VOV4.K’ho – Bơh rài yau tus tu\ do, tàm ntum Hà Tây, kơnhoàl Cư\ Pah, càr Gia Lai dê, ală [òn cau Bahnar dê neh lơh uă Hìu bơyai tơr`a [òn ờs mờng bơh yau là tiah lơh broă bal pơrjum cribơyai ai làng bol [òn lơgar in. Tu\ tơngai lòt gan, ală hìu hơđang gơ gơs là phan kuơ yau, uă hìu lơh mờ dơm chi kuơ gơ gơs là phan kuơ ngan ngồn, geh jơh dùl [òn lơgar sền gàr. Mơya, pa do, rềs àr neh lơh aniai tus dùl tàm ală [òn niam ngan rlau jơh tàm ntum Hà Tây là [òn Kon Sơ Lăl, lơh ồs sa jơh Hìu bơyai tơr`a [òn mờ 11 nơm hìu yau. Tây Nguyên roh te\ dùl phan kuơ dờng màng ngan. Ală hìu hơđang ndai, gam wơl tàm ntum Hà Tây đơs is mờ tiah đah tô Tây Nguyên đơs bal gam ơm tềng đăp uă bơta kal ke tàm broă sền gàr..

            Neh mờr nggùl nhai kờp bơh tu\ gơbàn dơ\ ồs sa 12 nơm hìu tàm [òn Kon Sơ Lăl, mò Len kung gam ơm nggui ngoh rơngăc sền mờ kah pơlai ngan hìu mờ mò neh ơm kis sùm mờr jơh dùl rài kis. Mò Len ờ gơtùi pin dờn tàm ală bơta lơi mờ mò sền go\, bulah tềng đăp mò mpờl go\ ngan ngồn dùl gơnru kơmbùh bơnhă ồs mờ bàr pe nơm jrong hìu gơtìp ồs sa rơ ồ jù mung mờ yòp rơ yòi. Mò pà gi\t, hìu neh geh lơh bơh rlau 50 nam lài, tu\ mò pa bau, geh mè bèp mờ jơi nòi lơh pà ùr bơklau mò in. Hìu hơđang rơkàng tìm mờ ja, kơlik hìu bơ\t mờ bo\ ù, bulah r[ah r[ừp ngan mơya bềng uă ngan dà kơlhề bơh hìu bơnhă mờ jơi nòi dê, den tàng gơ wèt mờ mò gơ là dờng màng ngan. Lài do, kơno yal bàr pe nơm jrong hìu bơh mò dê geh lơh mờ dơm chi trắc, geh mpồl cau tus lùp dan blơi tơl jrong hìu mờ khà priă tus gi\t nđờ jơ\t tơlak mơya mò ờ bài kờ` tăc. Kung là nàng kờ` pơgồp bơnah bal mờ làng bol [òn lơgar sền gàr wơl bè ờs [òn Kon Sơ Lăl. Mơya, nisơna tàm dùl bùi mho ngai ne, tàm dùl dơ\ mìu càl pràn ngan, kơnàs neh còng tus tàm [òn mò dê mờ lơh ồs sa te\ jơh hìu. Mò Len ngoh rơngăc, đơs: “A` ơm tàm do neh jo\ ngan, den tàng bulah neh ntrờn tus [òn pa mơya pah tu\ lòt lơh sươn sre den ơm wơl. Hìu do neh rlau 50 nam, tu\ do gơtìp ồs sa bè do a` muăt jrùm mờ gơlơh pơlai ngan”.

Ngài mờ anih mò Len ơm nggui di bàr pe jơ\t cơnđoà jơng lòt, ồng Chưng là cau kra ngan rlau jơh bơh [òn Kon Sơ Lăl dê, ơm nggui tềng đăp mpồng hìu (hìu bơh ồng Chưng dê bơtuah ngan ờ gơtìp ồs sa), teh đờng Goong mờ đơs ală jơnau pơnđick iăt mờ gơlơh muăt jrùm ngan tàm nùs tàm tồr. Ồng Chưng kung ờ gi\t loh sơl là ồng neh 70 halà 80 sơnam sơl. Ồng kờ` kis jơh ală ngai gam wơl bơh rài kis dê tàm [òn ờs mờng bơh yau, ơm tàm hìu geh rơkàng tìm mờ ja, muăt jrùm mờ chờ hờp bal mờ đờng Goong. Mơya, tu\ do, hìu bơyai tơr`a [òn dê neh ờ gam tai, làng bol gam tus tă sờr ală hìu gam wơl nàng ntrờn tus [òn pa, ồng kung mờr tă sờr sơl, ntrờn jăt bal mờ oh kòn kòn sau. Ồng Chưng đơs bè do: A` deh tàm do, dờng tàm do mờ tơnơ\ do tu\ chơ\t lòt jăt mò pàng kung tàm do sơl. Mơya, tu\ do, Hìu bơyai tơr`a [òn neh gơtìp ồs sa jơh, ală hìu gam wơl, ờ gơtìp ồs sa kung gam tă sờr sơl, a` kung pal ntrờn bal sơl. Pơlai ngan hìu bơyai tơr`a [òn, pơlai ngan [òn ờs mờng bơh yau, neh sền gàr geh jo\ ngan gơ bloh, bè hơ\ mờ tu\ do neh gơtìp ồs sa jơh te\.

