VOV4.K’ho – Tàm ală nam do, bơh bơta sền gròi ngan bơh dà lơgar mờ càr Lào Cai dê, kơnhoàl kơh bơnơm jơnhua Si Ma Cai neh lơh ngan ală bơta pràn nàng bơcri lơh gùng lòt tàm ntum, tàm [òn. Broă lơh “ Làng bol lơh, dà lơgar dong kờl”, kơnhoàl neh geh broă lơh dong kờl dipal, srơh lơh gùng lòt tàm [òn lơgar mờ gam geh mut lơh dờng ơnàng uă, pờ geh gùng hờm răm utus uă [òn làng bol tàm tiah kơh bơnơm jơnhua dà lơgar:

Go\ trồ ờ mìu, ală cau lơh broă bơh 52 hìu nhă làng bol kòn cau Mông tàm [òn Lao Chải, ntum Quan Thần Sán, kơnhoàl Si Ma Cai jal mhar lơh broă nàng mhar lơh gơs gùng bê tong bơh ntum mut tàm [òn. Să tờm cau atbồ [òn là cau mblàng yal, lam sồr làng bol tă pơgồp ngai lơh broă, phan bơna, priă jền hơ\ sồng bal mờ gơp bơyai mut lơh tơn. Bi Tráng Seo Chơ, ơm tàm [òn Lao Chải pà git: “ Geh gùng do den làng bol lòt rê geh [uơn [ùai rlau, oh kòn lòt bơsram niam rlau. Tơ ngời, kòi tàm mìr jơh tơnhàu den ờ duh pal tùng tai, mờ geh rơndeh dờng pơndiang.”

Mờ jơnau đơs làng bol là cau lơh tờm, mpồl bal, gơnoar atbồ lơh ngan, bơh dùl [òn lơh lài geh cồng nha neh gơ rề tus ală [òn ndai. Ồng Vũ Văn Sơn, kuang atbồ Anih duh broă làng bol ntum Quan Thần Sán pà git: “ Broă lơh bơh bơta dềt ngan rlau jơh kung pal ai geh mờng chài. Pơn yơu bơh sơn rờp ntum lơh gùng den jơh ală phan bơna tuh tềng gah gùng, tơnơ\ hơ\ ai mai\ cho\ nàng bơrlu\ bal. Bè hơ\ den roh uă ir tu\ tơngai, dơ\ 2 tai là huàc huơr phan lơh gùng. Tơnơ\ do den oh mi sơnơng là tuh tơn phan lơh gùng tềng mat gùng, tơnơ\ hơ\ bơrlu\ tàm mat gùng mờ rơ sìh tàm gùng den phan ngui lơh jơngkah kung gam ơm tàm gùng. Lơh bè hơ\ den cồng nha geh tơnguh uă rlau.”

Mut lơh srơh do, tus tu\ do, kơnhoàl tiah kơh bơnơm Si Ma Cai neh geh rlau 90% gơl gùng lòt tàm ală [òn geh lơh mờ bê tong, gùng lă mờ cài kung neh tus tiah tàm gùl bơh 13 ntum tàm kơnhoàl. Tơnơ\ 4 nam mut lơh broă lơh jơnau kờ` dà lơgar bơt bơtàu [òn lơgar pa, tus tu\ do, gùt kơnhoàl neh lơh geh mờr 70 kơi sồ gùng lòt tàm [òn lơgar, tàm hơ\ 32 kơi sồ gùng lòt bê tong mờ 36 kơi sồ gùng lu\. Kơnờm geh ală gơl gùng do mờ làng bol tàm [òn lơgar neh sang rài kis ờ cribơyai mờ bơdìh, lơh gơlik is phan bơna.

Nàng gơtùi geh ală gùng lòt dờng mờ niam, bơh tu\ sơn đờm mut lơh, kơnhoàl Si Ma Cai sùm ai broă mblàng yal lơh tờm. Ơn bơta kuơ làng bol dê lài ngan, lam sồr bơta pràn tàm dơlam is, brồ guh bơta pràn bơh làng bol dê nàng lơh gùng lòt tơr bo\ bal ală [òn. Tu\ geh gơnoar atbồ tàm [òn lơgar mblàng bè bơta kuơ bơh gơl gùng dê, bè jơnau kờ` bơt bơtàu [òn lơgar pa, tơl nă cau ndrờm chờ hờp ai is ală lo\ sre, bă ù kuơ màng nàng bal mờ gơp lơh gùng lòt, tài bơta kuơ bal bơh mpồl bơtìan dê. Ồng Trương Mạnh Hùng kuang jat jơng atbồ Anih duh broă làng bol kơnhoàl Si Ma Cai, càr Lào Cai pà git: “ Tàm bơtàu tơnguh gùng lòt bol a` kung lơh jat nùs nhơm bơt bơtàu [òn lơgar pa mờ làng bol lơh gùng nàng he in lòt mờ he là cau dờp bơta kuơ mờ gùng bê tông là ală gơl gùng kơ\ ngan. Den tàng làng bol neh tus bal jơh nùs ngan. Jat broă lơh bơh dà lơgar dê, kơnhoàl bol a` geh dong kờl sơmang, bras, lu\ rơ đeh mờ dong kờl dùl êt\ priă ơpah cau tuh bê tong.”

Ală gơl gùng bê tong kơ\ kơljap geh lơh tàm ală [òn jòng tus ală [làng sre lơh kòi, mìr tam tơ ngời tu\ do ờ gam krơi is tai tàm uă [òn tiah kơh bơnơm Si Ma Cai. Hơ\ là ală gơl gùng pờ geh bơta hờm ram bơh bơta đơng lam Đảng mờ nùs nhơm làng bol dê.

                                                           Cau cih mờ yal tơngit K’ Duẩn.