VOV4.K’ho – Sơrlèt gan mờr 15 nam geh pờ tơlik, đềt mềr mờ cau bơ yô iat rơ zô, jơnau đơs dà kòn cau K’ho bơh anih lơh broă jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyen mut lơh gam mut tàm sơnam pràn ngan, mờ ală cau sền jơnau, cau mblàng jơnau bềng bơta jơh nùs. Mờ khà pờ tơlik di 135 phủ dùl ngai tàm gah jơnau đơs dà kòn cau VOV4, jơnau đơs neh geh ală broă lơh ngan nàng mblàng geh gùng dà broă lơh, bơta dong kờl bơh Đảng mờ dà lơgar, ală jơnau yal tơngit bè lơh sa, chài rơ gơi, mpồl bơtiàn tus mờ làng bol kòn cau he. Ală cau lơh gơs jơnau đơs đơs is mờ làng bol ală kòn cau K’ho đơs bal geh pơn ìơ ngan ai dà kòn cau he geh pờ tơlik tàm jơnau đơs dà lơgar mờ 2 nam do neh tơmut tàm internet geh sơnđan VOV4.K’ho:

Ngai 1 nhai 7 nam 2001, jơnau đơs dà K’ho sơn đờm geh pờ tơlik tàm gah jơnau đơs dà kòn cau bơh anih jơnau đơs Việt Nam dê, là dà đơs dơ\ 5 bơh anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên mut lơh pờ tơlik tàm gah jơnau đơs dà kòn cau VOV4. Tơ nơ\ ờ hềt tus 1 nhai pờ tơlik, ală cau mblàng jơnau dà K’ho neh dờp geh sră pơyua cih mờ tê bơh dùl nă bơ yô iat rơ zô dê neh rlau 70 sơnam yal bè bơta ngoh rơngac geh iat dà đơs K’ho tàm anih jơnau đơs dà lơgar mờ jơnau pơrgon bal hiă ngan bơh cau Tây Nguyên dê: geh cèng iar bơh [òn tus hờ [òn dờng Buôn Ma Thuột nàng còp ală cau mblàng, ală cau đơs bơh jơnau đơs dà K’ho dê. Bơta chờ hờp bơrlu\ bal mờ bơta pơn ìơ să hơ\ gam bè ờs ngan tàm ală cau cih gơs, cau mblàng jơnau đơs dà K’ho tàm sùm 15 nam do. Ală broă lơh pa ngan bơh ală ngai sơn rờp tu\ do neh geh pơlam tàp wil tơl, bơh bơta chài mblàng tus bơta chài đơs nàng lơh bè lơi sền sră gơ lơh bè đơs, nàng làng bol in [uơn iat, [uơn wă, [uơn lơh jat. Cau cih gơs, cau mblàng jơnau Lơmu K’ Yến, dùl nă cau lơh broă jơnau đơs dà K’ho bơh ală ngai sơn rờp pờ tơlik yal: “ Ală ngai sơn đờm lơh broă den gơ lơh ờ suk ngan. He ờ di bơsram gah lơh [au\, den tàng go\ bơta lơi kung kal ke, kung ờ mờng, mblàng dùl jơnau yal tơngit sùm ờ huan loh làng tơngume, sền dùl jơnau đơs ờ git pal ơm ờ tă nhơm tềng lơi. Kung bơtuah ngan là geh ală oh mi lơh lài bơto bơtê, hơ\ sồng he jòi git is, pơlam tàp is, tus tu\ geh rơ wah đơs jơnau tơngume bơh dà đơs he dê den chờ hờp mờ ngoh rơngac ngan. Jơnau đơs “ Do là jơnau đơs dà K’ho bơh anih jơnau đơs Việt Nam dê” geh đơs bơh sap he dê, he iat wơl sùm, nđờ mang ờ lơ hă bic, go\ gơ lơh pơn ìơ să mờ sền ngềr ngan.”