{òn Kon Sơ Lăl yau là dùl tàm 9 [òn ơm kis jo\ rài bơh cau Bahnar dê tàm ntum Hà Tây. Lài mờ tu\ gơtìp ồs sa, [òn kung gam gàr geh hìu bơyai tơr`a [òn ờs mờng bơh yau mờ mờr 50 nơm hìu hơđang yau, geh rơkàng tìm mờ ja, kơlik hìu bơ\t mờ bo\ ù halà cang mờ pơnìr. Ờ mìng cèng ală bơta kuơ bè hìu đam, jơnau kah yau mờ đah huềng, mờ ală hìu tàm [òn Kon Sơ Lăl gam geh kuơ ngan tai tài bơh geh lơh mờ dơm chi trắc, là dùl dơm chi kuơ màng ngan. Den tàng bè hơ\, nam 2002 lài do, tu\ ntrờn rê ơm tàm [òn pa, làng bol ờ go\ tă sờr ală hìu lơh mờ dơm chi kuơ do, mờ sền gàr wơl bè ờs. Mơya bơta aniai bơh tềng hơđang trồ neh tus tàm [òn. Uă ngan cau gơboh bơta chài rơgơi ờs mờng bơh yau neh nrơ\t ndơl ngan mờ ai lơh pơlai ngan tu\ kơno yal [òn Kon Sơ Lăl là [òn niam ngan bè pang rùp wa\c, ơm tềng hơđơm jơng bơnơm Cư\ Pah gơtìp kơnàs còng ồs sa. Ồng Linh Vinh Quốc là dùl nă cau chài chùp rùp, đơs bè do: “{òn gam wơl bè ờs, ờs mờng bơh yau den mìng gam [òn Kon Sơ Lăl do lơm. Oh mi bol a`, ală cau gơboh chùp rùp kung sùm lòt tus tàm do. Kơno yal kơnàs còng lơh ồs sa hìu bơyai tơr` [òn den bol a` gơlơh nrơ\t ndơl ngan, geh cau neh gơhòr dà măt nhìm tu\ kơno yal gơtìp ồs sa, mờ đơs là Mbè mờ gam tai? Ngan ngồn là ờ gơtùi jòi bàn geh dùl ù tiah niam, gam wơl bè ờs bơh yau bè [òn Kon Sơ Lăl tai”.

Ală hìu hơđang gam wơl tàm [òn Kon Sơ Lăl yau, bơtuah ờ gơtìp ồs sa gam gơtìp làng bol tă sờr nàng ntrờn tus [òn pa. Tài bơh ờ gam hìu bơyai tơr`a [òn, den [òn ờ gam ai tai cau sền gàr. Ală dơm chi trắc gam wơl tàm [òn sùm ơm tàm bơta gơtìp bol blơ\ tung kơ`au. Ồng Dưy kuang jăt jơng atbồ [òn Kon Sơ Lăl, pà gi\t bè do: “Tài bơh kơnàs còng neh lơh ồs sa jơh 12 nơm hìu mờ hìu bơyai tơr` [òn. Ală hìu lơi gam wơl jrong hìu lơh mờ dơm chi trắc den khi sờr cèng rê ơn prăp tàm [òn pa, geh cau den kờ` tăc ờ bài kờ` lời tàm do tai, dơ\ dùl là tài bơh ngòt gơtìp cau tung kơ`au, dơ\ bàr là ngòt gơtìp ồs sa tai. Bulah kờ` sền gàr [òn yau, hìu ờs mờng bơh yau bơh mò pàng he dê lài do, hìu geh rơkàng tìm mờ ja mrềt niam ngan nàng oh kòn kòn sau tơnơ\ do in gi\t tus ồng mò ơm kis tàm do bè lơi, mơya uă hìu gơtìp ồs sa tài bơh trồ tiah lơh aniai bè do, làng bol he ờ gam kờ` ngan tai”.

Bè hơ\, bulah gam sùm tàm nđờ jơ\t nam, sơrlèt gan gi\t nđờ bơta kal ke tàm rài kis, mờ tàm tu\ làng bol ntrờn tus [òn ơm kis pa sơl, mơya tu\ do, ală hìu tàm [òn Kon Sơ Lăl yau neh pal tă sờr jơh tài bơh ngòt trồ tiah mờ kòn bơnus lơh aniai.

                                   Cau mblàng Lơ Mu K’ Yến