lơh geh ua\ cồng nha kươmàng. Nam pa tus, bi H’Mik Niê, ơm tàm [òn Drơ\ng, xã Cư Pơng, kơnhòal Krông Buk, càr Dak Lak kơp kờ` tơl bơta bơtuah bơtùai tus mờ hìu bơnhă kung bè [òn lơgar Tây Nguyên: “Nam 2020, hìu bơnhă a` tơnhàu geh mờr 3 tấn kơphe gar tàm bă ù 1 lồ. Khà tơnhàu gơmù rlau 5 tạ pơn drờm mờ nam lài. Tàm nam pa, kơp kờ` kơphe tơnhàu geh ua\, tac yòm nàng làng bol in ờ huan kal ke. Nting bơr [òn lơgar nam pa geh ua\ bơtuah bơtùai, sùm chờ hờp mờ geh cồng nha rlau”.

Tơnơ\ mờ rơlao 10 nam lơh jăt broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, muh măt broă lơh sa suơn sre, [òn lơgar kơnhoàl Ea Kar, càr Dak Lak geh uă bơta niam, rài kis phan bơna, nùs nhơm làng bol sơlơ gơguh uă. Tàm ală ngai chờ satềp nam pa, làng bol tàm ală [òn chờ hờp satềp.

Lo\ H’ Úc Byă, kis tàm [òn Sưk, xã Ea Đar, kơnhoàl Ea Kar pà g^t, satềp là tu\ kuơ màng ngan tàm nam. Ală cau lòt lơh broă ngài, bu\ lah kal ke bè lơi, kung lơh ngan rê tơrgùm mờ hìu nhă, cau pròc mhàm: “Lài do kòn cau Rơđê ờ wă rò satềp bè tu\ do. Tu\ do, den làng bol neh g^t rơcang tơl ală bơta, pơs wàs kloh niam, bơka hìu đam nàng wă rò satềp nam pa. geh [òn gam bơyai lơh tìp bal đơs crih tamya tàm ală ngai satềp. Làng bol ơm tàm hìu, ờ lòt lơh broă, ơm tàm hìu boh bơr bal mờ ală oh mi pròc mhàm. Kơ\p gơn nam pa [òn a` geh uă bơta chờ rơlao”.

Ală tam gơl tàm [òn lơgar kung lơh làng bol chờ hờp rlau tu\ sa tềp tus, nam pa tus. Ồng Triết Y Biêng ơm tàm thôn Păng Pế Dơng, xã Dà Rsal, kơnhòal Đam Rông, càr Lâm Đồng nam do neh rlau 75 sơnam, là kuang bàng đềt mềr mờ [òn lơgar bơh tơ nơ\ ngai tơngklàs tus tu\ do, den tàng ồng git loh làng ngan bè bơta tam gơl tàm ù tiah do: “Lài do, xã Roh Men do r[ah kal ke ngan. Tu\ ờ hềt geh gùng lòt, dùl gar boh kung pal lòt gan gùng brê ngài kal ke ngan tus Lâm Hà, Lạc Dương hơ\ sồng geh. Tơ nơ\ do, Đảng, dà lơgar sền gròi lơh gùng 27. Geh oh mi cau yoan kis bơrlu\ bal den tàng làng bol neh bơsram git ală bơta tam gơl pa tàm rài kis, bè sơngka sền gàr tờm kơphe, tam zơu ròng tu, tam tơngời geh cồng nha ua\, oh kòn geh git ală bơta gơguh jak pa. Bơh ngai geh gùng rơndeh 27 lòt gan, rài kis làng bol neh bơtàu tơnguh ua\ rlau, hìu đam dờng niam, mìng is tàm thôn neh geh rlau 15 nơm ma\i lơ òr, gơtùi geh bơta do là kơ nờm bơh tờm kơphe, oh kòn geh bơsram tus gùng tus dà, bè hìu a` do geh 2 nă kòn neh jơh bơsram đại học”.

{òn Dà Mpao, xã Dà Dờng, kơnhoàl Lâm Hà, càr Lâm Đồng geh rơlao 446 hìu, tàm hơ\ làng bol kòn cau geh mờr nggùl, geh rài kis tam gơl loh làng ngan. Ồng Long Đinh Ha Brong, kra [òn kis tàm [òn Dà Mpao pà g^t: “Tu\ do, rài kis làng bol neh gơguh loh làng ngan, ơruh pơnu tàm [òn ờ gam geh cau ờ lòt bơsram sră bè lài do, ờ gam geh cau tàm pơrlòng rơndeh tai. Kăc màng neh sòl bơta àng niam làng bol kòn cau bol a` in, bol a` neh g^t ngui khoa học kỹ thuật tàm broă lơh sa, bè kơphe den geh sih phơng tơl nàng tơnguh rài kis hìu nhă, tàm hơ\ uă ngan là gùng lòt geh bơcri priă lơh, den tàng kloh niam, ơruh pơnu drơng tàm broă lơh sa, bơsram sră”.

Cau mblàng K’ Duẩn- Ndong Brawl