Bi K’ Brọp kung là cau lơh broă tàm anih jơnau đơs Việt Nam lơh broă sùm tàm Tây Nguyên bơh ală ngai sơn rờp jơnau đơs dà K’ho geh crơng gơs. Ờ geh bơto bơtê gah lơh [au\, ờ geh mờng chài, mơya mờ bơta pơn ìơ să geh pơ gồp bơnah ai dà đơs kòn cau he dê pờ tơlik tàm gah jơnau đơs dà lơgar, bi K’ Brọp sùm sơ nơng pal bơsram, sơlơ tơnguh rlau tai bơta chài mblàng mờ chài đơs nàng lơh bè lơi cèng tus cai iat rơ zô in dùl jơnau đơs niam. Bi đơs: “ Bơh sơn rờp kal ke ngan, ờ git bơsong sap đơs he dê bè lơi, jơh ală ndrờm đơs ring bè hơ\. Tu\ đơs jơh mờ iat wơl den go\ ờ gơtùi ngan, dilah sùm đơs bè hơ\, làng bol iat gơ lơh ờ gơ dan, hơ\ sồng tơ nơ\ do digơlan ờ bài iat jơnau đơs he dê tai. Bè hơ\ den he kung lòt lùp, sền bơta chài ai nhơm, bơta chài đơs tơnguh, tơmù sap bơh ală cau lơh gah jơnau đơs dà kòn cau ndai, hơ\ sồng he đòm jat. Dùl jơnau he pal đơs wơl uă dơ\, tu\ lơi go\ gơtùi den hơ\ sồng kup sap, pờ tơlik. Iat sap đơs he dê tàm rơ dô go\ gơ lơh chờ hờp, pơn ìơ să ngan.”

Kờ` pờ tơlik jơnau đơs dà kòn cau pal jat uă broă lơh, bơh ai jơnau tơngit, cih jơnau tơngit, jơnau đơs hơ\ sồng mblàng, đơs mờ lơh gơs jơnau đơs. Uă broă lơh, mơya kuơ màng kung gam là bơnah lồi dut, mblàng bè lơi gơ in niam, đơs bè lơi gơ in niam, di mờ jơnau kờ` bơh bơ yô iat rơ zô dê den tơngume jơnau đơs hơ\ sồng tus mờ làng bol. Kung ndrờm bè ală jơnau đơs dà kòn cau ndai, dà K’ho geh tam cah gơs uă sơne\ krơi is, tơl sơne\ den geh dùl bơta đơs ờ ndrờm bal, mblàng bè lơi nàng tu\ he đơs, cau K’ho lơi kung gơtùi iat, gơtùi wă là bơta ờ [uơn dùl êt lơi. Tài să tờm ală cau tàm mpồl jơnau đơs dà K’ho kung tus bơh uă tiah krơi is bơh càr Lâm Đồng dê, geh dà đơs krơi is. Bi Ndong Brawl, yal wơl dùl jơnau kah kir chờ hờp ngan tu\ mblàng jơnau đơs “ Lòt bal mờ cau lơh broă sa”: “ Tu\ sră nggal dà yoan jun tus den bol a` tam cah tơl nă cau mblàng dùl bơnah, nàng tu\ sền wơl den git go\, kung là dùl jơnau tàm dà yoan, mơya 3 nă cau mblàng dà K’ho gơs 3 jơnau krơi is. Bi K’Brọp den lùp `chi bơh tài tơl nă cau mblàng krơi is bè do, tu\ hơ\ hơ\ sồng bol a` sền wơl jơnau mblàng tơl nă cau dê. Bơh sơn rờp den cau lơi kung đơs jơnau mblàng he dê là di, ờ bài dờp jơnau mblàng cau ndai dê. Bol a` pal hòi điện thoài hờ [òn, lùp ală cau kra [òn, cau bơsram sră, hơ\ sồng ringbal ngui dùl jơnau đơs geh sền là ngui uă ngan rlau jơh. Tơnơ\ dơ\ hơ\ den oh mi bol a` ringbal mờ gờp, ba` sền dờng màng is tă tờm he, pal lơh tài làng bol, tài cau iat rơ zô, tài jơnau đơs kờ` gơboh làng bol kòn cau K’ho dê.”

Gơtùi bơsong bơta dà đơs là di là neh ringbal bơta chài mblàng, tài jơnau đơs [òn lơgar bơh tơl nă cau mblàng dê krơi is, cau ơm tàm hìu nhă, tàm [òn jo\ nam den git uă jơnau đơs, cau lơi lòt ngài bơh gờ` den ờ huan git dà đơs. Cau git uă bè dà đơs den ờ gơtìp kal ke tàm broă mblàng dà đơs, cau ờ huan git den pal bơrlu\ bal mờ dà yoan, bè hơ\ den gơlik geh bơta tàm pơndang. 4 nă cau tàm mpồl lơh gơs jơnau đơs dà K’ho ndrờm gam kơnòm să, jòi git, kơlôi sơnơng mờ ờ ngòt tàm pơndang nàng geh bơta ringbal. Bi ùr Lơmu K’ Yến tam pà tai: “ Dùl jơnau đơs geh bơh 2 tus 3 nă cau mblàng, bơnah cau lơi dê den cau hơ\ mblàng, tus tu\ sền wơl go\ geh bơta krơi is den hơ\ sồng cribơyai, geh uă tu\ tàm pơndang dờng ngan, geh tu\ neh mut tàm cơldu\ kup sap, tu\ sền den go\ ờ hềt di, pal ơm wơl nàng cribơyai tai, tus tu\ lơi rngbal den hơ\ sồng ơm. He lơh là tài cau iat rơdô, he ờ gơtùi khat bè lơh. Tu\ do dà kòn cau K’ho ờ mìng pờ tơlik tàm anih jơnau đơs Việt Nam, mờ gam pờ tơlik tàm internet, tus mờ cau sền tàm gùt dunia, dilah bol a` lơh ờ niam, ờ sền gròi tus dà đơs den cau iat mờ cau sền geh wă krơi is ngan. Bơh hơ\, bol a` ai tơlik bơta ringbal akhar cih dà K’ho.”

135 phút pờ tơlik pah ngai, 2 jơnau yal tơngit 15 phút, 1 jơnau yal tơngit mhar, 30 phút jơnau đơs bal. Pah poh, bal mờ ală jơnau cih, jơnau đơs bè ală bơta tàm Tây Nguyên bè lòt bal mờ cau lơh broă sa; Pràn kơldang să jan mờ rài kis; cau ling wa Hồ Tây Nguyên, Gơnoar ala mat dà lơgar mờ cau te\ khà, gơnoar atbồ lơgar mờ làng bol, [òn lơgar pa, adat boh lam mờ rài kis, jơnau đơs dà K’ho neh pơyua tus cau iat rơ zô kòn cau K’ho in ală jơnau yal tơngit gơlik geh pah ngai dùl bă mhar, di bè lơh sa, gùng dră bal, chài rơ gơi, mpồl bơtiàn rài kis tàm Tây Nguyên mờ tàm lơgar, rài kis tam gơl pa tàm [òn lơgar, đơs bè bơta niam chài rơ gơi ală kòn cau dê, gơs là bơ yô rềp mềl ngan bơh cau iat rơ zô tàm ală bòn rềp ngài dê.

Bơh 3 nhai lồi nam 2013, pang internet VOV4.K’ho ngan ngồn geh tơlik mat tus cau sền in. Dùl bơta lơh [au\ pa neh tơrbo\ gah pờ tơlik jơnau đơs dà kòn cau, jun jơnau đơs dà K’ho tus mờ làng bol tàm làm gùt dunia. Tus tu\ do, kờp bal pah ngai geh mờr 1 rbô dơ\ cau sền, rlau 16 lơgar neh mut tàm pang web VOV4.K’ho nàng jòi jơnau tơngit bè chài rơ gơi, rài kis cau K’ho dê.

Cau sùm đơs “ Tu\ tơngai, sơna kam neh pa` mờ jơnau đơs – tu\ neh lòt gan den sùm sùm ờ gơtùi rê wơl”, mơya bơta do digơlan kung ờ huan di tus mờ ală cau mblàng jơnau, ală cau đơs dà K’ho, tài sap đơs khi dê sùm lời wơl bơta kah kir tàm nùs nhơm cau sền, cau iat. “ Gơwèt mờ bol a`, chờ hờp ngan rlau jơh ờ di là geh dờp sră jờng, khà jờng bơh anih lơh broă dê, mờ hơ\ là nùs nhơm kờ` gơboh bơh cau iat rơ zô lời ai jơnau đơs in. Pah tu\ rê tàm [òn, tìp mat làng bol, làng bol iat sap đơs, đal git bol a`, bol a` ngoh rơngac tus hòr dà mat.” Hơ\ là bơta chờ hờp bơh broă lơh cèng wơl tơl nă cau mblàng jơnau, cau đơs jơnau dà kòn cau tàm Tây Nguyên dê.

Jat ồng Kpă Simon, kuang jat jơng atbồ anih lơh broă jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên dê: “ Jơnau đơs dà K’ho tu\ do geh cau iat uă ngan rlau jơh tàm 6 dà đơs kòn cau tàm Tây Nguyên dê. Do kung là jơnau đơs geh ală cau lơh broă geh chài bơsram sră ring ngan rlau jơh, jơh kai bơsram dờng lơm, geh nùs nhơm mờ kơ nòl mờ broă lơh uă.”

Mờ nùs nhơm kờ` broă lơh bal mờ nhap nhar, jat uă nam nhai, jơnau đơs dà K’ho neh lơh gơs bơta pơn rơ is, bơta niam is tàm gah pờ tơlik jơnau đơs dà kòn cau VOV4 bơh anih jơnau đơs Việt Nam dê mờ tàm nùs nhơm làng bol kòn cau K’ho tàm Tây Nguyên.

                          Cau cih mờ yal tơngit K’ Duẩn